Tag Archives: ιδέες

Κριτική Ψυχοθεραπεία;

Μπορούμε να φανταστούμε μια προσέγγιση στη ψυχοθεραπεία και τη συμβουλευτική που να εμπνέεται από κριτικές αρχές και μια διάθεση αμφισβήτησης του υπάρχοντος πλαισίου και δημιουργίας ενός διαφορετικού;

Όντας σε αυτό τον δρόμο εδώ και κάποιο καιρό, προσπάθησα να συνθέσω μια λίστα βιβλιογραφικών αναφορών στα αγγλικά κυρίως και τα ελληνικά, που να προσδιορίζουν μερικές συστατικές κατευθύνσεις της κριτικής ψυχοθεραπείας.

Μπορείτε να τις δείτε εδώ, όπου και να συμπληρώσετε ή να σχολιάσετε.

Καλή Χρονιά, κριτική & Δημιουργική!

10 link για την εβδομάδα #7

η 7η εκδοχή, πολύ καθηστερημένη, και αποτελούμενη κυρίως από συνέδρια, ωστόσο περιέχει και αυτό το video από το D.Mackler μιας συνάντησης ανταλλαγής απόψεων ακτιβιστών για τη διακοπή ψυχιατρικών φαρμάκων. Ομοφυλόφιλη υιοθεσία, ψυχανάλυση, συστημική, ψυχιατρική, ανοιχτός διάλογος και η εδραίωση μιας κριτικής προοπτικής για τις ψυχιατρικές διαταραχές είναι τα περιεχόμενα….

1. Η στοματική υγιεινή και η υιοθεσία παιδιών από ζευγάρια ατόμων του ίδιου φύλου: Ένα παιγνιώδες άρθρο για το θέμα της υιοθεσίας από ομόφυλα ζευγάρια, που το θέτει στη σωστή βάση. Γιατί τι υποχρεώσεις έχουν οι γονείς για τα παιδιά τους; να μην σχιζοφρενιάσουμε (κυριολεκτικώς) τα παιδιά μας, να τα μάθουμε να πλένουν τα δόντια τους από μικρά και να τους κληροδοτήσουμε μεγάλες βιβλιοθήκες.” Δεν θα μπορούσα να συμφωνώ περισσότερο…

2. Χρέος και Ψυχανάλυση, του Κ. Δουζίνα: ένα κείμενο από τον φιλόσοφο Κ. Δουζίνα, το οποίο επικεντρώνει την πολιτική ανάλυση για την κρίση και τα μνημόνια στην “επιθυμία του χρέους”, αναφερόμενο στον Μ. Λαζαράτο και τη “δημιουργία του Χρεωμένου Ανθρώπου” και στη λακανική θεωρία, για να υποστηρίξει την βιοπολιτική, πειθαρχική στο επίπεδο του υποκειμένου, λειτουργία του χρέους.

3. Το σώμα σε κρίση στον ψυχαναλυτικό και τον ιατρικό λόγο: Διεθνές συνέδριο ψυχανάλυσης στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Διεθνείς προσκεκλημένοι, δείχνει την καλή ψυχαναλυτική δουλειά που γίνεται στο Τμ. Ψυχολογίας του ΕΚΠΑ, μαζί με το Γαλλικό Ινστιτούτο.

4. Συνέδριο “Psychiatry beyond scientism”: Ένα συνέδριο που γίνεται το Γενάρη του 2015 στο Amsterdam, με αναφορά σε φιλοσοφικές και επιστημολογικές συζητήσεις περί της ψυχιατρικής.

5. Σταματώντας τα ψυχιατρικά φάρμακα: μια συνάντηση: Πολύ ενδιαφέρουσα οπτική καταγραφή μιας συνάντησης – εκπαίδευσης – συζήτησης ψυχιατρικών επιζώντων και ακτιβιστών από τις ΗΠΑ και τον κόσμο που αγωνίζονται για τη διακοπή και τη μείωση της χρήσης των ψυχιατρικών φαρμάκων. Με ελληνικούς υπότιτλους, χάρη στη δουλειά του Παρατηρητηρίου για τα Δικαιώματα στο Χώρο της Ψυχικής Υγείας.

6. Διημερίδα για τα 30 Χρόνια του Εργαστηρίου Διερεύνησης Ανθρώπινων Σχέσεων (6-7/12/2014): μια πολύ ενδιαφέρουσα συστημική διημερίδα που γίνεται στο Pierce College, εορτάζοντας τη διαχρονική συμβολή του Εργαστηρίου Διερεύνησης Ανθρώπινων Σχέσεων στην ψυχοθεραπεία και την εκπαίδευση της Ελλάδας, με πάρα πολλούς γνωστούς προσκεκλημένους. Εδώ μπορείτε να δείτε και περιγραφές/περιλήψεις των εργαστηρίων που διεξάγονται.

7. 2ο Συνέδριο Συστημικής Ψυχοθεραπείας Κύπρου “Η βία ως μορφή σχέσης: πρόληψη, θεραπεία, εναλλακτικές προτάσεις” (29-30/11): Συνέδριο Κυπριο-Ελλαδικό συστημικής. Πολύ ενδιαφέροντα τα εργαστήρια, με εφαρμοσμένες πρακτικές στο θέμα της βίας και της οικογένειας.

