Tag Archives: αυτοβοήθεια

Συνοδεύοντας την Κρίση: Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα για Συνοδούς Κρίσης

Οι ψυχώσεις (διαγνωσμένες ως σχιζοφρένειες, διπολικές διαταραχές ή άτυπα ψυχωσικά σύνδρομα) είναι ο νούμερο ένα λόγος ψυχιατρικού εγκλεισμού σε όλο το δυτικό κόσμο. Η βασική, αν όχι η μοναδική, αντιμετώπιση στην ψυχιατρική αποτελεί η χορήγηση νευροληπτικών και άλλων ψυχοφαρμάκων, για πολλά χρόνια και τις περισσότερες φορές ισοβίως, και η άσκηση σωματικής και ψυχολογικής βίας στα ψυχιατρικά καταστήματα, αλλά και στους φυσικούς χώρους διαβίωσης των ενδιαφερόμενων προσώπων, κοντά στις οικογένειές τους. Οι άνθρωποι που ξεκινούν μια τέτοια πορεία καταλήγουν στη συντριπτική τους πλειοψηφία βαθύτατα αποδυναμωμένοι και αποδιοργανωμένοι στην κοινωνική και προσωπική τους ζωή. Έτσι οι ψυχώσεις ταυτίζονται στη συνείδηση του περισσότερου κόσμου με την τρέλα στην πιο ανέλπιδη μορφή της. Πολλοί επαγγελματίες ισχυρίζονται ότι πρόκειται για κλινικές εικόνες, που δεν ανταποκρίνονται σε καμιά ψυχοθεραπεία.

Αλλά τι είναι τρέλα; Τι μπορεί να κάνει ο επαγγελματίας ψυχικής υγείας μπροστά στον σκληρό πυρήνα της κλασικής ψυχιατρικής, τις ψυχώσεις κάθε τύπου, που από τον ορισμό τους ακόμα τείνουν να αντιμετωπίζονται ως ανίατες νόσοι με προϊούσα πορεία προς τον εκφυλισμό της προσωπικότητας, τον κοινωνικό εκμηδενισμό και την καταστροφή κάθε προοπτικής ενός δημιουργικού μέλλοντος; Πώς μπορούμε να συναντήσουμε τις ακραίες αυτές ψυχικές εμπειρίες, με έναν τρόπο που να ανοίγει, αντί να κλείνει, προοπτικές ζωής;

 

Α. Οι θεωρητικές και πρακτικές απαρχές του προτεινόμενου προγράμματος

Ενώ η κυρίαρχη ψυχιατρική θέση αντιμετωπίζει την οξεία κρίση ως απόδειξη βιοχημικών και εγκεφαλικών δυσλειτουργιών και προσπαθεί κατά το δυνατόν άμεσα να την καταστείλει, η θέση των κινημάτων των ανθρώπων με προσωπική ψυχιατρική εμπειρία και κριτικών επαγγελματιών στο χώρο της ψυχικής υγείας, βλέπουν στην οξεία κρίση ένα μεγάλο δυναμικό σοβαρών και ευεργετικών αλλαγών στη ζωή του ατόμου σε κρίση, το οποίο καταστελλόμενο ψυχιατρικά ακυρώνεται στην θεραπευτική δυναμική του. Η ψυχιατρική βία, τα δεσίματα, τα ηλεκτροσόκ, η αναγκαστική χορήγηση νευροληπτικών, οι αναγκαστικές νοσηλείες, είναι ένας κόσμος που έχει κηρύξει τον πόλεμο στην Κρίση, με πολύ φτωχά θεραπευτικά αποτελέσματα και πολύ υψηλό κόστος σε ζωές, αλλά και σε χρήματα στο παγκόσμιο σύστημα υγείας.

