Tag Archives: ψυχικη υγεια

Η Ομάδα Βιβλιοθεραπείας επιστρέφει! “Η φιλοσοφία με οδηγό το Γιάλομ”

Ίρβιν ΓιάλομΑπό τις αρχές Νοέμβρη υπάρχει εκ νέου η πρόθεση να διεξαχθεί στο γραφείο του Λυκαβηττού μια ομάδα βιβλιοθεραπείας, δηλαδή μια σειρά εβδομαδιαίων συναντήσεων όπου, με οδηγό τα γραπτά του πολύ αγαπητού Ίρβιν Γιάλομ, θα διαβάζουμε τα φιλοσοφικά μυθιστορήματά του, για τον Νίτσε, τον Σοπενάουερ, τον Σπινόζα, την Επικούρεια φιλοσοφία.

Σκοπός δεν είναι μόνο το διάβασμα βέβαια! Θα συζητάμε σε βάθος (και με πάθος) και θα αναλύουμε τι μας λένε για τον εαυτό μας, τη θνητότητα, την ύπαρξη, τη γνώση, την οικογένεια, και τόσα άλλα! Στη συζήτηση θα εκφραζόμαστε ελεύθερα, θα ανταλλάσσουμε ιδέες επικοινωνώντας για ένα κοινό ενδιαφέρον, θα  εξερευνούμε με ποιους τρόπους συνδεόμαστε με τους άλλους ανθρώπους και τον κόσμο. Συζητάμε, βιώνουμε μέσα από τα μάτια του μεγάλου αυτού δημιουργού το ταξίδι της σκέψης και της ανθρωπότητας…

Οπότε με τον καιρό η ομαδική ανάγνωση θα γίνεται βιβλιοθεραπεία, η ομαδική συζήτηση ευκαιρία για ανάπτυξη, υπαρξιακή αναζήτηση και ίσως αυτογνωσία…

Τα μυθιστορήματα είναι:
Όταν Έκλαψε ο Νίτσε
Η θεραπεία του Σοπενάουερ
Στον Κήπο του Επίκουρου. Αφήνοντας πίσω τον Φόβο του Θανάτου
Το Πρόβλημα Σπινόζα

Συντονιστής: Γ. Κεσίσογλου.

Η ομάδα θα συναντιέται κάθε μήνα (ως τον Μάη), 1 φορά δηλαδή το μήνα, για δυο ώρες. Κόστος συμμετοχής 15 ευρώ το μήνα.

Η ομάδα θα διεξαχθεί εφόσον συγκεντρωθούν 5 συμμετοχές μέχρι τα τέλη του Σεπτέμβρη. Τελευταία προθεσμία συμμετοχών: 30 Σεπτέμβρη 2014.

Επικοινωνία: 6981714143 – ή αφήστε σχόλιο στο site

 

Μικρό Εγκόλπιο Αυτοπροστασίας για Ίκαρους

Τα Διλήμματα:

Το άρθρο αυτό φιλοδοξεί να ανακινήσει το θέμα των αυτοκτονιών. Ένα ευαίσθητο θέμα, για το οποίο ακόμα δεν υπάρχουν αδιάβλητα στατιστικά στοιχεία. Στα μνημονιακά χρόνια, οι συνεχείς αυτοκτονίες (πχ η αυτοκτονία του 77χρονου συνταξιούχου φαρμακοποιού στο Σύνταγμα) αναταράσσουν το κοινωνικό θυμικό. Οι ίδιες αυτοκτονίες όμως συγκροτούν στο δημόσιο διάλογο την αγκυροβόληση ενός κύριου διλήμματος πολιτικής/επιστήμης: μέσα ή έξω; υπάρχουν μεμονωμένα άτομα ή κοινωνία; ατομική ευθύνη ή κοινωνική; ψυχοπαθολογία ή μνημόνιο;

 

‘Όμως εδώ θα ασχοληθώ με ένα συγκεκριμένο αριθμό πρόσφατων αυτοκτονιών: ο Βαγγέλης Σταμούλιας από τη Λαϊκή Συνέλευση Αιγάλεω, ο δάσκαλος Σάββας Μετοικίδης, ο Γιάννης ο Ληστής (Κτιστάκης) από τα Χανιά, στο εξωτερικό ο ακτιβιστής του διαδικτύου Aaron Schwartz, ίσως τόσοι άλλοι που δεν έπεσαν στην αντίληψή μου, που οι ζωές τους ίσως δεν ήταν τόσο αξιομνημόνευτες στη δημόσια σφαίρα. Μπορεί να τις θεωρούμε πολιτικές λόγω των συνθηκών απελπισίας που επέβαλλαν οι μνημονιακές πολιτικές, αλλά σίγουρα να τις δούμε και ως αυτοκτονίες, αυτή την τραγική στιγμή της ανθρώπινης οδύνης όταν ένας άνθρωπος περνάει το κατώφλι του να αφαιρέσει τη ζωή του.

 

Η ματιά του Icarus Project:

Σε αυτό το άρθρο θα προσπαθήσω λοιπόν, βάζοντας και βγάζοντας τα γυαλιά του “ειδικού ψυ”, και εμπνεόμενος από το Icarus Project1 – όσο αντιφατική κι αν είναι αυτή η συνύπαρξη!- να συζητήσω αυτές τις συγκεκριμένες αυτοκτονίες. Το Icarus Project αντιλαμβάνεται τις δυνατότητες των ανθρώπων για “εναλλακτικές καταστάσεις συνείδησης” (altered states) ως “επικίνδυνα δώρα” που χρειάζεται να καλλιεργηθούν και να φροντιστούν, παρά ως ασθένεια ή διαταραχή που πρέπει να θεραπευθεί ή να εξουδετερωθεί με την επιβολή της γνώσης/εξουσίας του “ψυ συμπλέγματος2”. Αυτό βασίζεται στην πεποίθηση ότι “τα συνυφασμένα νήματα της τρέλας και της δημιουργικότητας μπορούν να εμπνεύσουν την ελπίδα και το μετασχηματισμό σε ένα καταπιεσμένο και πληγωμένο κόσμο”.

 

Πραγματικά, η πολιτική δράση και η ζωή των ανθρώπων αυτών που ενέπνευσαν αυτό το άρθρο, η κοινωνική συνείδηση και προσφορά τους, με οδηγεί να τους ονομάσω Ίκαρους ή ζιζάνια στην κοινωνία. Σαν Ίκαροι, θέλουν να πετάξουν ψηλά, κοντά στον ήλιο, να δράσουν, να βοηθήσουν, να φωνάξουν, να ερωτευτούν, αλλά κάποτε καίγονται τα φτερά τους, δεν αντέχουν την κάψα και πέφτουν στη Γη. Σαν ζιζάνια, φυτρώνουν, κάνουν ένα ξεπέταγμα προς τα πάνω, αναστατώνουν το φυτό που τα έχει δίπλα του, αλλά επειδή δεν έχουν βαθιές ρίζες, μαραίνονται από τον ήλιο. Μια τέτοια δράση αυτών των ανθρώπων, με κάνει να τους θαυμάζω.

 

Η ματιά του “ειδικού ψυ”:

Από την άλλη όμως, βάζοντας τα γυαλιά του “ειδικού ψυ-”, δεν μπορώ να μην διακρίνω και τη δυνατότητα μιας διάγνωσης ψυχοπαθολογίας. Η πιο συχνή διάγνωση/περιγραφή για τέτοιες περιπτώσεις έχει το όνομα της διπολικής διαταραχής (ΔΔ), παλιά τη λέγαμε μανιοκατάθλιψη. Πολλοί “ειδικοί ψυ-”, αν και την κατατάσσουν στις διαταραχές της διάθεσης, την θέτουν δίπλα στη σχιζοφρένεια και τη σχιζοσυναισθηματική διαταραχή στις ψυχώσεις, όσον αφορά τις ακραίες καταστάσεις που βιώνονται στους δυο πόλους. Η ΔΔ είναι μια “κυκλική” διαταραχή όπου οι ασθενείς βιώνουν περιοδικά επεισόδια μανίας και κατάθλιψης, γράφει η βικηπαίδεια3. Η περίοδος μανίας χαρακτηρίζεται συνήθως από έξαρση, υπερκινητικότητα και συναισθηματική διέγερση. Τα άτομα με μανία συνήθως βιώνουν αύξηση της ενέργειας (υπερκινητικότητα) και μείωση της ανάγκης για ύπνο, πολλά άτομα επίσης βιώνουν επιταχυμένο ρυθμό ομιλίας συχνά με μεγάλα άλματα στη σκέψη που μπορεί να εμποδίζουν τους άλλους να παρακολουθήσουν τους συνειρμούς τους. […] Η συμπεριφορά τους μπορεί να γίνει ενοχλητική και επιθετική. Πολλά άτομα μπορεί να θεωρούν ότι είναι σε μια “ειδική αποστολή” ή ότι είναι ανώτεροι όλων των άλλων, ιδέες που θεωρούνται μεγαλοπρεπείς και εξωπραγματικές. Το άτομο μπορεί να πάρει επικίνδυνα ρίσκα όπως ανεξέλεγκτη σεξουαλική δραστηριότητα ή απερίσκεπτες οικονομικές επενδύσεις, ή ακόμη και να θέσει σε κίνδυνο την σωματική του ακεραιότητα. Τα συμπτώματα της καταθλιπτικής φάσης της διπολικής διαταραχής είναι: αίσθημα λύπης, άγχος, τύψεις, οργή, απομόνωση, απελπισία, διαταραχές στον ύπνο και της όρεξης για φαγητό, εξάντληση, απώλεια ενδιαφέροντος για πολλές δραστηριότητες, προβλήματα συγκέντρωσης, απάθεια, αποπροσωποποίηση ή αποπραγμοποίηση, απώλεια ενδιαφέροντος για διάφορες σεξουαλικές δραστηριότητες, κοινωνικό άγχος και ντροπή, οξυθυμία, χρόνιος πόνος (χωρίς κάποιο γνωστό αίτιο), τάσεις ή απόπειρες αυτοκτονίας.