8. Θετική Ενέργεια, η μάστιγα της εποχής: Για κάποιους ανθρώπους είναι απλώς αδύνατο να αποδεχτούν ότι πέρα από τις καλές, υπάρχουν και οι πραγματικά αισχρές, ανυπόφορες, ελεεινές στιγμές στη ζωή. Και τέλος. Χωρίς ελαφρυντικά, χωρίς περαιτέρω διαπραγματεύσεις. Plain shit. Αντιδραστικά, και σε πλήρη άρνηση όντες, επιλέγουν όχι να διδαχθούν κάτι από την ατυχία, αλλά να τη μεταμφιέσουν σε κάτι αισιόδοξο, λες και τα λόγια με τα οποία περιβάλλεται μία μαλακία θα την κάνουν λιγότερο μαλακία. Η όλη εκστρατεία κουκουλώματος και βαυκαλισμού αποκτά σχεδόν δικτατορικές διαστάσεις, καθώς οι υποστηρικτές της προσπαθούν να την επιβάλουν στους άλλους με το ζόρι, προκρίνοντας τη μόνιμη ευφορία τους ως την μοναδική πρέπουσα στάση ζωής.Από το curlysue magazine.

9. Σκέψεις για τον Ανοιχτό Διάλογο: εισαγωγικό post από τον Dr. Tom Stockmann, ο οποίος παρακολουθεί το πιλοτικό πρόγραμμα εκπαίδευσης που διοργανώνει το NHS στην Αγγλία. Αποτελεί μια πρώτη, βασική εισαγωγή για την προοπτική του Ανοιχτού Διαλόγου.

10. Undestanding Psychosis and Schizophrenia: καινούρια, ελεύθερα διαθέσιμη έκθεση από την Anne Cooke εκ μέρους του Τομέα Κλινικής Ψυχολογίας της BPS, η οποία παίρνει μια πολύ προοδευτική θέση για την ψύχωση, εντάσσοντάς την σε ένα συνεχές των ανθρώπινων εμπειριών, ανιχνεύει την αιτία της στο τραύμα, και συμπαρατάσσεται με τα κοινωνικά κινήματα των άμεσα ενδιαφερόμενων. Ό,τι ακριβώς δεν περιμένει κανείς να ακούσει από το κατεστημένο!

Τι είναι η θεραπεία;

Σημείωμα για πολλά κεράσια, και μικρά καλάθια.

Κάτι που με απασχολεί όσο καιρό εργάζομαι ως ελεύθερος επαγγελματίας είναι οι πρακτικές αναπαράστασης της θεραπείας που “προβάλλουμε” ή αρθρώνουμε εμείς οι ψυχολόγοι ή/και ψυχοθεραπευτές. Επειδή οι λέξεις έχουν σημασία, και “κάνουν πράγματα”, σύμφωνα με τις θεωρίες περί κοινωνικής κατασκευής (που προσυπογράφω και με τα δυο χέρια), η επιλογή της έκφρασης “πρακτικές αναπαράστασης”, στοχεύει να αποδώσει τη σημαντικότητα που αναλογεί ακριβώς στην πράξη της κατασκευής της σημασίας της θεραπευτικής πρακτικής, όπως συναντάται στα διάφορα κείμενα των επαγγελματιών, των θεραπευομένων, δημοσιογράφων, άλλων γραφιάδων, κλπ. Αποσκοπεί λοιπόν να αναδείξει ότι το νόημα της λέξης “θεραπεία” αναπαρίσταται και κατασκευάζεται συνεχώς, καθώς “προβάλλεται” ή αρθρώνεται στον ίδιο το λόγο των άμεσα εμπλεκόμενων, εξυπηρετώντας ποικίλους σκοπούς.

Σε αυτό το σημείωμα λοιπόν θα ασχοληθώ με αυτό, δηλαδή με το πως έχω παρατηρήσει ότι αναπαρίσταται η (ψυχο)θεραπεία. Θα επικεντρωθώ σε 2 τρόπους που θεωρώ κυρίαρχους, ως ενδείξεις, και μετά θα προτείνω και την δική μου κατασκευή.

Ιστορίες γιατρειάς

Πρόκειται για μια προοπτική κατασκευής της θεραπείας που βασίζεται στο ιατροκεντρικό μοντέλο. Εδώ η θεραπεία αναπαρίσταται με γλώσσα που εστιάζει στην άμεση αντιμετώπιση του συμπτώματος/προβλήματος, με τεχνικούς και ενίοτε ντετερμινιστικούς όρους. Η θεραπεία λοιπόν αντλεί από το απόθεμα όρων της ψυχοπαθολογίας, και εστιάζει στην άμεση αντιμετώπιση των συμπτωμάτων, ένα προς ένα. Συνήθως είναι και ιδιαίτερα λακωνικές οι περιγραφές, τους λείπει το κυρίως χαρακτηριστικό του δεύτερου είδους.