Στο προτεινόμενο εκπαιδευτικό πρόγραμμα θα εκπαιδευτούν άνθρωποι που το επιθυμούν σε μια νέα πράξη στον τομέα των ψυχωσικών ή/και ψυχιατρικών κρίσεων. Κύριο χαρακτηριστικό αυτής της προσέγγισης είναι η υποστήριξη των ενδιαφερομένων προσώπων ή/και των οικογενειών τους στο να αντέξουν την οξεία κρίση χωρίς βίαιες ψυχιατρικές προσαγωγές και ακούσια φαρμακοθεραπεία έως την αποκλιμάκωσή της και να την αξιοποιήσουν στην κατεύθυνση βαθύτερων αλλαγών στη ζωή όλων των εμπλεκομένων. Η βασική ιδέα είναι ότι η κρίση εκφράζει με συμβολικό τρόπο υπαρκτά προβλήματα αλληλεπιδράσεων και σχέσεων σε ένα υπαρξιακό επίπεδο, άρα έχει κάτι να πει, είναι κάτι που παρέρχεται, αν δεν επιμολυνθεί με δευτερογενή βία, και μπορεί να γίνει αντικείμενο επεξεργασίας στη συνολικότερη βιογραφία του ατόμου και της οικογένειάς του. Η πλήρης ανάρρωση από μια ψυχωσική κρίση μπορεί να είναι εφικτή, χωρίς περαιτέρω επαφή του ατόμου με την ψυχιατρική.

Οι θεωρητικές βάσεις της προσέγγισης αυτής βρίσκονται στον συστημικό τρόπο σκέψης και δουλειάς, την εμπειρία που μεταφέρουν τα κινήματα αυτοβοήθειας ανθρώπων με ψυχιατρική εμπειρία, το κίνημα της Ανάρρωσης διεθνώς (Recovery), και εμπειρίες πρακτικών όπως ο Ανοιχτός Διάλογος (Σεϊκούλα, Φινλανδία), τα Προγράμματα Σωτηρία (Μόσερ, Τσιόμπι κ.α. σε Ευρώπη και Αμερική) και εγχειρήματα υποστήριξης σε οξεία κρίση όπως το Σπίτι Φυγής στο Βερολίνο, το πρόγραμμα Windhorse κ.α.

 

 

Β. ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

Η εκπαίδευση διαρκεί 2 χρόνια (από Μάρτιο έως και Φεβρουάριο της επόμενης χρονιάς με διάλειμμα Ιούλιο- Αύγουστο) και έναν τρίτο χρόνο πρακτικής (συνολικά 3 χρόνια) στη βάση ενός σαββατοκύριακου το μήνα και περιέχει:

 

Το 1ο έτος:

10 Σαββατοκύριακα, ένα κάθε μήνα με τα εξής περιεχόμενα ανά σαββατοκύριακο:

– Θεωρητικό σεμινάριο (4 ώρες)

– Ένα βιωματικό σεμινάριο προσωπικής ανάπτυξης των εκπαιδευομένων διάρκειας 3 ωρών

– Συμμετοχή σε 3ωρο εναλλακτικό «Σεμινάριο πάνω στην ψύχωση», όπου άνθρωποι με προσωπική ψυχωσική εμπειρία συζητούν, εξηγούν και διδάσκουν τι είναι αυτό που ονομάζεται ψυχιατρικά Ψύχωση και συμμετοχή σε διαδικασίες παραγωγής γνώσης από την ομάδα αυτή.

 

2ο έτος

10 Μονοήμερες συναντήσεις, 1 ανά μήνα με τα εξής περιεχόμενα ανά συνάντηση:

  • Θεωρητικά σεμινάρια με ενεργή συμμετοχή των εκπαιδευομένων 4 ώρες

  • Ένα βιωματικό σεμινάριο προσωπικής ανάπτυξης των εκπαιδευομένων ανά μήνα διάρκειας 3 ωρών

  • Εποπτεία τυχόν ανάλογων εμπειριών των συμμετεχόντων

Εκτός αυτών:

  • Ταξίδια γνωριμίας με εργαζομένους σε θεσμούς εκτός Ελλάδας και επί τόπου γνωριμία των τρόπων δουλειάς εκεί.