 

Οι περιγραφές των φάσεων ή των διαθέσεων, με το εξουδετερωμένο λεξιλόγιο της εκλαϊκευμένης κυρίαρχης ψυχιατρικής, κατασκευάζουν το πρόβλημα ως ενδοψυχικό, ατομικής ψυχοπαθολογίας. Σίγουρα μπορεί και να περιγράφουν μεμονωμένες περιόδους ζωής πολλών ανθρώπων. Ασχέτως του αν είναι χρήσιμη αυτή η διάγνωση, γεγονός είναι ότι οι απόπειρες αυτοκτονίας και η σκέψη τους – αυτό που ορίζεται διαγνωστικά ως “αυτοκτονικός ιδεασμός” – στη καταθλιπτική φάση, μερικές φορές πετυχαίνουν και ο Ίκαρος γκρεμίζεται. Πολλά μπορούν να γραφτούν ως κριτική στα συστήματα ψυχιατρικών διαγνώσεων, ή/και στην πολιτική χρησιμότητα της “ψυ” ετικετοποίησης αντισυστημικά δρώντων πολιτών4 αλλά δεν είναι εδώ αυτός ο σκοπός.

 

6 βασικές συμβουλές προφύλαξης/προστασίας5:

Σκοπός τελικά του άρθρου είναι μερικές συμβουλές αυτοβοήθειας από τη σκοπιά ενός “ψυ ειδικού”, που γράφει από μια ηθική στάση φροντίδας6 (Gilligan, 1993) για την καλλιέργεια των δώρων αυτών της τρέλας. Μια ηθική στάση που προτείνει την αυτοβοήθεια, τις απλές συμβουλές που προέρχονται από την καταγραφή της εμπειρίας των άμεσα ενδιαφερόμενων, έναντι της μυστικοποίησης της ψυχοθεραπείας, ως μια πρακτική αυθεντίας από “κατά φαντασίαν θεραπευτές”7. Μια τέτοια στάση εκκινεί από την πεποίθησή μου ότι τέτοιοι άνθρωποι-ζιζάνια, τέτοιοι Ίκαροι χρειάζονται στην κοινωνία, γιατί διαταράσσουν τα βαλτωμένα νερά, μας δείχνουν νέους τρόπους να πηγαίνουμε ψηλότερα, μας (εμ)ψυχώνουν. Γι αυτό (μας) χρειάζεται να μάθουν να προφυλάγονται.

 

1. Πώς ήταν ως τώρα, πώς άρχισε και τι συνέβη πριν στο παρελθόν: Η πρωταρχική συμβουλή είναι να μπορείτε να προσδιορίσετε τις συνθήκες πριν την κάθε περίοδο κρίσης, ποια είναι τα γεγονότα που την “πυροδοτούν”. Παρόλο που και πάλι κάτι τέτοιο είναι διαφορετικό για τον καθένα, υπάρχει ένας κατάλογος από συχνά εμφανιζόμενα σημάδια, που προειδοποιούν για τον ερχομό μιας κρίσης:

  • Αυξανόμενες διαταραχές ύπνου

  • Αλλαγές στην αντίληψη

  • Αλλαγές στην σκέψη

  • Αλλαγές στην αντίληψη του σώματος

  • Αλλαγές στην συμπεριφορά

  • Αλλαγές στην συμπεριφορά των άλλων ανθρώπων

 

2. Επικέντρωση στην επαφή με τον εαυτό μου, στη στιγμή: ενσυνείδητη επαφή με τον εαυτό μου, να καταλαβαίνω τις ανάγκες μου, κάθε στιγμή. Βοηθητικές μπορεί να είναι εδώ οι τεχνικές διαλογισμού της προσέγγισης της Ενσυνειδητότητας (Mindfulness)8 που μετατοπίζουν το κέντρο προσοχής από το «Κάνω» στο «Είμαι/Υπάρχω». Οι τεχνικές αυτές μπορούν να εφαρμοστούν οπουδήποτε και οποιαδήποτε στιγμή καθώς το μόνο που χρειάζεται είναι το να συντονιστείτε με την εμπειρία σας έτσι όπως ξεδιπλώνεται στον παρόντα χρόνο. Χρήσιμο είναι να αφουγκράζεστε καθημερινά και να ρωτάτε τον εαυτό σας :

  • είμαι ευχαριστημένος-η με την ζωή που ζω; Υπάρχουν πράγματα που θέλω να αλλάξω;
  • Πώς θα μπορούσα να τα αλλάξω; Υπάρχουν άνθρωποι, που μπορούν να με στηρίξουν και να με ενθαρρύνουν σ’ αυτό;
  • Όταν έχω επιθυμίες, οι οποίες εξαιτίας εξωτερικών παραγόντων δεν μπορούν να ικανοποιηθούν, υπάρχει ίσως κάποια παρόμοια ή κάποια μικρότερη επιθυμία, την οποία να μπορώ να ικανοποιήσω;

 

3. “Οι φίλοι κάνουν το καλύτερο φάρμακο”: Μιλήστε σε κάποιο φίλο/η που εμπιστεύεστε για αυτά που νιώθετε και τις περιόδους κρίσης. Βεβαιωθείτε ότι μπορεί, θέλει και έχει τα τηλέφωνα επικοινωνίας σας για να σας ψάξει, αν “εξαφανιστείτε” για κάποιο διάστημα. Ίσως ο σημαντικότερος παράγοντας για την πρόληψη είναι το να έχουμε έναν κύκλο φίλων ή γνωστών, με τους οποίους αισθανόμαστε καλά και μπορούμε να συζητήσουμε τις δυσκολίες μας, αλλά και τις χαρές της ζωής μας. Εδώ μπορεί να είναι βοηθητική η επαφή με μια ομάδα αυτοβοήθειας.

 

4. Λίστα για την περίπτωση της κρίσης: Ανακαλέστε με βάση την τελευταία περίοδο κρίσης τι σας βοήθησε και τι σας έβλαψε τότε και φτιάξτε με βάση αυτές τις εμπειρίες έναν κατάλογο από πράγματα, που μπορείτε να κάνετε σε περίπτωση κρίσης.

 

5. Χώρος – καταφύγιο: Διαμορφώστε μια γωνιά όπου νιώθετε ηρεμία και ασχοληθείτε με πράγματα που χαλαρώνουν (μουσική, διαλογισμό, μαγείρεμα, διάβασμα, χειρωνακτικές εργασίες, κλπ) ή ακόμα και γυμναστική, γιόγκα, ποδήλατο.

 

6. Νομικά Δικαιώματα: Ενημερωθείτε από έναν έμπιστο σας δικηγόρο για τα προσωπικά σας δικαιώματα έναντι του νόμου σε περίοδο κρίσης, για την αποφυγή (βίαιης) αναγκαστικής νοσηλείας.

Πολιτικοοικονομικά θα πρέπει να χτυπήσεις”:

Βγάζοντας τα γυαλιά του “ειδικού ψυ”, καταλαβαίνω ότι η ψυχολογιοποίηση είναι η πιο πρόσφορη κριτική για την προοπτική αυτού του άρθρου. Ωστόσο, η φροντίδα, η αυτοβοήθεια, και η μη-παθολογικοποίηση του πολιτικού είναι ο προσανατολισμός αυτού του άρθρου, όχι η κατάφαση της εξουσίας/γνώσης του “ειδικού ψυ” μέσα από την άκριτη απόδοση διαγνώσεων. Γιατί, σε κάθε περίπτωση, τα έχει πει καλύτερα στα τετράστιχα του ο Γιάννης Νεγρεπόντης, όπως τα τραγούδησε ο Λ.Κηλαηδόνης9 σε μια άλλη ταραχώδη περίοδο, σχεδόν 40 χρόνια πριν:

Η ψύχωση παράγωγο
βαθύτερης αιτίας
κυρίως οικονομικής
δομής της κοινωνίας

Στη θεραπεία παράλληλα
θα πρέπει να κοιτάξεις
απ’ την αιτία ριζικά
τον κόσμο ν’ απαλλάξεις

Και το κακό στη ρίζα του
αν το αντιμετωπίσεις
πολιτικοοικονομικά
θα πρέπει να χτυπήσεις

 

1http://theicarusproject.net/: Ένα δίκτυο ανθρώπων που ζουν με/έχουν επηρεαστεί από εμπειρίες που κοινότυπα φέρουν τη διάγνωση και την ετικέτα ψυχιατρικών διαταραχών. Είναι δίκτυο αυτοβοήθειας σε ΗΠΑ και Η.Β., που οραματίζεται μια νέα κουλτούρα και γλώσσα η οποία να συνηχεί με τις πραγματικές εμπειρίες “ψυχικής ασθένειας” παρά να προσπαθεί να χωρέσει τις ζωές των μελών του σε ένα συμβατικό πλαίσιο (ψυχιατρικής διάγνωσης).

2 Rose, N. (1985) The Psychological Complex, London: Routledge.

3 Στο λήμμα για τη ΔΔ: http://goo.gl/z3KIk. Αντλώ από τη Βικηπαίδεια για τη σαφήνεια, απλότητα και προσβασιμότητα της περιγραφής των συμπτωμάτων της ΔΔ . Ωστόσο, σίγουρα, τα διαγνωστικά κριτήρια και η διαφοροδιάγνωση της διπολικής διαταραχής είναι πολύ πιο αμφίσημα και ανάλογα της συγκεκριμένης παθολογικής φαινομενολογίας του ανθρώπου και της ερμηνείας του “ψυ ειδικού” (ψυχιάτρου, ψυχολόγου, κλπ).

4Levine, B.E. “Με ποιο τρόπο οι ψυχολόγοι υπονομεύουν τα δημοκρατικά κινήματα” (μτφρ. Α.Βατσινάς), Radicalμα τ.2.

5Έχω αντλήσει στοιχεία για τις συμβουλές αυτές από τον οδηγό “…Τι (δε) με βοηθάει όταν τρελαίνομαι…”, που διαθέτει το Παρατηρητήριο για τα Δικαιώματα στο Χώρο της Ψυχικής υγείας, σε απόδοση από τα Γερμανικά της Άννας Εμμανουηλίδου. Διαθέσιμο στο: http://goo.gl/C2ipb

6 Gilligan, C. (1993). In a Different Voice: Psychological Theory and Women’s Development. Cambridge, MA: Harvard University Press.

7Βατσινάς, Α. (2012) “Η κρίση ως ψευδασθένεια και οι κατά φαντασίαν θεραπευτές”, Radicalμα τ.1.