Ιστορίες φαντασμαγορίας

Αυτές είναι οι πιο συνηθισμένες στην σχετική “φιλολογία”. Τις ονομάζω “φαντασμαγορίας” με δυο έννοιες. Η πρώτη έννοια αφορά την άρθρωση ιστοριών για τη θεραπευτική πρακτική που εστιάζουν στην επιτυχία, τα οποία μπορούν να περιγραφούν με μεταφορές “ταξιδιού”, “αποκάλυψης”, “θαυμάτων”, “επινοήσεων”, “επιφοίτησης”, “αγάπης”, “θερμών σχέσεων”, που επιτελούνται από “γκουρού” ή “μάγους θεραπευτές”. Τέτοιες ιστορίες βέβαια έχουν εκλαϊκευτεί κατά κόρον στο συγγραφικό έργο θεραπευτών με μεγάλη αναγνωσιμότητα, αυτές είναι που αποδίδουν το “μυστηριακό” χαρακτήρα και το “μύθο” για την ψυχοθεραπεία και την ψυχολογία – σε αντιπαράθεση με τον βαρετό, καθημερινό επιστημονικό χαρακτήρα. Αυτές βέβαια οι ιστορίες μυθικής μεταμόρφωσης έχουν και τη μεγαλύτερη απήχηση σε θεραπευομένους, αλλά και σε επίδοξους ψυχολόγους ή/και ψυχοθεραπευτές (όπως βλέπουμε κάθε χρόνο και στις Πανελλήνιες). Το λεξιλόγιο που αναφέρεται στην επιτυχία είναι λυρικό, μεταφορικό, προσωπικό, βιωματικό. Παράλληλα με αυτές τις ιστορίες, υφίσταται και η δεύτερη έννοια, οι αναπαραστάσεις της θεραπευτικής πρακτικής που ονομάζω “φαντασμαγορικές”, αντλώντας από μια χυδαία ετυμολογία: “φάντασμα” και “αγορεύω”. Η θεραπευτική πρακτική λοιπόν αναπαρίσταται (και επικυρώνεται) με την αναφορά σε λόγια/αγορεύσεις σπουδαίων “φαντασμάτων” του παρελθόντος. “Ο Freud είπε”, “ο Jung είπε”, “ο Lacan είπε”, “ο Bateson είπε”, κ.ο.κ. Αυτοί οι μεγάλοι θεραπευτές (πως είναι περισσότερο άνδρες, ε;) του παρελθόντος και θεμελιωτές σχολών θεραπείας “στοιχειώνουν” με τις νεφελώδεις και αμφίσημες μερικές φορές φράσεις τους τις κατασκευές της θεραπευτικής πρακτικής των συναδέλφων του σήμερα, προσφέρουν όμως και ένα στίγμα τοποθέτησης της πρακτικής στο πεδίο της θεραπείας, αφαιρούν παράλληλα από το συνάδελφο το βάρος της προσωπικής τοποθέτησης στο πεδίο. Πως κάνεις αυτό που κάνεις;

Ιστορίες χαμαλοδουλειάς

Αν υπάρχει μια παροιμία που θυμάμαι να μου λέει η γιαγιά μου είναι το “όπου ακούς πολλά κεράσια κράτα και μικρό καλάθι”. Εμένα, δεν μου αρέσουν τα πολλά και παχιά λόγια για την αναπαράσταση της θεραπευτικής πρακτικής. Ενώ πριν κάποιο καιρό είχα χρησιμοποιήσει τη μεταφορά του “χορού” σε ένα κείμενό μου για τις βασικές αρχές της θεραπευτικής πρακτικής, πλέον τείνω προς την έμφυλη μεταφορά του “χαμαλικιού” για την περιγραφή της. Στα ύστερα φοιτητικά μου χρόνια, για να κερδίσω μερικά χρήματα, είχα εργαστεί κι εγώ περιοδικά ως “χαμάλης” σε μετακομίσεις. Τι κάνει ένας χαμάλης σε μια μετακόμιση; Τον φέρνει μαζί του επί πληρωμή ο οδηγός του φορτηγού, για να βοηθήσει με τα “βαριά” (έπιπλα, ηλ. συσκευές). Χρειάζεται λοιπόν γερές πλάτες και μέση, πέρα από αντοχή και μπράτσα (που είναι το λιγότερο). Χρειάζεται όμως και προσοχή, επιδεξιότητα στις κινήσεις, όπως και υπομονή. Μερικές φορές και εφευρετικότητα. Ο χαμάλης νοικιάζει το χρόνο και τις πλάτες του, για να βοηθήσει στη μετακόμιση των “βαριών” επίπλων, από το σπίτι Α στο σπίτι Β. Δεν αποφασίζει σε ποια διεύθυνση θα πάνε, δεν αποφασίζει που θα τοποθετηθούν μέσα στο σπίτι. Δεν παίρνει την απόφαση της αλλαγής σπιτιού. Είναι σίγουρος όμως ότι μπορεί να βοηθήσει στο κουβάλημα των επίπλων, μπορεί να βοηθήσει στο να ανέβουν τα έπιπλα τις σκάλες, ίσως και να πετάξει μερικές ιδέες για στην τακτοποίησή τους, αν το επιθυμεί ο νοικοκύρης.

Μια τέτοια ιστορία, χαμαλικιού, σπρωξίματος αλλά και κουβαλήματος, (υπο)στήριξης, μόχθου, αγώνα είναι η (ψυχο)θεραπεία για μένα· μια ιστορία οπωσδήποτε λιγότερο μυθική, λιγότερο φαντασμαγορική, αλλά σίγουρα αληθινή και δύσκολη…

10 link για την εβδομάδα #6

1. Οι ομάδες των ΑΑ/ΝΑ έχουν χάσει την επαφή με τη σύγχρονη έρευνα στις εξαρτήσεις: ένα άρθρο/παρουσίαση το οποίο κριτικάρει την θεραπευτική, ομαδική πρακτική των ομάδων ΑΑ/Να με βάση τα νέα ευρήματα στις νευροεπιστήμες για τις εξαρτήσεις.

2. Recuperating Marcuse against a culture of cruelty: Μια συζήτηση της συνεισφοράς της ψυχοδυναμικής θεωρίας του Herbert Marcuse στη σημερινή (επαναστατική)

σκέψη και πρακτική, η οποία αποδίδει έμφαση στην αγάπη και την απόλαυση, απέναντι σε μια “κουλτούρα της σκληρότητας.

3. Conference: “The subject of addiction: culture and clinic”: ένα συνέδριο για τις 8-9/9 στο Νοτινγκχαμ, το οποίο συναρμόζει ψυχαναλυτικές, λακανικές έννοιες με τη φιλοσοφία και την κοινωνιολογία της τοξικοεξάρτησης.

4. Δεν σου αξίζει σεξ: ένα οργισμένο, πολεμικό κομμάτι στη lifo για το σεξιστικό βλέμμα και τη συμπεριφορά των ανδρών που καθιστά σεξουαλικά αντικείμενα τις γυναίκες.