  • Εμπλοκή σε πρακτικές πραγματικής στήριξης οικογενειών με μέλος σε κρίση, οι οποίες επιθυμούν να δοκιμάσουν το μοντέλο

  • Σύνδεση ανταλλαγής εμπειριών και αμοιβαίας εποπτείας με ομάδες παλαιότερων θεσμών στην Ευρώπη.

 

3ο έτος

10 Μονοήμερες συναντήσεις, 1 ανά μήνα

– Πρακτική σε οικογένειες που έχουν αίτημα υποστήριξης σύμφωνα με το μοντέλο κατά ομάδες με

– συστηματική εποπτεία και θεωρητική τεκμηρίωση της πράξης 6 ώρες το μήνα.

 

Η θεωρητική γνώση που προσφέρεται αφορά:

  • Θεωρίες περί ψυχικής υγείας και τρέλας διαχρονικά στην ανθρώπινη ιστορία

  • Υπάρχουσες πρακτικές αντιμετώπισης των ψυχωσικών κρίσεων διαχρονικά στην ανθρώπινη ιστορία

  • Η κλασική ψυχιατρική άποψη επί του θέματος.

  • Ψυχιατρική Φαρμακολογία.

  • Μέθοδοι υποστήριξης ανθρώπων που θέλουν να διακόψουν τα ψυχοφάρμακα ή βρίσκονται σε διαδικασία μείωσής τους.

  • Επίκαιρο νομικό πλαίσιο αντιμετώπισης της τρέλας και των κρίσεων στην Ελλάδα και την Ευρώπη και πρακτικές νομικής υποστήριξης σε περίπτωση κρίσης.

  • Η οπτική των οικογενειών ανθρώπων με ψυχιατρική εμπειρία και πιθανή εμπλοκή τους στις εναλλακτικές προσεγγίσεις.

  • Βασικές αρχές θεραπευτικού διαλόγου με οικογένειες σε κρίση.

  • Μέθοδοι οργάνωσης ομάδας κρίσεων και υποστηρικτικών δικτύων κατά την κρίση και μετά απ’ αυτήν.

  • Υποστήριξη στη σύνταξη ψυχιατρικών διαθηκών.

  • Συνοδεία των ενδιαφερομένων ανθρώπων και των οικογενειών τους μετά την αποκλιμάκωση της κρίσης.

Στόχος είναι η κάθε εκπαιδευόμενη ομάδα να μπορεί να παρέμβει ως ομάδα υποστήριξης κρίσης μετά το πέρας της εκπαίδευσης σε οικογένειες που θα το ζητήσουν.

 

Γ. ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ

Ως εκπαιδευόμενοι γίνονται δεκτοί: επαγγελματίες ψυχικής και γενικής υγείας, συγγενείς ανθρώπων με ψυχιατρική εμπειρία, άνθρωποι με προσωπική ψυχιατρική εμπειρία, οι οποίοι θέλουν να προσφέρουν έργο στην υποστήριξη άλλων ατόμων, που περνούν τέτοιες στιγμές, και τις οικογένειές τους εμπλεκόμενοι και οι ίδιοι σε ένα πείραμα μοναδικό αυτή τη στιγμή στην Ελλάδα.

Η κάθε ομάδα εκπαίδευσης δεν μπορεί να ξεπερνά τα 15 άτομα.

 

Υπεύθυνη προγράμματος: Άννα Εμμανουηλίδου, Κλινική Ψυχολόγος (Dr. Phil., Msc), συστημική ψυχοθεραπεύτρια και επόπτρια (IGST Χαϊδελβέργης, Γερμανία), ιδρυτικό μέλος του Παρατηρητηρίου για τα Δικαιώματα στο Χώρο της ψυχικής Υγείας και του Δικτύου υποστήριξης Ανθρώπων που θέλουν να σταματήσουν τα ψυχοφάρμακα.

Κόστος συμμετοχής: 900 ευρώ ανά έτος (90 ευρώ το μήνα, συμπεριλαμβάνεται έντυπο υλικό). Για άτομα με προσωπική ψυχιατρική εμπειρία και απόρους προβλέπεται ειδική συνεννόηση.