8 Μαρία-Έρση Κολίρη: “Ζώντας Εν συνειδήσει – η εφαρμογή του διαλογισμού στην ψυχοθεραπεία”, διαθέσιμο στο: http://goo.gl/sthRV

9 Γιάννης Νεγρεπόντης – Λουκιανός Κηλαηδόνης: “Η αντιμετώπιση των ψυχώσεων”, από το δίσκο “Απλά Μαθήματα Πολιτικής Οικονομίας” (1975)

Εκπαίδευση στη Συστημική Θεραπεία Ζευγαριών (1 έτος)

Η εκπαίδευση στη συστημική θεραπεία ζευγαριών απευθύνεται σε επαγγελματίες ψυχικής υγείας και θα ξεκινήσει το φθινόπωρο του 2012. Μπορεί κάποιος να την παρακολουθήσει στην Αθήνα (6 τριήμερα) ή στη Θεσσαλονίκη (2 τριήμερα και 6 διήμερα) ανάλογα με τον τόπο διαμονής του.

Η εκπαίδευση αυτή είναι χρήσιμη για όποιον δουλεύει θεραπευτικά/συμβουλευτικά όχι μόνο με ζευγάρια, αλλά και με άτομα, οικογένειες, παιδιά κτλ.

Οι εκπαιδευόμενοι μαθαίνουν μέσα από μια συνεχή εναλλαγή θεωρίας και πρακτικής: παιχνίδια ρόλων, εποπτεία περιπτώσεων, ασκήσεις αυτογνωσίας και παρακολούθηση ζωντανών συνεδριών.

Θέματα θεωρητικά: μοντέλο συντροφικής κρίσης, αυτονομία-συντροφικότητα, εξουσία, σεξουαλικότητα, εξωσυζυγικές σχέσεις, μεταβατικές φάσεις, σχέση με τις οικογένειες καταγωγής, χωρισμός-διαζύγιο (προβλήματα των παιδιών), σύνθετες οικογένειες κ.ά.

Θέματα μεθοδολογίας: πρώτη συνάντηση, τεχνικές ερωτήσεων, γενεόγραμμα, διαμόρφωση θεραπευτικής σχέσης και διαδικασίας, σκέψεις για παρεμβάσεις, προσανατολισμός στα αποθέματα, αναθέσεις για το σπίτι, βραχεία θεραπεία εστιασμένη στη λύση, μεταφορές, γλυπτά, διαμεσολάβηση κ.ά.

Βασική βιβλιογραφία: Βιργινία Ιωαννίδου (2012) Η τέχνη της συντροφικής ζωής. Αθήνα: Γνώση.

Διαθέσιμο στα βιβλιοπωλεία: Πρωτοπορία, Ιανός, Πολιτεία (και ηλεκτρονικά www.protoporia.gr).

Εκπαιδεύτρια: Βιργινία Ιωαννίδου, ψυχολόγος, υπεύθυνη του Ινστιτούτου Συστημικής Θεραπείας Θεσσαλονίκης (www.istt.gr).

Προϋποθέσεις συμμετοχής: Ολοκληρωμένες σπουδές σε κάποιο ψυχοκοινωνικό επάγγελμα, επαγγελματική εμπειρία δύο ετών και επαγγελματική δραστηριότητα, στο πλαίσιο της οποίας να είναι δυνατή η συμβουλευτική δουλειά με ζευγάρια ή με άτομα που η δυσκολία τους να μπορεί να ιδωθεί από την οπτική της θεραπείας ζευγαριών.

Για οποιαδήποτε πληροφορία μπορείτε να επισκεφθείτε την ιστοσελίδα www.istt.gr και να επικοινωνήσετε με την κ. Ιωαννίδου στα τηλέφωνα: 2310-286489 και 6944-367046.

 

Hikikomori, νεαροί ενήλικες που αποσύρονται στο σπίτι τους: μια νέα εξάρτηση…

Μετάφραση/προσαρμογή από το άρθρο:Parent Training in Nonviolent Resistance for Adult Entitled Dependence”, των ELI LEBOWITZ, DAN DOLBERGER, EFI NORTOV, HAIM OMER, Family Process, vol 51: pp90–106, 2012.

Τα ενήλικα παιδιά χαμηλής λειτουργικότητας που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τους γονείς τους είναι ένα αυξανόμενο φαινόμενο σε πολλά μέρη του κόσμου. Το φαινόμενο έχει έρθει στη δημόσια σφαίρα με το όνομα «Failure to Launch», από μια ταινία με τον ίδιο τίτλο (ελλ. μτφρ «30αρης από σπίτι», 2006, παίζουν οι Μ.McConaughey, S.J. Parker) όπου οι γονείς προσλαμβάνουν μια “ειδικό των ανθρώπινων σχέσεων” για να δελεάσουν τον 35χρονο γιό τους να φύγει από το πολύ βολικό πατρικό τους και να οδεύσει προς την ανεξαρτησία του.

Η τάση αυτή αντικατοπτρίζεται στην επινόηση πολλών ειδικών λέξεων για να περιγραφεί η κατάσταση: στην Ιαπωνία ονομάζονται “Hikikomori” (Malagon, 2010), στην Ιταλία “Bamboccioni”, στη Γερμανία και τη Γαλλία “Σύνδρομο Tanguy” (Janne, 2007), και στην Αγγλία (Finlay, 2010) “NEET” (Νot in Εmployment, Εducation, or Τraining)(=όχι σε απασχόληση, εκπαίδευση ή μαθητεία) ή “Kippers” (kids in parents pockets eroding retirement savings)(=παιδιά που τρώνε τις συνταξιοδοτικές αποταμιεύσεις των γονιών τους). Στον Καναδά, έχουν ονομαστεί “παιδιά Boomerang” (Ravanera, Rajulton, & Burch, 1995; Settersten, Furstenberg, & Rumbaut, 2005), στην Αυστρία “Mamma’s Hotel Children” (=τα παιδιά του ξενοδοχείου της μαμάς), και στη Ν. Κορέα, είναι γνωστά ως “καγκουρό.” Στις ΗΠΑ, έχουν δοθεί διάφορα ονόματα στο φαινόμενο όπως το «σύνδρομο της γεμάτης φωλιάς» (Schnaiberg & Goldenberg, 1989; White, 1994) και “ILYA” (incompletely launched young adult)(=νεαρός ενήλικας με ατελές ξεκίνημα).

Στην Ελλάδα, την Ιταλία, την Πορτογαλία και την Ισπανία, πάνω από τους μισούς νεαρούς ενήλικες ζουν τώρα με τους γονείς τους (Giuliano, 2007). Στο Ηνωμένο Βασίλειο και τη Β. Αμερική, τα ποσοστά είναι σημαντικά υψηλότερα σε σχέση με προηγούμενες δεκαετίες (Berrington, Stone, & Falkingham, 2009; Settersten et al., 2005), και στην Ιαπωνία, υπολογίζεται ότι υπάρχουν εκατομμύρια αυτό-απομονωμένοι και εξαρτημένοι ενήλικες που έχουν εγείρει σημαντικές κοινωνικές και οικονομικές έγνοιες (Teo, 2010).

Η προσωρινή παραμονή στο σπίτι και η οικονομική βοήθεια από τους γονείς μπορεί να είναι μια κανονιστική φάση που επιτρέπει στο νεαρό άτομο να βρει το δρόμο ζωής του. Σε πολλές περιπτώσεις, ωστόσο, η μετάβαση σε πλήρως αυτόνομη λειτουργία δεν συμβαίνει ή αναστρέφεται μετά από μια προσπάθεια ανεξαρτησίας που εγκαταλείπεται (Goldscheider & Goldscheider, 1998, 1999), που οδηγεί σε χρόνια εξάρτηση από την γονεϊκή υποστήριξη. Παράλληλα με ατομικά ή οικογενειακά χαρακτηριστικά, ένας αριθμός κοινωνικοπολιτισμικών παραγόντων μπορεί να συμβάλλουν στην διεύρυνση των υπερβολικά εξαρτώμενων ενηλίκων παιδιών: (1) η επιμήκυνση της εφηβείας στη σύγχρονη κοινωνία ως περιόδου αναζήτησης προσωπικής, επαγγελματικής και κοινωνικής ταυτότητας δημιουργεί μια κατάσταση στην οποία είναι όλο και λιγότερο σαφές πότε αναμένεται από το νεαρό άτομο να λειτουργήσει ανεξάρτητα (Arnett, 2007)· (2) η πεποίθηση ότι το κάθε άτομο θα πρέπει να βρει μια καριέρα η οποία ταιριάζει απόλυτα στην προσωπικότητά του εξιδανικεύει το δικαίωμα προσωπικής αναζήτησης που μπορεί ανά περιόδους να φαίνεται ατελείωτη (Collin & Young, 2000; Twenge, 2006)· (3) η μείωση της παραδοσιακής γονεϊκής αυθεντίας καθιστά τους γονείς λιγότερο ικανούς να θέτουν απαιτήσεις και όρια (Omer, 2011)· και (4) η εξάπλωση της τεχνολογίας των Η/Υ παρουσιάζει στους ανθρώπους μια πρόκληση ψηφιακής ζωής που ικανοποιεί τις ανάγκες τους για διασκέδαση και απασχόληση χωρίς να τους εκθέτει στην φθορά τους «πραγματικού κόσμου» (Shaw & Black, 2008).

Η ευμάρεια του δυτικού κόσμου μπορεί να επιτρέπει σε μερικές οικογένειες να υποστηρίζουν ενήλικες που δεν εργάζονται χωρίς να βιώνουν σημαντικό οικονομικό βάρος, αλλά η έρευνα έχει δείξει ότι οι γονείς υψηλότερου κοινωνικο-οικονομικού στάτους εκφράζουν μεγαλύτερα επίπεδα απογοήτευσης (dissatisfaction) με την κατάσταση, ίσως επειδή διατηρούν υψηλότερες προσδοκίες για ανεξάρτητη οικονομική επιτυχία (Aquilino, 1990). Αν και παράγοντες συγκεκριμένοι σε κάθε κουλτούρα πιθανώς επηρεάζουν τις στάσεις έναντι της παραμονής στο σπίτι, από τα δεδομένα που παρουσιάστηκαν πιο πάνω φαίνεται ότι και οι κολλεκτιβιστικές κοινωνίες που δίνουν έμφαση στους ισχυρούς οικογενειακούς δεσμούς και οι ατομικιστικές που δίνουν έμφαση στην προσωπική επιλογή στην ανάπτυξη σταδιοδρομίας ενθαρρύνουν την εξάρτηση στο σημερινό κόσμο.