5. Αν είσαι λευκός έχεις καλύτερη υγεία: ένα κείμενο με εκτενή στοιχεία και γραφήματα για τις διακρίσεις στο σύστημα υγείας των ΗΠΑ, το οποίο επεκτείνει την έννοια των προνομίων και στην υγεία. Διαφωνείς κανείς ότι τα ίδια ισχύουν και στην Ελλάδα;

6. Psychoanalysis comic: issues #2, 3, 4 online: Στη δεκαετία του ’50 είχε εκδοθεί στις ΗΠΑ σε 5 μάλλον τεύχη ένα κόμικ με ήρωα έναν ψυχαναλυτή, μάλλον επειδή η ψυχανάλυση ήταν τότε τόσο πολύ μια κοινωνική τάση, που αποτυπώθηκε και σε κόμικ, ώστε μπορούσε να είναι ενδιαφέρουσα και κατανοητή. Πλέον μπορούμε να διαβάσουμε online το περιεχόμενό τους…

7. O Bob Whitaker συζητά με τον Jaako Seikkula: στο 10 Συνέδριο Οικογενειακής Θεραπείας της Σκανδιναβίας στις 31/8/2014. Αναφέρονται στην ψυχιατρικοποίηση, την ψύχωση, την οικογενειακή θεραπεία, την αναζήτηση μιας ανθρώπινης προσέγγισης, τον ανοιχτό διάλογο.

8. συνέδριο Κριτικής Κοινωνικής Ψυχολογίας – Affect -Embodiment & Politics: το υπέροχο αυτό συνέδριο που έγινε στη Βαρκελώνη πριν 2 χρόνια επαναλαμβάνεται το Φλεβάρη του 2015, με άλλο θέμα, το affect (επήρεια) και την σωματική εμπειρία. Μάλλον το πιο προκλητικό συνέδριο αυτών των χρόνων. Υποβολή περιλήψεων μέχρι 24/10/2014.

9. Psychosocial Studies Conference: call for papers: είναι η περίοδος των συνεδρίων τώρα, και η αγγλική Associal for Psychosocial Studies προγραμματίζει το 1ο ετήσιο συνέδριό της, με τίτλο “Psychosocial Connections: Practice, Policy and Research” που θα διεξαχθεί στις 16-17/12 στο Central Lancashire. Η προθεσμία υποβολής περιλήψεων έχει παρατεθεί ως την 1η Οκτωβρίου.

10. H πολιτική της εργατικής έρευνας: το νέο τεύχος του ελεύθερης πρόσβασης περιοδικού ephemera (theory and politics in organization) ασχολείται με το θέμα της εργατικής έρευνας, με μια συλλογή πολιτικο-ακαδημαϊκών άρθρων. Πολύ ενδιαφέρον!

Σημείωμα αποχαιρετισμού για μια μεγάλη τηλεοπτική σειρά

wallpaper-treme-1600

Ο θάνατος του Big Chief Albert Lambreaux και η γέννησή του εγγονού του έφεραν το αναμενόμενο λίγο-πολύ κλείσιμο για την τηλεοπτική σειρά Treme, δείχνοντας την συνέχεια, το πέρασμα από το θάνατο στη ζωή, σε 4 σεζόν, 38 επεισόδια, 3 + χρόνια, .

Η συγκίνησή μου χθες για το τελικό επεισόδιο της τηλεοπτικής σειράς Treme, με κατέκλυσε από σκέψεις και σχεδόν με ανάγκασε να γράψω αυτό το μικρό σημείωμα, για να αποχαιρετίσω αυτή τη σύντομη τηλεοπτική σειρά, η οποία συντρόφεψε και καθόρισε με πολλούς τρόπους 3 σημαντικά χρόνια της ζωής μου.

Δεν θα μπω εδώ σε λεπτομέρειες της υπόθεσης της σειράς, την οποία το ευρύ ελληνικό κοινό δεν γνωρίζει, αλλά θα προσπαθήσω αφαιρετικά να δείξω γιατί έφτασα να γράψω αυτό το σημείωμα, “για να δουλέψω το πένθος που θα βιώσω σίγουρα από αυτή την απώλεια”.