 

Οι ενδιαφερόμενοι παρακαλούνται να στείλουν ένα σύντομο βιογραφικό τους δηλώνοντας τους λόγους που ενδιαφέρονται να εκπαιδευτούν στο συγκεκριμένο μοντέλο στη διεύθυνση: ΄Αννα Εμμανουηλίδου, Α.Γ. Παπανδρέου 74, 55132, Θεσσαλονίκη ή στην ηλεκτρονική διεύθυνση annaemmanouelidou@yahoo.gr ή τηλεφωνικά στο τηλ 6947320479. Προβλέπεται μια προσωπική γνωριμία (συνέντευξη) πριν την τελική διαμόρφωση της ομάδας εκπαίδευσης. Καταληκτική ημερομηνία αιτήσεων: 15. Μαρτίου 2013.

Μικρό Εγκόλπιο Αυτοπροστασίας για Ίκαρους

Τα Διλήμματα:

Το άρθρο αυτό φιλοδοξεί να ανακινήσει το θέμα των αυτοκτονιών. Ένα ευαίσθητο θέμα, για το οποίο ακόμα δεν υπάρχουν αδιάβλητα στατιστικά στοιχεία. Στα μνημονιακά χρόνια, οι συνεχείς αυτοκτονίες (πχ η αυτοκτονία του 77χρονου συνταξιούχου φαρμακοποιού στο Σύνταγμα) αναταράσσουν το κοινωνικό θυμικό. Οι ίδιες αυτοκτονίες όμως συγκροτούν στο δημόσιο διάλογο την αγκυροβόληση ενός κύριου διλήμματος πολιτικής/επιστήμης: μέσα ή έξω; υπάρχουν μεμονωμένα άτομα ή κοινωνία; ατομική ευθύνη ή κοινωνική; ψυχοπαθολογία ή μνημόνιο;

 

‘Όμως εδώ θα ασχοληθώ με ένα συγκεκριμένο αριθμό πρόσφατων αυτοκτονιών: ο Βαγγέλης Σταμούλιας από τη Λαϊκή Συνέλευση Αιγάλεω, ο δάσκαλος Σάββας Μετοικίδης, ο Γιάννης ο Ληστής (Κτιστάκης) από τα Χανιά, στο εξωτερικό ο ακτιβιστής του διαδικτύου Aaron Schwartz, ίσως τόσοι άλλοι που δεν έπεσαν στην αντίληψή μου, που οι ζωές τους ίσως δεν ήταν τόσο αξιομνημόνευτες στη δημόσια σφαίρα. Μπορεί να τις θεωρούμε πολιτικές λόγω των συνθηκών απελπισίας που επέβαλλαν οι μνημονιακές πολιτικές, αλλά σίγουρα να τις δούμε και ως αυτοκτονίες, αυτή την τραγική στιγμή της ανθρώπινης οδύνης όταν ένας άνθρωπος περνάει το κατώφλι του να αφαιρέσει τη ζωή του.

 

Η ματιά του Icarus Project:

Σε αυτό το άρθρο θα προσπαθήσω λοιπόν, βάζοντας και βγάζοντας τα γυαλιά του “ειδικού ψυ”, και εμπνεόμενος από το Icarus Project1 – όσο αντιφατική κι αν είναι αυτή η συνύπαρξη!- να συζητήσω αυτές τις συγκεκριμένες αυτοκτονίες. Το Icarus Project αντιλαμβάνεται τις δυνατότητες των ανθρώπων για “εναλλακτικές καταστάσεις συνείδησης” (altered states) ως “επικίνδυνα δώρα” που χρειάζεται να καλλιεργηθούν και να φροντιστούν, παρά ως ασθένεια ή διαταραχή που πρέπει να θεραπευθεί ή να εξουδετερωθεί με την επιβολή της γνώσης/εξουσίας του “ψυ συμπλέγματος2”. Αυτό βασίζεται στην πεποίθηση ότι “τα συνυφασμένα νήματα της τρέλας και της δημιουργικότητας μπορούν να εμπνεύσουν την ελπίδα και το μετασχηματισμό σε ένα καταπιεσμένο και πληγωμένο κόσμο”.