Τα διαγνωστικά χαρακτηριστικά των εξαρτημένων ενηλίκων διαφέρουν μάλλον αρκετά. Μπορεί να υποφέρουν από κοινωνική φοβία, ψυχαναγκαστική-καταναγκαστική διαταραχή (OCD), κατάθλιψη, διαταραχή συμπεριφοράς, διαταραχή ελλειμματικής προσοχής- υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ), μαθησιακές δυσκολίες, ή τίποτα από τα παραπάνω. Τα γονεϊκά παράπονα, από την άλλη, είναι συχνά αρκετά παρόμοια, και συχνά περιλαμβάνουν τη σχολική εγκατάλειψη, την αποφυγή εργασίας, τις απαιτήσεις χρημάτων και άλλων εξυπηρετήσεων, το λιώσιμο στον υπολογιστή, και αντιστροφή του κύκλου μέρας-νύχτας.

Αναφερόμαστε σε αυτή την συνθήκη με τον όρο adult entitled dependence (AED) (=εξάρτηση των λεγόμενων ενηλίκων). Είναι μια χρόνια συνθήκη που περιλαμβάνει ένα δυσλειτουργικό ενήλικο γόνο και τουλάχιστον ένα γονιό που διευκολύνει αυτό το πρότυπο εξάρτησης παρέχοντας εξυπηρετήσεις που είναι ανακόλουθες με την ηλικία.

Η AED διακρίνεται από την απλή διαβίωση με τους γονείς ή με την απόλαυση της υποστήριξής τους όπως είναι ευρύτατα αποδεκτή σε πολλές κουλτούρες, και χαρακτηρίζεται από απομειωμένη λειτουργικότητα και από γονεϊκές υπηρεσίες που είναι πέρα από τον κανόνα για τη συγκεκριμένη κουλτούρα.

Η οικογένεια συχνά φαίνεται να έχει πέσει σε ένα φαύλο κύκλο όπου οι ίδιες οι προσπάθειες από τον εξαρτώμενο ενήλικο ή τους γονείς του να άρουν την κατάσταση στην πραγματικότητα την επιδεινώνουν. Ο πίνακας δίνει παράδειγμα αυτών των βρόγχων:

Παραδείγματα Αμοιβαία Ενισχυόμενης Εξαρτημένης Συμπεριφοράς και Συμπεριφοράς Διευκόλυνσης

Εξαρτημένη Συμπεριφορά Συμπεριφορά Διευκόλυνσης
Ρητές ή άρρητες απαιτήσεις για χρήματα, αγαθά ή υπηρεσίες Παροχή χρημάτων, αγαθών ή υπηρεσιών 
Απαίτηση για συνεχή καθησύχαση Παροχή συνεχούς καθησύχασης
Επιθετικότητα και Θυματοποίηση Υποβολή σε Επιθετικότητα και Θυματοποίηση
Κατηγορίες Αίσθημα και έκφραση ενοχής
Χρήση των γονιών ως ενδιάμεσων και διαμεσολαβητών της επικοινωνίας με τον έξω κόσμο Παροχή επικοινωνιακών και άλλων δεσμών με την εξωτερική πραγματικότητα
Διατήρηση μιας παράδοξης, «παρούσας αλλά αποξενωμένης» στάσης έναντι των γονέων: «είμαι εδώ όλη την ώρα αλλά θα μειώσω την επαφή στο ελάχιστο» Αποδοχή της πρακτικής τους εξαρτώμενοι ενώ αποφεύγεται η επαφή

 

Για παράδειγμα, μπορεί να ανακουφίσει τη δυσφορία του πιέζοντας για περισσότερη γονεϊκή προστασία και εξυπηρετήσεις. Ωστόσο, η αυξημένη προστασία και διευκόλυνση μπορεί στην πραγματικότητα να μειώσει την ικανότητά του να δρα ανεξάρτητα. Οι γονείς, με τη σειρά τους, νιώθουν υποχρεωμένοι να προστρέξουν στη σωτηρία του παιδιού τους, αλλά όσο περισσότερο το κάνουν, τόσο λιγότερο είναι ικανός να λειτουργήσει. Ανά περίπτωση, η ματαίωση μπορεί να οδηγήσει ένα γονιό να θέσει παρορμητικές και αυστηρές απαιτήσεις. Ο εξαρτώμενος ενήλικας απαντά με τον ίδιο τρόπο, μέσω ίσως ενός δείγματος βίας ή αυτοκτονικότητας, μετά το οποίο η παροδική έξαρση της «σκληρής γονεϊκής συμπεριφοράς» συνήθως υποχωρεί.  Η κλιμάκωση επομένως προσθέτει άλλο ένα γύρισμα της βίδας στην οικογενειακή παγίδα.

Πολυάριθμες θεωρητικές και κλινικές προσεγγίσεις έχουν προταθεί μέσα στα χρόνια για να περιγραφεί και να αντιμετωπιστεί η εξάρτηση μέσα στην οικογένεια. Εκεί που μεγάλο μέρος της ψυχολογίας και της ψυχιατρικής έχουν τονίσει το αποδιοργανωμένο υποκείμενο και εστιάσει σε νοσολογικές κατηγορίες όπως η κατάθλιψη, το άγχος, ή η διαταραχή εξαρτητικής προσωπικότητας, οι προσεγγίσεις οικογενειακής θεραπείας όπως η Θεωρία Οικογενειακών Συστημάτων (Kerr & Bowen, 1988) και η Δομική Οικογενειακή Θεραπεία (S.Minuchin, 1974) έχουν εστιάσει στις διαπροσωπικές απόψεις της κατάστασης. Έννοιες όπως η ευελιξία και η ακαμψία της οικογενειακής δομής (Olson, 2011) και τα διαπροσωπικά όρια και οι συμμαχίες (P.Minuchin, 1985) έχουν προταθεί για να εξηγήσουν τη δυσλειτουργική συμπεριφορά των ατόμων μέσα στο οικογενειακό πλαίσιο. Παρομοίως, οικογενειακά μοντέλα έχουν πάρει μια διαπροσωπική συστημική προσέγγιση για να αντιμετωπίσουν τέτοιες καταστάσεις, εστιάζοντας στο επικοινωνιακή και σχεσιακό κομμάτι παρά στο άτομο. Στο άρθρο αυτό, αντλούμε από τέτοιες μορφοποιήσεις και παρεκκλίνουμε από αυτές. Η AED μπορεί να συμβεί μόνο μέσα στο πλαίσιο ενός οικογενειακού (ή ανάλογου) συστήματος, αλλά η κλινική προσέγγιση προσπαθεί να προωθήσει την αλλαγή μέσω δουλειάς που γίνεται αποκλειστικά με τους γονείς. Ο στόχος είναι να δημιουργηθεί αλλαγή στο οικογενειακό σύστημα, μέσα από τις δράσεις μέρους αυτού του συστήματος.

Ένα άλλο πλαίσιο στο οποίο έχει διερευνηθεί διεξοδικά η φιλοξενία στις απαιτήσεις των δυσλειτουργικών συγγενών είναι αυτό της OCD. Η φιλοξενία της OCD (δηλ η παροχή επιβεβαίωσης, η συμμετοχή σε τελετουργικά) έχει συνδεθεί με πιο σοβαρά συμπτώματα (Merlo, Lehmkuhl, Geffken, & Storch, 2009), μεγαλύτερη δυσκολία (Storch et al., 2010), και χειρότερα αποτελέσματα θεραπείας (Ferro et al., 2006). Αν και η AED δεν συνδέεται απευθείας ειδικά με την OCD, η οικογενειακή φιλοξενία αποτελεί ένα σχετικό φαινόμενο γονέων που παρέχουν υπηρεσίες και πόρους που στην πραγματικότητα ενισχύουν τα δυσλειτουργικά συμπεριφορικά πρότυπα. Μερικές οικογένειες αναφέρουν συμπεριφορές καταναγκασμού από το άτομο με ΟCD που στοχεύουν να επιβάλλουν τη διευκόλυνση στους γονείς (Lebowitz, Omer, & Leckman, 2011; Lebowitz, Vitulano, & Omer, 2011; Lebowitz, Vitulano, Mataix-Cols, & Leckman, 2011). Επιπλέον, η έρευνα έχει υποδείξει την παρουσία σημαντικών πληθυσμών χρόνια δυσλειτουργικών νεαρών ενηλίκων με διάφορες διαγνωστικές κατηγορίες που θέτουν σημαντικό βάρος στον εαυτό τους και την κοινωνία (Pepper, Kirshner, & Ryglewicz, 2000). Η παρούσα μορφοποίηση εφαρμόζεται στην έννοια της διευκόλυνσης με εξαρτώμενους ενήλικες ανεξαρτήτως των διαγνωστικών κριτηρίων της OCD ή άλλων νοσολογικών κατηγοριών.

Βιβλιογραφία:

Arnett, J.J. (2007). Emerging adulthood: What is it, and what is it good for? Child Development Perspectives, 1(2), 68–73.

Aquilino, W.S. (1990). The likelihood of parent-adult child coresidence: Effects of family structure and parental characteristics. Journal of Marriage and Family, 52(2), 405–419.

Berrington, A., Stone, J., & Falkingham, J. (2009). The changing living arrangements of young adults in the UK (Vol. 27). Population Trends, 138, 27–37.

Collin, A., & Young, R.A. (2000). The future of career. New York: Cambridge University Press.

Ferro, Y., Shavitt, R., Bedin, N., de Mathis, M., Lopes, A., Fontenelle, L. et al. (2006). Clinical features associated to refractory obsessive-compulsive disorder. Journal of Affective Disorders, 94(1–3), 199–209.

Finlay, I., Sheridan, M., McKay, J., & Nudzor, H. (2010). Young people on the margins: In need

of more choices and more chances in twenty-first century Scotland. British Educational Research Journal, 36(5), 851–867.

Goldscheider, F.K., & Goldscheider, C. (1999). The changing transition to adulthood: Leaving and returning home. Thousand Oaks, CA: Sage Publications, Inc.

Giuliano, P. (2007). Living arrangements in western Europe: Does cultural origin matter? Journal of the European Economic Association, 5(5), 927–952.

Janne, P. (2007). Revisiting the “Tanguy” phenomenon: About retarded self-sufficiency in our

post-adolescent population. Therapie Familiale, 28(2), 167–180.

Kerr, M.E., & Bowen, M. (1988). Family evaluation: An approach based on Bowen theory (1st ed.). New York: Norton.

Lebowitz, E.R., Omer, H., & Leckman, J.F. (2011). Coercive and disruptive behaviors in pediatric obsessive–compulsive disorder. Depression and Anxiety, 28(10), 899–905.

Lebowitz, E.R., Vitulano, L.A., Mataix-Cols, D., & Leckman, J. (2011). When OCD takes over. . .the family! Coercive and disruptive behaviours and in paediatric obsessive compulsive disorder. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 21, 1249–1250.