  • Το Treme είναι μια σχεδόν αψεγάδιαστη κοινωνική ηθογραφία της Νέας Ορλεάνης των ΗΠΑ, μετά τον τυφώνα Κατρίνα, αποτυπώνοντας με την εμμονική ακρίβεια της ματιάς ενός παλιομοδίτη εθνογράφου τη ζωή μιας πλειάδας κατοίκων της πόλης.
  • Μιλάει για τις μεγάλες αλήθειες της ζωής: το θάνατο, τη ζωή, την απώλεια, το πένθος, το τραύμα, τους χωρισμούς, τα παιδιά, την ωρίμανση, το μεγάλωμα παιδιών, τις μεταβατικές περιόδους στη ζωή, την επιδίωξη της επιτυχίας, τις εξαρτήσεις, τους γονείς… Αλλά και την προσαρμογή, την προσπάθεια, την καθημερινή πάλη με τους δαίμονές μας, τις αλλαγές που επιδιώκουμε ή μας έρχονται, την χαρά της ζωής, τον έρωτα, την αγάπη, τις επανασυνδέσεις εραστών: όλα τα ζητήματα που αντιμετωπίζουμε στη συμβουλευτική, στην ψυχοθεραπεία, στη ζωή!
  • Μιλάει και για τις μεγάλες αλήθειες της κοινωνίας: τη διαφθορά, την πολιτική, την βία, τις καταστροφές, την κοινωνική αδικία, την ανεπάρκεια και απόσυρση του κράτους, το κυνήγι του κέρδους από μαφίες και κερδοσκόπους σε βάρος των απλών κατοίκων και ιδίως των κατώτερων τάξεων.
  • Αλλά εκείνες οι τάξεις, όπως λέει και το τραγούδι της ομάδας των Mardi Gras Indians: “Won’t Bow, don’t know how”. Το Treme μας μιλάει για αυτή την επιμονή, την προσπάθεια (προσωπική και συλλογική) για αλλαγή, τη χαρά της αυτοδιάθεσης του σώματος και των πολιτισμικών παραδόσεων, την επιμονή της αυτονομίας, τη δημιουργικότητα του αγώνα, το χιούμορ και το καρναβαλικό της δράσης….
  • Το Treme τελικά μας μίλησε στις 4 σεζόν του για τη ζωή τους, για τη ζωή μας, την ουσία της ανθρωπιάς: για τη σημασία της ιστορίας, για τις πολιτισμικές αφηγήσεις, για τις παραδόσεις και τα έθιμα που επαναλαμβάνονται ως τελετές, για τις επιμέρους βιογραφίες των απλών ανθρώπων που ήρθαν αντιμέτωποι με μια καταστροφή της πόλης τους, για τις επιλογές ζωής, τα λάθη και το διόρθωμα τους. Ως ηθογραφία, μας έδειξε τη σημασία της ανθρώπινης βιογραφίας, της “παχιάς περιγραφής” του συγκεκριμένου, του ανθρώπινου.
  • Ένας από τους σημαντικότερους λόγους που συνδέθηκα επίσης θυμικά με αυτή τη σειρά είναι η μουσική της. Για όλους/ες εμάς που είμαστε μουσικόφιλοι, που έχουμε αυτό το γινάτι και ψάχνουμε τη μουσική, να αναζητούμε νέα ακούσματα, να σημειώνουμε νοερά τις εκλεκτικές συγγένειες ανάμεσα σε καλλιτέχνες και μουσικά είδη, που θυμόμαστε ψυχαναγκαστικά λεπτομέρειες ηχογραφήσεων και κομματιών, κυρίως για όλες και όλους εμάς που συνδέουμε κομμάτια και μουσικές με στιγμές της ζωής μας (και μετά βέβαια οι μουσικές μας φέρνουν αναμνήσεις καλές ή κακές), αυτή η σειρά ήταν πραγματικό διαμάντι. Η Ν. Ορλεάνη είναι η μητέρα-πόλη της Jazz και Blues μουσικής, έχοντας διακριτή μουσική παράδοση με ιστορική συνέχεια, και στόχος της σειράς ήταν να εικονογραφήσει τη σύγχρονη μουσική σκηνή της πόλης, δίνοντας χώρο τηλεοπτικό σε όλες τις εκφάνσεις της, από την cajun και τη dixieland jazz ως και τη Metal, καθώς οι χαρακτήρες ζούσαν μέσα στη μουσική: στους δρόμους, πήγαιναν σε συναυλίες, σε κηδείες, στην μεγάλη παρέλαση της Mardi Gras.
  • Σε αυτή την παρέλαση ακριβώς το Treme υπογράμμισε με πολλούς τρόπους τον πολιτισμικό υβριδισμό που χαρακτηρίζει την πόλη, την μουσική, τις κοινωνικές ομάδες στη Ν. Ορλεάνη, με εστία την ομώνυμη συνοικία. Αυτός ο υβριδισμός των ταυτοτήτων, στις ΗΠΑ της νεοσυντηρητικής δεξιάς και στην Ελλάδα της άκρας δεξιάς της Χ.Α., ήταν ένας απολαυστικότατος λόγος να περιμένω καρτερικά την επόμενη σεζόν, το επόμενο επεισόδιο….
  • Και εδώ φτάνω συνειρμικά στο δυσάρεστο (δυστυχώς) προκείμενο: ότι καταγράφω, έτσι σκόρπιες, τις σκέψεις μου για αυτή τη σειρά που τόσο με συγκίνησε επανειλημμένα αυτά τα 3 χρόνια, έχοντας στο μυαλό μου την σύγκρισή της με την ελληνική τηλεόραση (μια έρημο πια ευτυχώς). Αλλά και όταν υπήρχε ελληνική παραγωγή, στο μυαλό μου ποιος μπορεί να ξεχάσει την υστερία των 2 Ξένων, σε όλα τα επίπεδα; Πως θα σβηστούν από τη μνήμη μας οι στάβλοι της Εριέττας Ζαΐμη; Και στην ελληνική μουσική, συγκρινόμενα τα πράγματα βέβαια δεν είναι καλύτερα. Μάλιστα είναι τόσο άσχημα δημιουργικά, που δεν θα τα σχολιάσω με παραδείγματα. Μόνες ηλιαχτίδες ελπίδας διάφορες προσπάθειες συνομηλίκων μου περίπου μουσικών που έχουν αυτονομηθεί τελείως από οποιαδήποτε μουσική βιομηχανία, και προσπαθούν μόνοι τους να επικοινωνήσουν τη δημιουργία τους. Και φυσικά είναι πολύ μακριά από το hype, τη διαφήμιση, τα free press.
  • Αλλά σε μια πιο προσωπική νότα αποκάλυψης, σκέφτομαι (και το γράφω) ότι αυτή η έντονη σύνδεσή μου με τη συγκεκριμένη τηλεοπτική σειρά, τη σχετικά άγνωστη στην Ελλάδα1, (υπο)δηλώνει την έντονη διαφοροποίηση που2 βιώνω από την κοινωνική πλειοψηφία στην Ελλάδα, που βλέπει μαζικά Dancing with the Stars στην τηλεόραση, καψουρεύεται ακούγοντας Παντελίδη ή Πάριο, περνάει καλά σε ελληνάδικα (η μόδα ξαναγυρίζει!) καταναλώνοντας με χαχανητά τα εφήμερα προϊόντα μιας αφελούς μουσικής βιομηχανίας. Και επίσης, η συγκίνηση αυτή φέρνει στην επιφάνεια και την έντονη δυσανεξία μου με όσους ενώ στέκονται απ’ έξω, θεωρούν αυτονόητο, κοινό τόπο αυτή τη μαζική πολιτισμική κατεύθυνση, και τη αποδέχονται ως θεμιτό δρόμο ως επιλογή της πλειοψηφίας, ως ανάξιο κριτικής.