 

Πραγματικά, η πολιτική δράση και η ζωή των ανθρώπων αυτών που ενέπνευσαν αυτό το άρθρο, η κοινωνική συνείδηση και προσφορά τους, με οδηγεί να τους ονομάσω Ίκαρους ή ζιζάνια στην κοινωνία. Σαν Ίκαροι, θέλουν να πετάξουν ψηλά, κοντά στον ήλιο, να δράσουν, να βοηθήσουν, να φωνάξουν, να ερωτευτούν, αλλά κάποτε καίγονται τα φτερά τους, δεν αντέχουν την κάψα και πέφτουν στη Γη. Σαν ζιζάνια, φυτρώνουν, κάνουν ένα ξεπέταγμα προς τα πάνω, αναστατώνουν το φυτό που τα έχει δίπλα του, αλλά επειδή δεν έχουν βαθιές ρίζες, μαραίνονται από τον ήλιο. Μια τέτοια δράση αυτών των ανθρώπων, με κάνει να τους θαυμάζω.

 

Η ματιά του “ειδικού ψυ”:

Από την άλλη όμως, βάζοντας τα γυαλιά του “ειδικού ψυ-”, δεν μπορώ να μην διακρίνω και τη δυνατότητα μιας διάγνωσης ψυχοπαθολογίας. Η πιο συχνή διάγνωση/περιγραφή για τέτοιες περιπτώσεις έχει το όνομα της διπολικής διαταραχής (ΔΔ), παλιά τη λέγαμε μανιοκατάθλιψη. Πολλοί “ειδικοί ψυ-”, αν και την κατατάσσουν στις διαταραχές της διάθεσης, την θέτουν δίπλα στη σχιζοφρένεια και τη σχιζοσυναισθηματική διαταραχή στις ψυχώσεις, όσον αφορά τις ακραίες καταστάσεις που βιώνονται στους δυο πόλους. Η ΔΔ είναι μια “κυκλική” διαταραχή όπου οι ασθενείς βιώνουν περιοδικά επεισόδια μανίας και κατάθλιψης, γράφει η βικηπαίδεια3. Η περίοδος μανίας χαρακτηρίζεται συνήθως από έξαρση, υπερκινητικότητα και συναισθηματική διέγερση. Τα άτομα με μανία συνήθως βιώνουν αύξηση της ενέργειας (υπερκινητικότητα) και μείωση της ανάγκης για ύπνο, πολλά άτομα επίσης βιώνουν επιταχυμένο ρυθμό ομιλίας συχνά με μεγάλα άλματα στη σκέψη που μπορεί να εμποδίζουν τους άλλους να παρακολουθήσουν τους συνειρμούς τους. […] Η συμπεριφορά τους μπορεί να γίνει ενοχλητική και επιθετική. Πολλά άτομα μπορεί να θεωρούν ότι είναι σε μια “ειδική αποστολή” ή ότι είναι ανώτεροι όλων των άλλων, ιδέες που θεωρούνται μεγαλοπρεπείς και εξωπραγματικές. Το άτομο μπορεί να πάρει επικίνδυνα ρίσκα όπως ανεξέλεγκτη σεξουαλική δραστηριότητα ή απερίσκεπτες οικονομικές επενδύσεις, ή ακόμη και να θέσει σε κίνδυνο την σωματική του ακεραιότητα. Τα συμπτώματα της καταθλιπτικής φάσης της διπολικής διαταραχής είναι: αίσθημα λύπης, άγχος, τύψεις, οργή, απομόνωση, απελπισία, διαταραχές στον ύπνο και της όρεξης για φαγητό, εξάντληση, απώλεια ενδιαφέροντος για πολλές δραστηριότητες, προβλήματα συγκέντρωσης, απάθεια, αποπροσωποποίηση ή αποπραγμοποίηση, απώλεια ενδιαφέροντος για διάφορες σεξουαλικές δραστηριότητες, κοινωνικό άγχος και ντροπή, οξυθυμία, χρόνιος πόνος (χωρίς κάποιο γνωστό αίτιο), τάσεις ή απόπειρες αυτοκτονίας.