Lebowitz, E.R., Vitulano, L.A., & Omer, H. (2011). Coercive and disruptive behaviors in pediatric obsessive compulsive disorder: A qualitative analysis. Psychiatry, 74(4), 362–369.

Malagon, A. (2010). ‘Hikikomori’: A new diagnosis or a syndrome associated with a psychiatric

diagnosis? International Journal of Social Psychiatry, 56(5), 558–559.

Merlo, L., Lehmkuhl, H., Geffken, G., & Storch, E. (2009). Decreased family accommodation

associated with improved therapy outcome in pediatric obsessive-compulsive disorder. Journal

of Consulting and Clinical Psychology, 77(2), 355–360.

Minuchin, P. (1985). Families and individual development: Provocations from the field of family

therapy. Child Development, 56(2), 289–302.

Minuchin, S. (1974). Families & family therapy. Cambridge, MA: Harvard University Press.

Ollefs, B., Schlippe, A.V., Omer, H., & Kritz, J. (2009). Youngsters with externalizing behavior

problems: Effects of parent training. Familiendynamik, 34(Journal Article), 256–265.

Olson, D. (2011). FACES IV and the Circumplex Model: Validation study. Journal of Marital and Family Therapy, 3(1), 64–80.

Omer, H. (2011). The new authority: Family, school, community. New York: Cambridge University Press.

Pepper, B., Kirshner, M.C., & Ryglewicz, H. (2000). The young adult chronic patient: Overview of a population. Psychiatric Services, 51(8), 989–995.

Ravanera, Z.R., Rajulton, F., & Burch, T.K. (1995). A cohort analysis of home-leaving in Canada, 1910-1975. Journal of Comparative Family Studies, 26(2), 179.

Schnaiberg, A., & Goldenberg, S. (1989). From empty nest to crowded nest: The dynamics of incompletely-launched young adults. Social Problems, 36, 251.

Settersten, R.A., Furstenberg, F.F., & Rumbaut, R.G. (2005). On the frontier of adulthood: Theory, research, and public policy. Chicago, IL: University of Chicago Press.

Shaw, M., & Black, D.W. (2008). Internet addiction: Definition, assessment, epidemiology and clinical management. CNS Drugs, 22(5), 353–365.

Storch, E., Larson, M., Muroff, J., Caporino, N., Geller, D., Reid, J. et al. (2010). Predictors of functional impairment in pediatric obsessive-compulsive disorder. Journal of Anxiety Disorders, 24(2), 275–283.

Teo, A.R. (2010). A new form of social withdrawal in Japan: A review of Hikikomori. International Journal of Social Psychiatry, 56(2), 175–185.

Twenge, J.M. (2006). Generation me: Why today’s young Americans are more confident, assertive, entitled–and more miserable than ever before. New York: Free Press.

White, L. (1994). Coresidence and leaving home—Young-adults and their parents. Annual

Review of Sociology, 20, 81–102.

“Το αδύνατο πένθος και η κρύπτη” της Κ.Μάτσα

Η χρήση ναρκωτικών και η σχέση της με τον αποκλεισμό του πένθους και του θανάτου. Αποσπάσματα από το νέο βιβλίο της Κατερίνας Μάτσα, «Το αδύνατο πένθος και η κρύπτη» Ο τοξικομανής και ο θάνατος, των εκδ. Άγρα.

Προέρχονται από όλα τα κοινωνικά στρώματα, σιωπηλοί μάρτυρες μιας χωρίς προηγούμενο κρίσης της κοινωνίας και του πολιτισμού.

Ένας πραγματικός μικρόκοσμος που βιώνει καθημερινά το θάνατο, ζώντας στο κοινωνικό περιθώριο, μέσα σ’ έναν κόσμο που γεννά και συσσωρεύει καταστροφές.

Η χρήση των ναρκωτικών γι’ αυτά τα νέα παιδιά γίνεται ένα παιχνίδι ρώσικης ρουλέτας, μια διαρκής αναμέτρηση με το θάνατο.

Αναζητούν απελπισμένα τη δύση τους, γνωρίζοντας ότι κάθε δόση μπορεί να είναι η μοιραία δόση.

Ζουν μέσα στην εξαθλίωση, γνωρίζοντας ότι αυτός ο τρόπος ζωής τους εκθέτει σε μυριάδες κινδύνους (λοιμώξεις, ατυχήματα, αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές κ.α.).

Παρ’ όλα αυτά επιμένουν.

Το κάνουν όχι από ευχαρίστηση, όπως πιστεύουν πολλοί, αλλά από ανάγκη.

Τα ναρκωτικά δεν αποτελούν αντικείμενο επιθυμίας αλλά ανάγκης.

Η εξάρτηση δεν είναι παρά ένας τυραννικός καταναγκασμός, καθημερινό μαρτύριο, που μετατρέπει τη ζωή σε κόλαση.

Για τους τοξικομανείς η προβληματική της επιθυμίας έχει μετατεθεί στο πεδίο της ανάγκης, ο θάνατος κυριαρχεί στην ψυχική σκηνή.

«Μέσα από τη χρήση των ναρκωτικών», λέει η Sylvie Le Poulichet, «επιτελείται μια διαρκής προσομοίωση θανάτου».

Η έναρξη της χρήσης ουσιών γίνεται, συνήθως, στην αρχή της εφηβείας.

Είναι η ηλικία της ανακάλυψης της άγνωστης, ακόμα, ηπείρου της σεξουαλικότητας και της συνάντησης του υποκειμένου με το ζήτημα του θανάτου.

Είναι η εποχή της αναμέτρησής του με το άγνωστο, το τυχαίο, το αβέβαιο, μέσα σε ένα φαντασιωτικό παιχνίδι, όπου το επίδικο είναι η ζωή του ή ο θάνατός του.

Από την ικανότητά του να «επιβιώσει» ψυχικά μέσα από αυτή την αναμέτρηση, από την ικανότητά του, δηλαδή, να βρει το δικό του πέρασμα προς τη ζωή, θα εξαρτηθεί το ίδιο το ψυχικό του γίγνεσθαι.

Στις περιπτώσεις όμως που υπάρχουν βαθιά ελλείμματα στον ψυχισμό του και συνθήκες κρίσης στο οικογενειακό και στο κοινωνικό περιβάλλον, τότε αυτό το πέρασμα προς τη ζωή δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί ικανοποιητικά για το άτομο και το παιχνίδι με το θάνατο γίνεται τρόπος ζωής, που μπορεί να πάρει τη μορφή της τοξικομανίας. […]

Το βέβαιο όμως είναι ότι σ’ αυτό το μακάβριο παιχνίδι η διαρκής πρόκληση του θανάτου αποσκοπεί, βασικά στην ακύρωσή του. […]

Όταν κάνουν χρήση δεν έχουν στο μυαλό τους το θάνατο, δεν επιδιώκουν – εκτός από συγκεκριμένες ιδιαίτερες περιπτώσεις όπου συνυπάρχει ψυχοπαθολογία – να αυτοκτονήσουν. Ρισκάρουν το θάνατο για να κερδίσουν τη ζωή.

Επιδιώκουν, βασικά, να αποδείξουν –στον εαυτό τους, πρώτα απ’ όλα- ότι μπορούν να ακυρώσουν το θάνατο και να βγουν νικητές.

Κρύβουν την τρομακτική τους ανασφάλεια πίσω από την επίδειξη της –φαντασιωσικής- παντοδυναμίας που δίνουν τα ναρκωτικά. […]

Γι’ αυτό η λήψη υπερβολικής δόσης (OD) είναι τόσο συνήθης πρακτική, στην οποία ο ίδιος ελάχιστες, σχετικά, φορές δίνει το χαρακτήρα της απόπειρας αυτοκτονίας. […]

Όταν κάνει χρήση δεν υπάρχει γι’ αυτόν ο Άλλος, ως ζωντανή παρουσία στη ζωή του.

Υπάρχει μόνο το χάσμα της απουσίας, που δίνει τραγική διάσταση στη μοναξιά του.

Ο θάνατος, λοιπόν, σφραγίζει την καθημερινότητα της μίζερης ζωής τους, γιατί έχει ήδη σφραγίσει, από πριν, τον εσωτερικό ψυχικό τους κόσμο.

Μέσα σ’ αυτόν βρίσκεται, συχνά, κλεισμένος ένας αγαπημένος νεκρός που δεν μπόρεσαν να τον πενθήσουν, εγκιβωτισμένος σε μία «κρύπτη» στο εσωτερικό του Εγώ.

Το πένθος αυτού του νεκρού ήταν ανέφικτο μέσα στις συνθήκες που συντελέστηκε η μεγάλη απώλεια.

Αυτός ο ψυχικός τραυματισμός, που δεν έγινε δυνατό να μεταβολιστεί ψυχικά, μπορεί να συνδέεται με προσωπικά βιώματα, μπορεί όμως και να μεταδόθηκε από προηγούμενες γενιές και να αφορά συλλογικές εμπειρίες (της κοινότητας, του έθνους, της κουλτούρας στην οποία ανήκει η οικογένεια του συγκεκριμένου ατόμου).

Αυτό το τραύμα διαμορφώνει με πολύπλοκο και κρυπτικό, συνήθως, τρόπο τα δυναμικά της ψυχικής ζωής του ίδιου αλλά και της οικογένειάς του. Γεννά κρύπτες και «φαντάσματα» που «στοιχειώνουν» τους ζωντανούς. […]

Η κλινική μας εμπειρία επιβεβαιώνει την παρουσία όλων αυτών των φαινομένων σε πολλούς τοξικομανείς, που προσήλθαν στον Συμβουλευτικό Σταθμό του 18 ΑΝΩ και ζήτησαν να ενταχθούν σε κάποιο από τα θεραπευτικά προγράμματα που υλοποιούνται στη Μονάδα.

Παρατηρήσαμε αρχικά ότι στο ιστορικό της οικογένειας των τοξικομανών αναφέρονται πολλοί θάνατοι, συνήθως πρόωροι και απροσδόκητοι.

Το πένθος γι αυτούς τους νεκρούς δεν έγινε εφικτό, για πολλούς λόγους, ιδιαίτερους για τον καθέναν.

Η έναρξη της χρήσης ουσιών τοποθετείται, συνήθως, χρονικά, μετά την τραυματική απώλεια και ο αδύνατο πένθος της. […]

Παρατηρήσαμε στην κλινική πράξη ότι στις περιπτώσεις που υπήρχε αδύνατο πένθος η θεραπευτική διαδικασία ήταν ιδιαίτερα δύσκολη και οι υποτροπές συχνές, ακόμα και μετά την επιτυχή ολοκλήρωση του θεραπευτικού προγράμματος.