Παρακολουθώντας, συζητώντας, (δια)μοιράζοντας το Treme αυτά τα 3 χρόνια, τώρα που τελείωσε καταλαβαίνω τη συγκροτητική της σημασία για τη βιογραφία μου και στο μέλλον. Αλλά δυστυχώς με κάνει πάλι να σκέφτομαι ότι δεν θα πάω μπροστά σε αυτές τις συνθήκες, με όρους κοινωνικής επιτυχίας… όμως, Won’t Bow, don’t know how!

1 αν και από τους αναγνώστες του oneman.gr ψηφίστηκε 100η καλύτερη τηλεοπτική σειρά, κάτι είναι κι αυτό

2 ηθελημένα ή άθελά μου, ιδού το ψυχολογικής υφής ερώτημα!

Πλαίσιο, Τοποθέτηση, Διαφορά και Αγάπη: Η κριτική (κοινωνική) ψυχολογία ως δαιμόνιο της οικογενειακής θεραπείας;

Στην πρόσφατη Διημερίδα της – με τίτλο “πόλις, κρίσεις – αναθεωρήσεις έχουν Λόγο οι κοινωνικές επιστήμες σήμερα;” – η Συστημική Εταιρεία Βόρειας Ελλάδας (ΣΕΒΕ) με τίμησε προτείνοντάς μου να διοργανώσω ένα εργαστήριο με ένα θέμα που θα με ενδιαφέρει. Το εργαστήριο διεξήχθη την Κυριακή 10/11/2013, σε ένα μεγάλο αμφιθέατρο, και νομίζω ότι το χάρηκα και εγώ και τα μέλη της ΣΕΒΕ που συμμετείχαν, καθώς μπήκαμε σε μια διαδικασία διαλόγου και αναστοχασμού, με χιούμορ και πάθος, για την ίδια την τοποθέτησή μας στο κοινωνικό γίγνεσθαι, ως επαγγελματίες που εμπνεόμαστε από την Συστημική προοπτική.

Αν και είχα προετοιμάσει μια πλήρη παρουσίαση με τον τίτλο της ανάρτησης (“Πλαίσιο, Τοποθέτηση, Διαφορά και Αγάπη: Η κριτική (κοινωνική) ψυχολογία ως δαιμόνιο της οικογενειακής θεραπείας;”), προτίμησα να δώσω έμφαση στην κριτική συνειδητοποίηση μέσω του διαλόγου, καθώς οι εισηγήσεις των προηγούμενων ομιλητριών (Τάνια Βοσνιάδου & Φρόσω Μουρελή) κάλυψαν με τον καλύτερο τρόπο τα θεωρητικά επιχειρήματα που είχα σχεδιάσει.

Η πιο κάτω παρουσίαση λοιπόν, που φιλοξενείται στο slideshare, περιέχει τις διαφάνειες και τις σημειώσεις της παρουσίασής μου, όπως είχαν σχεδιαστεί αρχικά, ενώ στην πραγματικότητα δεν παρουσιάστηκαν ούτε οι μισές (στις σημειώσεις αναφέρεται που σταμάτησε η παρουσίαση).

Σκοπός αυτής της ανάρτησης είναι να προσφέρει ένα σχεδίασμα για τη συμβολή μιας κριτικής κοινωνικο-ψυχολογικής προοπτικής, μέσω και της απελευθερωτικής ψυχολογίας, στην κριτική συνειδητοποίηση για την τοποθέτηση των επαγγελματιών-ψυ που εμπνέονται από τη συστημική προοπτική.

Σίγουρα είναι μόνο μερικές σκέψεις υπό ανάπτυξη, και όχι μια τελική μορφή!

Σύντομη Παραβολή για το(ν) Viewmaster σε 3 φωνές

view-masterΦωνή Αφηγητή: Ας πούμε ότι έχουμε μπροστά μας μια τυπική μεσοαστική, Ελληνική οικογένεια: πάτερ-φαμίλιας, μάνα-κουράγιο, 16χρονος έφηβος γιος, 14χρονη έφηβη κόρη, παππούς, γιαγιά. Ας πούμε ότι τους βρίσκουμε στο κλασικό προαστειακό διαμερισματάκι τους, ας πούμε μια Κυριακή μεσημέρι, όπου έχουν μαζευτεί για να συζητήσουν κάτι σημαντικό, δεν έχει σημασία τι, αλλά σίγουρα είναι σημαντικό γιατί έχουν μαζευτεί γύρω από τη σαλοτραπεζαρία. Προσπαθούν να διατηρούν ήρεμο κλίμα, να συνεισφέρουν όλες και όλοι στο διάλογο, ανάλογα με την οπτική τους, με ανοιχτό πνεύμα και διάθεση να ακούσουν και να ακουστούν.

Που βρίσκονται ωστόσο; Όπως είπαμε, στη σαλοτραπεζαρία του διαμερίσματός τους. Αλλά που, πάνω σε τι; Πάνω στο χαλί, είναι η εύκολη απάντηση, που καλύπτει το ξύλινο λακαρισμένο πάτωμα από τη φθορά, τα πατήματα, φέρνει ζεστασιά στο χώρο, μονώνει και δημιουργεί μια σπιτίσια ατμόσφαιρα. Τι υπάρχει όμως κάτω από το χαλί; Το πάτωμα μήπως; Αλλά πάνω στο πάτωμα; Πάνω στο πάτωμα, αν κοιτάξουμε κάτω από το χαλί, είναι μερικές σκονίτσες, χνούδια, τρίχες, νήματα, μικροσκουπιδάκια, που κρύβονται από τα μάτια των μελών της οικογένειας, πάνω στα οποία πατάνε, αλλά δεν τα βλέπουν. Πως βρέθηκαν εκεί;

Ίσως κάποιος να πήρε την απόφαση, ίσως κάποιος ή κάποια άλλη να τα έκρυψε, σίγουρα όμως κάποιος ή κάποια (να ήταν ο πάτερ-φαμίλιας, να ήταν η μάνα-κουράγιο; να ήταν η γιαγιά;) τα έβαλε με τη σκούπα κάτω από το χαλί, σε μια προσπάθεια να τακτοποιήσει βιαστικά, να συγυρίσει τη σαλοτραπεζαρία για να φαίνεται καθαρή.

Φωνή Σχολιαστή 1: Για να συνοψίσουμε, η σκηνή του διαλόγου εκτυλίσσεται καθώς οι άνθρωποι πατάνε πάνω σε ένα χαλί, κάτω από το οποίο βρίσκονται κρυμμένα σκουπιδάκια, τα οποία βέβαια δεν βλέπουν και δεν νιώθουν οι άνθρωποι. Αν και πατάνε πάνω τους, τα σκουπιδάκια δεν μπαίνουν στη συζήτηση. Δεν είναι χρήσιμα στην οικογένεια της ιστορίας μας, αλλά τους χαλάνε και την αισθητική του καθαρού νοικοκυριού. Έτσι όμως, τα μέλη της οικογένειας αποσιωπούν στη συζήτηση ότι υπάρχουν αυτά τα σκουπιδάκια, προσποιούνται ότι δεν είναι σχετικά με το σημαντικό θέμα που συζητούν, αφού είναι η “βρώμικη” υφή της πραγματικότητας. Και μόνο όμως αυτή η αποσιώπηση της βρωμιάς, η προσποίηση της τάξης και της καθαριότητας, κλείνει τη δυνατότητα ανοιχτού διαλόγου, περιορίζει το οπτικό πεδίο και τις δυνατότητες συζήτησης.

Και αυτή η αποσιώπηση της σκόνης κάτω από το χαλί, γίνεται έξη, μια επαναλαμβανόμενη επιλεκτική λήθη, αφού ξεχνάνε κάθε φορά που συζητούν ότι υπάρχουν, ξεχνάνε την υλική πτυχή της πραγματικότητας πάνω στην οποία πατάνε για να συζητήσουν. Για παράδειγμα, παραλείπουν να ρωτήσουν: ποιο είναι το χαλί που πατάνε; πόσο κόστισε; ποιος το έφτιαξε; μήπως ανήλικα παιδιά στο Πακιστάν; από ποιον το αγόρασαν; τι ποσοστό κέρδους είχε; Ερωτήματα πολύπλοκα, που συχνά κουράζουν το μυαλό.

Έτσι, οι συζητήσεις καταλήγουν να διεξάγονται ήσυχα και ανοιχτά, χρησιμοποιώντας λέξεις χωρίς επίθετα, ηθικά πρόσημα και προσδιορισμούς. Η οικογένεια συζητάει για τα πολλαπλά επίπεδα της πραγματικότητας και του συγκεκριμένου ζητήματος, έχοντας εκ των προτέρων σιωπήσει για τα υλικά επίπεδα της ίδιας πραγματικότητας. Συζητάνε για το πως και το τι συζητάνε, έχοντας ξεχάσει με ποιες προϋποθέσεις και πάνω σε τι χαλί ή σκουπιδάκια συζητάνε. Η συζήτηση υποτίθεται ότι είναι ανοιχτή, αλλά δεν έχουν αγγίξει τις διαφορές επιπέδων που αποτρέπουν τα μέλη της οικογένειας από το να συμμετέχουν, έχοντας ως σκεπτικό ότι όλα τα μέλη της οικογένειας μπαίνουν στη συζήτηση ως ελεύθερα, αυτόνομα άτομα, με δικαίωμα λόγου, ίσα δικαιώματα και ίσες υποχρεώσεις. Τελικά, δεν μπορούν να συμμετέχουν όλα τα μέλη της οικογένειας. Όλοι θεωρούνται ισότιμοι, αλλά δεν είναι ισότιμοι. Άλλο επίπεδο κατανόησης και συζήτησης έχουν τα έφηβα παιδιά, άλλο οι ενήλικες γονείς, άλλο οι παππούδες. Άλλο το μορφωτικό επίπεδο. Άλλες οι προσδοκίες, άλλες οι επιθυμίες από μια συζήτηση. Όλα αυτά γίνονται, μέσα στη σαλοτραπεζαρία, πάνω από το χαλί. Όλα αυτά γίνονται σε κάθε οικογένεια, κοινότητα, εταιρεία, σύλλογο. Υπάρχουν θέματα που επειδή τα έχουμε κρύψει, προτιμάμε και να ξεχνάμε ότι υπάρχουν κάτω από το χαλί.