Σ’ αυτά τα άτομα αναπτυσσόταν, συχνά, μετά την απεξάρτησή τους από τα ναρκωτικά, μια εξαρτητική σχέση με το αλκοόλ, η οποία προηγούνταν της υποτροπής στα ναρκωτικά και στη συνέχεια εξελισσόταν παράλληλα. […]

Η απώθηση του θανάτου και του πένθους

[…] Η διαδικασία του πένθους πραγματοποιείται στον τόπο της συνάντησης του ψυχικού με το κοινωνικό.

Η έκφραση του πένθους παίρνει πολλές μορφές (θρήνος, παράπονο, θλίψη, άγχος, οργή, αγανάκτηση, κ.α.).

Στους περισσότερους πολιτισμούς ο θρήνος αποτελεί την πρώτη αντίδραση στο θάνατο.

Σε όλους τους τύπους κοινωνιών οι τιμές στο νεκρό αποδίδονται μέσα από επιθανάτιες τελετές.

Πάντως ο τρόπος που εκφράζεται το πένθος σε μια κοινωνία συναρτάται στενά με την κουλτούρα της, με τον τρόπο που αφήνει ελεύθερα, προβάλλει και νοηματοδοτεί ή αντίθετα καταπνίγει και απαγορεύει να εκφραστούν τα αρνητικά συναισθήματα που γεννά η απώλεια.

Στις παραδοσιακές, τις προκαπιταλιστικές, κοινωνίες η εργασία του πένθους είχε κοινωνικό χαρακτήρα και αποτελούσε μέρος ενός τελετουργικού, στο πλαίσιο μια κοινωνικής πρακτικής, που περιελάμβανε ένα υποστηρικτικό κοινωνικό δίκτυο γύρω από τον πενθούντα και μία διαδικασία από κοινού συμμετοχής της κοινότητας στο πένθος για τον νεκρό. […]

Ο άνθρωπος σ’ εκείνες τις κοινωνίες ήταν βαθιά και άμεσα κοινωνικός και δεν διαχώριζε τον εαυτό του από τη φύση.

Η οικειότητα με το θάνατο ήταν μια μορφή παραδοχής της τάξης και της φύσης.

Από τις αρχές του 19ου αιώνα μέχρι και σήμερα, οι δημογραφικές μεταβολές, η βιομηχανική επανάσταση και η πρόοδος της Ιατρικής άλλαξαν τη στάση των ανθρώπων απέναντι στο θάνατο.

Ο θάνατος καθενός, καθώς και ο θάνατος των οικείων του, εσωτερικεύεται, απωθείται και εκδιώκεται από την καθημερινότητά του.

Η απώλεια ενός οικείου και ο χρόνος του πένθους δεν αποτελούν πλέον μια εμπειρία στην οποία συμμετέχει και το κοινωνικό σώμα.

Το πένθος στις κοινωνίες της νεωτερικότητας έχει χάσει το κοινωνικό του χαρακτήρα και έχει γίνει μια στενά ατομική υπόθεση, μια ατομική ψυχική διεργασία.

Αυτό που κυριαρχεί σε κοινωνικό επίπεδο είναι η απώθηση του θανάτου μέσα σε συνθήκες ακραίας εξατομίκευσης.

«Η σύγχρονη κοινωνία», λέει ο Αρίες, «στερεί τον άνθρωπο από το θάνατό του και δεν του τον επιστρέφει παρά μόνο εφόσον δεν πρόκειται να ταράξει τους ζωντανούς. Από την άλλη μεριά, απαγορεύει στους ζωντανούς να δείχνουν συγκινημένοι από το θάνατο του άλλου, δεν τους επιτρέπει ούτε να κλάψουν τους νεκρούς, ούτε να κάνουν ότι τους νοσταλγούν».

Σε μια κοινωνία η οποία μέσα στην κρίση της λειτουργεί ως «μηχανή αποκλεισμού», δημιουργώντας όρους κοινωνικού αποκλεισμού για ένα ευρύτατο και διαρκώς διευρυνόμενο φάσμα ατόμων και κοινωνικών ομάδων, ο μεγαλύτερος αποκλεισμός είναι αυτός του νεκρού και του θανάτου.

«Στην καρδιά της ορθολογικότητας της δικιάς μας κουλτούρας βρίσκεται ένας αποκλεισμός, που προηγείται οποιουδήποτε άλλου, πιο ριζικός από τον αποκλεισμό των τρελών, των παιδιών ή των κατώτερων φυλών, ένας αποκλεισμός που προηγείται όλων αυτών και χρησιμεύει ως πρότυπό τους, ο αποκλεισμός του νεκρού και του θανάτου».

Οι σύγχρονες πόλεις είναι χτισμένες σαν να μην υπάρχει θάνατος. Το φέρετρο είναι πολύ δύσκολο να φτάσει στον τελευταίο όροφο της πολυκατοικίας ή του ουρανοξύστη.

Κανείς πια δεν είναι διαθέσιμος για να «ξενυχτήσει» τον νεκρό στο σπίτι του το τελευταίο βράδυ πριν από την ταφή και να συμπαρασταθεί στους πενθούντες συγγενείς του. […]

Σ’ αυτές τις δύσκολες στιγμές απουσιάζει τραγικά ένα υποστηρικτικό δίκτυο ανθρώπων γύρω από τους πενθούντες, για να μοιραστεί μαζί τους τον πόνο της απώλειας και να θρηνήσει τον νεκρό.

Όμως η εμπειρία του πένθους χρειάζεται, οπωσδήποτε, έναν συνομιλητή για να βιωθεί και να εκφραστεί με λόγια, να μιληθεί. […]

Ο θάνατος του προσφιλούς προσώπου πρέπει να εγγραφεί κοινωνικά, να πάρει το χαρακτήρα μιας κοινής «μαρτυρίας», μιας από κοινού συμμετοχής στον πόνο της απώλειας, ενός συλλογικού θρήνου.

Η απουσία αυτού του κοινωνικού συνομιλητή που μπορεί να λειτουργήσει για τους πενθούντες ως υποστηρικτικό δίκτυο οδηγεί στην αποκοινωνικοποίηση και τελικά στην απώθηση του πένθους.

Ο βαθμός της απώθησης του πένθους σε κοινωνικό επίπεδο αποτελεί δείκτη του βαθμού αποξένωσης των ανθρώπων, μέτρο της κοινωνικής αλλοτρίωσης.

Μέσα στις συνθήκες που ορίζονται από την κυρίαρχη σήμερα ιδεολογία του ατομικισμού διαμορφώνεται ο ψυχισμός της νέας γενιάς, της γενιάς «χωρίς μέλλον» (generation “no future”) και εμφανίζεται πολύμορφα η αδυναμία της, σε συλλογικό επίπεδο, να επιτελέσει το πένθος της για ένα καλύτερο μέλλον, που δικαιούται, αλλά της το στερούν.

Μήπως, λοιπόν, αυτό το αδύνατο πένθος των νέων της εποχής μας γίνεται ένας από τους παράγοντες που πυροδοτούν, σε τόσο μεγάλη έκταση, τις αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές τους; Μήπως η σημερινή κοινωνία του θεάματος είναι ανίκανη να πενθήσει επειδή έχει μετατρέψει και τον ίδιο το θάνατο σε θέαμα;

Ακόμα και οι μαζικοί θάνατοι των πολέμων, των βομβαρδισμών, των μαζικών καταστροφών δεν αντιπροσωπεύουν για τον θεατή τους – που τους παρακολουθεί στην τηλεόραση, αμέτοχος, με το αίσθημα της ασφάλειας που παρέχει ο ιδιωτικός του χώρος- παρά απλές τηλεοπτικές εικόνες που συντηρούν την ψευδαίσθηση ότι ο θάνατος δεν τον αφορά προσωπικά, είναι κάτι ξένο προς αυτόν, δεν επηρεάζει την καθημερινότητά του.

Πίσω από αυτή την αδυναμία του μέσου ανθρώπου της εποχής μας να αποδεχτεί το θάνατο και να μιλήσει ανοιχτά για αυτόν, βρίσκεται η αδυναμία του να πενθήσει τους νεκρούς του.

Βρίσκεται η ανικανότητά του να επεξεργαστεί ψυχικά τον τραυματισμό της απώλειας και να τον επουλώσει.

Βρίσκεται μια βαθιά ελλειμματική λειτουργία συμβολοποίησης και μετουσίωσης.

Γι’ αυτό δεν αντέχει τον ψυχικό πόνο και προσπαθεί με κάθε τρόπο να τον ναρκώνει.

Ακόμα και στις κορυφαίες στιγμές του αποχαιρετισμού του νεκρού, κατά την τελετή της ταφής του, οι πενθούντες, συγγενείς και φίλοι, παρευρίσκονται συνήθως με ναρκωμένες τις αισθήσεις από τα ηρεμιστικά που καταναλώνουν.

Μ’ αυτόν τον τρόπο, βέβαια, μπλοκάρουν ακόμα περισσότερο τη διαδικασία του πένθους, τη στιγμή ακριβώς που θα έπρεπε να αρχίσει.

«Τελικά», λέει ο Αρίες, «καταλήγει κανείς να αναρωτηθεί αν μεγάλο μέρος της σημερινής κοινωνικής παθολογίας πηγάζει από την τοποθέτηση του θανάτου έξω από την καθημερινή ζωή, από την απαγόρευση του πένθους και του δικαιώματος να πενθούμε τους νεκρούς μας».

 

2ημερο Σεμινάριο: Ψυχ – Ώσεις & εναλλακτικές προσεγγίσεις στη συνάντηση με ακραίες ψυχικές εμπειρίες 12-13 Μάη 2012

Οι ψυχώσεις (διαγνωσμένες ως σχιζοφρένειες, διπολικές διαταραχές  ή άτυπα ψυχωσικά σύνδρομα) είναι ο νούμερο ένα λόγος ψυχιατρικού εγκλεισμού σε όλο το δυτικό κόσμο. Η βασική, αν όχι η μοναδική, αντιμετώπιση στην ψυχιατρική αποτελεί η χορήγηση νευροληπτικών και άλλων ψυχοφαρμάκων, για πολλά χρόνια και τις περισσότερες φορές ισοβίως, και η άσκηση σωματικής και ψυχολογικής βίας στα ψυχιατρικά καταστήματα, αλλά και στους φυσικούς χώρους διαβίωσης των ενδιαφερόμενων προσώπων, κοντά στις οικογένειές τους. Οι άνθρωποι που ξεκινούν μια τέτοια πορεία καταλήγουν στη συντριπτική τους πλειοψηφία βαθύτατα αποδυναμωμένοι και αποδιοργανωμένοι στην κοινωνική και προσωπική τους ζωή. Έτσι οι ψυχώσεις ταυτίζονται στη συνείδηση του περισσότερου κόσμου με την τρέλα στην πιο ανέλπιδη μορφή της. Πολλοί επαγγελματίες ισχυρίζονται ότι πρόκειται για κλινικές εικόνες, που δεν ανταποκρίνονται σε καμιά ψυχοθεραπεία.