Φωνή Σχολιαστή 2: Ο Καπιταλισμός είναι σαν το Viewmaster των παιδικών μας χρόνων. Βάζουμε ένα μηχάνημα μπροστά στα μάτια μας το οποίο φορτώνεται με κυκλικές δισκέτες με εικόνες. Αν έχουμε μόνο ένα δίσκο με εικόνες να βλέπουμε, μπορεί να μας φαίνονται πολλές και θαυμάσιας ποιότητας, να συζητάμε και να σχολιάζουμε ελεύθερα τις εικόνες αυτές, αλλά σίγουρα η προοπτική και η φαντασία μας περιορίζεται. Αν ξεχάσουμε ότι βλέπουμε μέσα από ένα μηχάνημα, το να κοιτάμε τις εικόνες της δισκέτας γίνεται κανονικό για εμάς. Αν γνωρίζουμε ότι υπάρχουν και άλλοι δίσκοι μπορεί να ανοίγουν οι προοπτικές και οι εναλλακτικές μας. Αν μπορούμε να δούμε ότι υπάρχει κάτι πέρα από το Viewmaster, ότι υπάρχουν σκουπιδάκια κάτω από το χαλί, τότε έχουμε μια πληρέστερη προοπτική της πραγματικότητας, και μπορούμε να την συζητήσουμε, να την προβληματοποιήσουμε και να την αλλάξουμε ίσως. Εξαρτάται από την (προ)οπτική μας.

Φωνή Γ.Κ.: Η παραβολή αυτή με επεξηγηματικό υπότιτλο “το χαλί του διαλόγου και ο Καπιταλισμός ως Viewmaster” γεννήθηκε ως ιδέα μετά τη συμμετοχή μου στην ετήσια διημερίδα της Συστημικής Εταιρείας Βορείου Ελλάδας. Ως τέτοιο σχόλιο πρέπει να ιδωθεί. Σκουπιδάκια κάτω από το χαλί μπορούν να είναι η τάξη, το έθνος, το φύλο, η φυλή, η ετεροκανονικότητα, και τόσα άλλα που αποσιωπούμε και κρύβουμε σε μια πιθανή συζήτηση.

Διημερίδα της Συστημικής Εταιρείας Β. Ελλάδας

1396067_10151939170900970_1107697939_n

Η Συστημική Εταιρεία Βορείου Ελλάδος (Σ.Ε.Β.Ε.) ανακοινώνει τη διοργάνωση της καθιερωμένης ετήσιας διημερίδας της με τίτλο:

 

“πόλις, κρίσεις – αναθεωρήσεις

 

έχουν Λόγο οι κοινωνικές επιστήμες σήμερα;”

 

Η διημερίδα θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 9 και την Κυριακή 10 Νοεμβρίου 2013, από τις 10.00 π.μ. έως τις 6:00 μ.μ. στο Κέντρο Πολιτισμού του Δήμου Παύλου Μελά “Χρήστος Τσακίρης”,  στην οδό Λαγκαδά 221.

To Πρόγραμμα:

1377411_10151939175240970_1355898610_nΚαι την Κυριακή, έχουν σεμινάρια διάφοροι γνωστοί και φίλοι!

 

Διάλεξη του G. Lipovetsky: Κοινωνία της υπερκατανάλωσης: τα χρήματα φέρνουν την ευτυχία;

 

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ (αρχείο .jpg)

Η κατανάλωση είναι ένας από τους παράγοντες που καθορίζουν την οικονομική ανάπτυξη. Ωστόσο, μέσα από τις αλλαγές στη συμπεριφορά του καταναλωτή, και στην ίδια την αγορά η οποία καλείται να ανταποκριθεί, τίθεται το ερώτημα εάν ο άνθρωπος έχει την ικανότητα να ζει σε κοινωνία και να είναι ευτυχισμένος μέσα σε αυτήν. Μήπως η κρίση αναδεικνύει αυτή τη δυσκολία του ανθρώπου να ζει μέσα σε ένα σύνολο και να συγκροτεί κοινωνίες;

 

Gilles Lipovetsky, Φιλόσοφος, Κοινωνιολόγος

Σχολιασμός:

Αλέξανδρος-Ανδρέας Κύρτσης, Καθηγητής Κοινωνιολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Λίζα Τσαλίκη, Επίκουρη Καθηγήτρια Τµήµατος Επικοινωνίας και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης του Πανεπιστηµίου Αθηνών
Συντονιστής:

Παναγής Παναγιωτόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Κοινωνιολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Σε συνεργασία με το πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών « Πολιτική επιστήμη και Κοινωνιολογία» του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Αθηνών

Ελεύθερη είσοδος/ Με ταυτόχρονη μετάφραση

 

Θα δοθούν βεβαιώσεις παρακολούθησης στους φοιτητές

Τι μας λέει ο Νίτσε για την “αλήθεια”;

αυτά:

What, then, is truth? A mobile army of metaphors, metonyms, and anthropomorphisms—in short, a sum of human relations which have been enhanced, transposed, and embellished poetically and rhetorically, an
d which after long use seem firm, canonical, and obligatory to a people: truths are illusions about which one has forgotten that this is what they are; metaphors which are worn out and without sensuous power; coins which have lost their pictures and now matter only as metal, no longer as coins.

Friedrich Nietzsche, On Truth and Lie in an Extra-Moral Sense

μια πρόχειρη μετάφραση:

Τι είναι λοιπόν η αλήθεια; Ένας κινητός στρατός μεταφορών, μετωνυμιών και ανθρωπομορφισμών – εν ολίγοις ένα σύνολο ανθρώπινων σχέσεων που έχουν ενισχυθεί, μετατεθεί και ωραιοποιηθεί ποιητικά και ρητορικά, οι οποίες μετά από μακρά χρήση μοιάζουν σταθερές, κανονιστικές και υποχρεωτικές στους ανθρώπους· οι αλήθειες είναι παραισθήσεις για τις οποίες κάποιος έχει ξεχάσει ότι είναι αυτό που είναι· μεταφορές που έχουν φθαρεί χωρίς πια αισθητική δύναμη, νομίσματα που έχουν χάσει τις εικόνες τους και πια έχουν βάρος μόνο ως μέταλλα, όχι πια ως νομίσματα.