Αλλά τι είναι τρέλα; Τι μπορεί να κάνει ο επαγγελματίας ψυχικής υγείας μπροστά στον σκληρό πυρήνα της κλασικής ψυχιατρικής, τις ψυχώσεις κάθε τύπου, που από τον ορισμό τους ακόμα τείνουν να αντιμετωπίζονται ως ανίατες νόσοι με προϊούσα πορεία προς τον εκφυλισμό της προσωπικότητας, τον κοινωνικό εκμηδενισμό και την καταστροφή κάθε προοπτικής ενός δημιουργικού μέλλοντος; Πώς μπορούμε να συναντήσουμε τις ακραίες αυτές ψυχικές εμπειρίες, με έναν τρόπο που να ανοίγει, αντί να κλείνει, προοπτικές ζωής;

Στο σεμινάριο που προτείνεται θα συζητηθεί καταρχήν ιστορικά η οικοδόμηση της ιστορίας της Τρέλας και θα αναζητηθούν εναλλακτικές αναγνώσεις των ακραίων αυτών ψυχικών φαινομένων, αναγνώσεις αποδόμησης του ψυχιατρικού αυτονόητου, οι οποίες καθιστούν μια ίαση εφικτή. Στη συνέχεια θα παρουσιαστούν πρακτικές εφαρμογές μοντέλων μη ψυχιατρικής αντιμετώπισης  των ψυχώσεων, όπως αυτά υπάρχουν και καταξιώνονται τα τελευταία 40 χρόνια στην Ευρώπη και την Αμερική. Η θεωρητική προσέγγιση θα εκπροσωπήσει εν μέρει τη δουλειά και τη φιλοσοφία του παγκόσμιου κινήματος ανθρώπων με ψυχιατρική ή/και ψυχωσική εμπειρία,  στην αυθόρμητη συνάντησή του με την συστημική ψυχοθεραπεία, σε μια Θεωρία της Ανάρρωσης (Recovery).

Τέλος θα αναζητηθούν τρόποι θεσμικών παρεμβάσεων στην Ελλάδα, ως προϋποθέσεις για μια, εναλλακτική προς την ψυχιατρική, συνάντηση με τις ψυχώσεις, και θα συζητηθούν θέματα ηθικής, δεοντολογίας και σχετικών πολιτικών στο χώρο της ψυχικής υγείας.

Το σεμινάριο απευθύνεται σε επαγγελματίες ψυχικής υγείας και φοιτητές αντίστοιχων ειδικοτήτων.

Πρώτη συνάντηση : 12 και 13 Μάη 2012

Συντονισμός: Δρ Άννα Εμμανουηλίδου, κλινική ψυχολόγος (Dr. Phil, MsC), συστημική ψυχοθεραπεύτρια (IGST), Πρόεδρος του Παρατηρητηρίου για τα Δικαιώματα στο Χώρο της ψυχικής υγείας. annaemmanouelidou@yahoo.gr

Πληροφορίες/δηλώσεις συμμετοχής: Παναγιώτα Παπαμιχαήλ, κλινική ψυχολόγος, συστημική ψυχοθεραπεύτρια, 2104513559, 6973680066, verapapamix@yahoo.gr

Τόπος : Έλλης 22, Καλαμάκι

Ώρες : 10.00 – 18.00 Σ/Κ

Κόστος : 80 ευρώ, 65 για φοιτητές

Θα δοθεί έντυπο υλικό.

Ron Coleman: Η ψυχική ανάρρωση δεν είναι μύθος

Το Καλειδοσκόπιο, μετάφρασε και επιμελήθηκε την διάλεξη του Ron Coleman «Recovery Works» στο συνέδριο “An Hour of Power”, που πραγματοποιήθηκε από το «Richmond Fellowship Western Australia» στο Perth της Αυστραλίας τον Μάρτιο του 2007.  Ένα ενδεικτικό απόσπασμα:

Ποια είναι η κύρια δουλειά μας λοιπόν, ως συγγενείς και ειδικοί, όταν αντιμετωπίζουμε αυτούς τους ανθρώπους;

Κύρια δουλειά μας είναι να κρατάμε την ελπίδα. Να κρατάμε την ελπίδα εκ μέρους του ασθενή μέχρι να είναι έτοιμος να την κρατήσει ο ίδιος.

Και δεν κρατάμε την ελπίδα, όταν τους λέμε: “Καλύτερα να μην το κάνεις αυτό, δεν είναι καλό για σένα”. Κρατάμε την ελπίδα, όταν τους λέμε: “Πήγαινε, δοκίμασε πράγματα. Κι εγώ θα είμαι πάντα στο πλευρό σου. Θα είμαι εδώ και θα σε στηρίζω. Θα είμαι συνοδοιπόρος στο ταξίδι σου. Δεν μπορώ να κάνω εγώ τη δική σου δουλειά… αλλά θα είμαι μαζί σου σ’ αυτό το ταξίδι. Θα είμαι πλοηγός και σύντροφος σ’ αυτό το ταξίδι, αλλά δεν μπορώ να το κάνω εγώ για σένα”.

μπορείτε να διαβάσετε ή να κατεβάσετε ελεύθερα τη πολύ ενδιαφέρουσα αυτή διάλεξη εδώ:  ron-coleman-1

Παρασκευή 16/12: Άτομο & Σύστημα: Η Ψυχοθεραπευτική Προσέγγιση του Ανοιχτού Διαλόγου

Η μονάδα Οικογενειακής Ψυχοθεραπείας του ΨΝΑ προσκαλεί τους Jaako Seikkula, John Shotter & Peter Rober στην Αθήνα και διοργανώνει ημερίδα την Παρασκευή 16/12/2011 στην Αίθουσα Πολλαπλών Χρήσεων του ΨΝΑ (Λεωφ Αθηνών 374, Χαϊδάρι) με τίτλο: “Άτομο και Σύστημα: Κοινωνικές Παράμετροι & Κλινικές Εκφράσεις”.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

9.00 -9.30   Χαιρετισμοί

9.30-10.15  John Shotter: Από την «ενδο» στη «δια»-δραστική σκέψη και πράξη… η διαλογική πρακτική

Συντονίζουν:  Χ. Πανέτας, Β. Πομίνι

10.15-12.00  Jaakko Seikkula: Παρουσίαση της προσέγγισης του Ανοιχτού Διαλόγου

Σχολιασμός: John Shotter

Συντονίζουν: Κ. Μάτσα, Δ. Μαγριπλής

12.00-12.30  Διάλειμμα-καφές

12.30-14.00  Peter Rober: Οικογενειακά Μυστικά και η διαδικασία της επιλεκτικής αποκάλυψης (παρουσίαση ταινίας και διάλογος με τους John Shotter και Jaakko Seikkula)

Συντονίζουν: Δ. Γεωργιάδης ,  Κ. Θεοδωράκη

14.00-15.00  Διάλειμμα- γεύμα

15.00-16.30  Ομάδες εργασίας

Συντονίζουν: Γ. Παπαδόπουλος, Ν. Μαρκέτος, Α. Κατή

16.30-17.00  Διάλειμμακαφές

17.00-18.00 Κλείσιμο: Jaakko Seikkula, John Shotter, Peter Rober

Συντονίζουν: Β. Τομαράς, Κ. Χαραλαμπάκη

Ο Jaakko Seikkula Ph.D. είναι Καθηγητής Ψυχοθεραπείας στο Τμήμα Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Jyvaskyla της Φιλανδίας.  

Για τη λέξη (και επομένως για ένα ανθρώπινο ον)  

δεν υπάρχει τίποτα πιο τρομερό  

από την έλλειψη απόκρισης                                                                                                             

Mikhail Bakhtin 

Η οργάνωση της αντιμετώπισης ασθενών μέσω του Ανοιχτού Διαλόγου εστιάζει στην οικοδόμηση ενός διαλόγου στον ενδιάμεσο χώρο μεταξύ των συμμετεχόντων με τη δημιουργία νέων λέξεων, μιας νέας συνδυασμένης γλώσσας για την ψυχωτική εμπειρία, που μέχρι τότε δεν είχε μπει σε λέξεις. Ο ασθενής, η οικογένεια και το κοινωνικό δίκτυο συμμετέχουν από την αρχή στενά στη θεραπεία, η οποία στηρίζεται  σε επτά αρχές: άμεση βοήθεια, προοπτική κοινωνικού δικτύου, ευελιξία και κινητικότητα, ευθύνη, ψυχολογική συνέχεια, ανοχή της αβεβαιότητας, διαλογικότητα. Το να μοιράζονται τις πληροφορίες για τον ασθενή και για την κατάσταση αυξάνει την ασφάλεια στους ανθρώπους που παρατήρησαν το πρόβλημα, αλλά και τη συνοχή από την πλευρά του ασθενούς.

 

Ο John Shotter είναι  Επίτιμος Καθηγητής Επικοινωνίας στο Πανεπιστήμιο του New Hampshire στις ΗΠΑ, Επιστημονικός Συνεργάτης στο Center for Philosophy of Natural & Social Science (SPNSS), London School of Economics στο  Λονδίνο.

Η αυθόρμητη απόκριση  στις συνυφασμένες πλευρές της ρέουσας επικοινωνιακής δραστηριότητας όπου είμαστε βυθισμένοι, μας επηρεάζει το ίδιο (αν όχι περισσότερο) με τις ρέουσες δραστηριότητες που συμβαίνουν γύρω μας, όπως κι εμείς τις επηρεάζουμε. Τα αποτελέσματα αυτών των συνυφασμένων δραστηριοτήτων είναι πάντα δημιουργικά, πάντα αναδυόμενα. Θα συζητήσω: πώς θα είναι η σκέψη μας εάν πρέπει να υπάρχει μέσα σε έναν τέτοιο “ρευστό χώρο”, μέσα στον οποίο δεν είμαστε πάγια και πεπερασμένα “πράγματα”, κάτι που θα σήμαινε ότι η επιλογή μας θα περιοριζόταν σε αυτά που θα ορίζαμε ως ”πράγματα”;

O Peter Rober είναι Κλινικός Ψυχολόγος, Καθηγητής Θεραπείας Οικογένειας και Ζεύγους στο Πανεπιστήμιο UZ Leuven στο Βέλγιο.

 Βασισμένοι στην ανάλυση μας της ολλανδικής ταινίας ντοκιμαντέρ “Familiegeheim” (Οικογενειακό Μυστικό), συζητάμε για κάποιους τρόπους με τους οποίους η έννοια της “επιλεκτικής αποκάλυψης” μπορεί να συλλάβει καλύτερα την πολυπλοκότητα της έννοιας της οικογενειακής μυστικότητας, περισσότερο από ότι η έννοια του ”οικογενειακού μυστικού”.

Είσοδος ελεύθερη

Θα υπάρχει ταυτόχρονη μετάφραση

Θα δοθεί πιστοποιητικό παρακολούθησης

 για περισσότερα, μπορείτε να δείτε το αρχείο.

16-17/9/2011: ΑΦΟΥΓΚΡΑΖΟΜΑΣΤΕ ΤΗΝ ΤΡΕΛΑ – ΟΡΑΜΑΤΙΖΟΜΑΣΤΕ ΝΕΕΣ ΟΨΕΙΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΔΙΗΜΕΡΟ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ 16 ΚΑΙ 17 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2011

με τον Will Hall, M.A. dipl. ProcessWork, Portland, OR

Πολιτιστικό Κέντρο Δήμου Αθηναίων «Μελίνα Μερκούρη», Ηρακλειδών 66 και Θεσσαλονίκης, Θησείο

πρόγραμμα

Παρασκευή, 16 Σεπτεμβρίου, 18:30

Αφουγκραζόμαστε την Τρέλα: Οραματιζόμαστε νέες όψεις της ψυχικής υγείας (ομιλια)

Ακουστικές και οπτικές εμπειρίες, παράνοια, άγρια ενέργεια, αυτοκτονικά συναισθήματα… Πρόκειται για ενδείξεις ενός προβληματικού εγκεφάλου και ελαττωματικών γονιδίων ή μήπως υπάρχει ένα βαθύτερο νόημα στην τρέλα; Τι ρόλο παίζει το ψυχικό τραύμα, οι οικογένειες και η πνευματικότητα; Οι γιατροί, οι διαγνωστικές ταμπέλες και τα ψυχιατρικά φάρμακα αποτελούν τη μόνη απάντηση, ή θα έπρεπε η κοινωνία να ανταποκριθεί διαφορετικά σε ανθρώπους που βιώνουν ακραίες συνειδησιακές καταστάσεις; Σε αυτή την ομιλία ο WillHall θα περιγράψει τις δικές του εμπειρίες από την τρέλα και τη διάγνωση της σχιζοφρένειας και την εμπειρία του μέσα και έξω από τα ψυχιατρεία καθώς ανακάλυψε μια μοναδική διαδρομή προς την ίαση και την ανανέωση.

ΣΑΒΒΑΤΟ, 17 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ, 11:00

ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ: ΜΙΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΜΕΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΒΛΑΒΗΣ (ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ)

Φάρμακα όπως τα αντικαταθλιπτικά, τα σταθεροποιητικά της διάθεσης και τα αντι-ψυχωτικά έχουν αναδειχθεί σε πρότυπη αγωγή για την αντιμετώπιση των ψυχικών διαταραχών. Πως λειτουργούν αυτές οι ουσίες; Είναι ανάγκη όσοι τις παίρνουν να συνεχίζουν με αυτές για όλη την υπόλοιπη ζωή τους; Υπάρχουν κίνδυνοι που σχετίζονται με τα ψυχιατρικά φάρμακα και ποιες είναι οι εναλλακτικές; Πρέπει να αφήνουμε αυτά τα ζητήματα στα χέρια των γιατρών ή υπάρχει ανάγκη μεγαλύτερης ενδυνάμωσης της κοινότητας; Στο εργαστήριο αυτό θα παρουσιαστεί μια προσέγγιση μείωσης της βλάβης, η οποία δεν είναι ούτε υπέρ ούτε κατά των ψυχιατρικών φαρμάκων, αλλά υποστηρίζει το νόημα και τη χρησιμότητα που έχουν αυτές οι ουσίες για κάθε άτομο ξεχωριστά, συμπεριλαμβανομένων εργαλείων για τη μείωση ή τη διακοπή μιας φαρμακευτικής αγωγής.

ΣΕ ΠΟΙΟΥΣ ΑΠΕΥΘΥΝΟΝΤΑΙ ΑΥΤΗ Η ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ

Το διήμερο δεν παρέχει ιατρικές συμβουλές , αλλά είναι χρήσιμο σε οποιονδήποτε έχει έρθει σε επαφή με ζητήματα ψυχικής υγείας, σε ανθρώπους που τους έχει δοθεί μια ψυχιατρική διάγνωση και χρήστες των σχετικών υπηρεσιών, θεραπευτές, επαγγελματίες, συγγενείς, φίλους και όσους χαράζουν πολιτικές στο χώρο της ψυχικής υγείας. Η εκδήλωση απευθύνεται σε οποιονδήποτε ενδιαφέρεται για την ψυχική ποικιλομορφία και για καινοτόμες προσεγγίσεις ακραίων συνειδησιακών καταστάσεων μέσα στην κοινωνία, καθώς θα διερευνήσουμε τρόπους προσέγγισης της τρέλας που βρίσκεται μέσα μας ή μέσα στους άλλους.

ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑΣ

Οι συμμετέχοντας θα έχουν την ευκαιρία να μάθουν περισσότερα για τις προσωπικές εμπειρίες του Will που σχετίζονται με την τρέλα και τη διάγνωση της σχιζοφρένειας, καθώς και με την πλέον των 10 χρόνων πείρα του ως ομότιμος συνήγορος, ψυχοθεραπευτής και εκπαιδευτής σχετικά με θέματα ακραίων ψυχικών καταστάσεων. Θα εξερευνήσουμε μαζί νέες ιδέες, θα κάνουμε βιωματικές ασκήσεις και θα διδαχτούμε νέες πρακτικές δεξιότητες. Επίσης, θα δημιουργήσουμε ομαδικό διάλογο σχετικά με θέματα που πολύ συχνά εγκαταλείπονται ως ταμπού και κρατούνται στη σιωπή. Η ομιλία και το εργαστήριο δεν περιλαμβάνουν ιατρικές συμβουλές, αλλά έχουν ως στόχο την επιμόρφωση της κοινότητας έτσι ώστε να κάνουμε καλύτερες επιλογές σε συνεργασία με τους ιατρικούς επαγγελματίες, μέσα στις οικογένειές μας και ως κοινωνία.

ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ WILLHALL
Ο
WillHall πήρε τη διάγνωση της σχιζοφρένειας και προχώρησε στην ανάρρωση μέσα από το κίνημα αυτοβοήθειας, την πνευματική ενασχόληση και την ολιστική προσέγγιση της υγείας. Σήμερα είναι διεθνώς αναγνωρισμένος πρωτοπόρος σε θέματα που αφορούν στην ψυχική ποικιλομορφία και διαφορετικότητα, καθώς και εναλλακτικές προσεγγίσεις της τρέλας. Έχει διδάξει σε περισσότερες από οχτώ χώρες και έχει προσφέρει εκπαίδευση σε μια μεγάλη ποικιλία ομάδων που συμπεριλαμβάνει επαγγελματίες, φοιτητές, άμεσα ενδιαφερόμενους, μέλη οικογενειών και φορείς χάραξης πολιτικής. Η δουλειά του έχει προβληθεί από διάφορα ΜΜΕ όπως οι NewYorkTimes, το Newsweek, το NationalPublicRadio και είναι παραγωγός του MadnessRadio. Κατέχει μεταπτυχιακό τίτλο στην ψυχοθεραπευτική προσέγγιση processwork και ασκεί ψυχοθεραπεία στο Portland, Oregon, ΗΠΑ.

Για περισσότερες πληροφορίες επισκεφτείτε τις ιστοσελίδες: 

www.willhall.net,

www.madnessradio.net και

http://theicarusproject.net.

Οδηγός Μείωσης της Βλάβης για τη Διακοπή Ψυχιατρικών Φαρμάκων


Πηγή: The Icarus Project

Ο 40τετρασέλιδος οδηγός του The Icarus Project και του Freedom Center συνοψίζει τις καλύτερες πληροφορίες σχετικά με τη μείωση και τη διακοπή των ψυχιατρικών φαρμάκων. Περιλαμβάνει πληροφορίες για τα σταθεροποιητικά της διάθεσης, τα αντιψυχωτικά, τα αγχολυτικά σκευάσματα, τους κινδύνους, τα οφέλη, τα εργαλεία ευεξίας, τη διακοπή των ψυχιατρικών φαρμάκων, πληροφορίες για ανθρώπους που παραμένουν στη φαρμακευτική αγωγή τους, λεπτομερή ενότητα με βιβλιογραφικές πηγές και πολλά ακόμα.

Μια προσέγγιση ‘μείωσης της βλάβης’ δεν σημαίνει ότι είσαι υπέρ ή εναντίον της φαρμακευτικής αγωγής, αλλά ότι υποστηρίζεις τους ανθρώπους να παίρνουν τις δικές τους αποφάσεις, βρίσκοντας ισορροπία ανάμεσα στους κινδύνους και τα οφέλη που ενέχονται.

Ο οδηγός έχει συγγραφεί από τον Will Hall, με την ερευνητική υποστήριξη ενός 14μελούς Γνωμοδοτικού Συμβουλίου επαγγελματιών και 24 ακόμα συνεργάτες συμμετείχαν στην επεξεργασία και στην επιμέλεια του. Όλος ο οδηγός έχει φωτογραφίες και ζωγραφιές, καθώς και ένα όμορφο πρωτότυπο εξώφυλλο που ζωγράφισε η Ashley McNamara.

Κατεβάστε το ακόλουθο αρχείο pdf για να το διαβάσετε: ΕλληνικάΑγγλικάΙσπανικά και Γερμανικά

Ο οδηγός έχει πνευματικά δικαιώματα Creative Commons και μπορείτε να τον αντιγράψετε και να τον διανείμετε ελεύθερα για μη εμπορικούς σκοπούς, εφόσον αναφέρεστε στην πηγή και δεν κάνετε αλλαγές.