 

Οι περιγραφές των φάσεων ή των διαθέσεων, με το εξουδετερωμένο λεξιλόγιο της εκλαϊκευμένης κυρίαρχης ψυχιατρικής, κατασκευάζουν το πρόβλημα ως ενδοψυχικό, ατομικής ψυχοπαθολογίας. Σίγουρα μπορεί και να περιγράφουν μεμονωμένες περιόδους ζωής πολλών ανθρώπων. Ασχέτως του αν είναι χρήσιμη αυτή η διάγνωση, γεγονός είναι ότι οι απόπειρες αυτοκτονίας και η σκέψη τους – αυτό που ορίζεται διαγνωστικά ως “αυτοκτονικός ιδεασμός” – στη καταθλιπτική φάση, μερικές φορές πετυχαίνουν και ο Ίκαρος γκρεμίζεται. Πολλά μπορούν να γραφτούν ως κριτική στα συστήματα ψυχιατρικών διαγνώσεων, ή/και στην πολιτική χρησιμότητα της “ψυ” ετικετοποίησης αντισυστημικά δρώντων πολιτών4 αλλά δεν είναι εδώ αυτός ο σκοπός.

 

6 βασικές συμβουλές προφύλαξης/προστασίας5:

Σκοπός τελικά του άρθρου είναι μερικές συμβουλές αυτοβοήθειας από τη σκοπιά ενός “ψυ ειδικού”, που γράφει από μια ηθική στάση φροντίδας6 (Gilligan, 1993) για την καλλιέργεια των δώρων αυτών της τρέλας. Μια ηθική στάση που προτείνει την αυτοβοήθεια, τις απλές συμβουλές που προέρχονται από την καταγραφή της εμπειρίας των άμεσα ενδιαφερόμενων, έναντι της μυστικοποίησης της ψυχοθεραπείας, ως μια πρακτική αυθεντίας από “κατά φαντασίαν θεραπευτές”7. Μια τέτοια στάση εκκινεί από την πεποίθησή μου ότι τέτοιοι άνθρωποι-ζιζάνια, τέτοιοι Ίκαροι χρειάζονται στην κοινωνία, γιατί διαταράσσουν τα βαλτωμένα νερά, μας δείχνουν νέους τρόπους να πηγαίνουμε ψηλότερα, μας (εμ)ψυχώνουν. Γι αυτό (μας) χρειάζεται να μάθουν να προφυλάγονται.

 

1. Πώς ήταν ως τώρα, πώς άρχισε και τι συνέβη πριν στο παρελθόν: Η πρωταρχική συμβουλή είναι να μπορείτε να προσδιορίσετε τις συνθήκες πριν την κάθε περίοδο κρίσης, ποια είναι τα γεγονότα που την “πυροδοτούν”. Παρόλο που και πάλι κάτι τέτοιο είναι διαφορετικό για τον καθένα, υπάρχει ένας κατάλογος από συχνά εμφανιζόμενα σημάδια, που προειδοποιούν για τον ερχομό μιας κρίσης:

  • Αυξανόμενες διαταραχές ύπνου

  • Αλλαγές στην αντίληψη

  • Αλλαγές στην σκέψη

  • Αλλαγές στην αντίληψη του σώματος

  • Αλλαγές στην συμπεριφορά

  • Αλλαγές στην συμπεριφορά των άλλων ανθρώπων

 

2. Επικέντρωση στην επαφή με τον εαυτό μου, στη στιγμή: ενσυνείδητη επαφή με τον εαυτό μου, να καταλαβαίνω τις ανάγκες μου, κάθε στιγμή. Βοηθητικές μπορεί να είναι εδώ οι τεχνικές διαλογισμού της προσέγγισης της Ενσυνειδητότητας (Mindfulness)8 που μετατοπίζουν το κέντρο προσοχής από το «Κάνω» στο «Είμαι/Υπάρχω». Οι τεχνικές αυτές μπορούν να εφαρμοστούν οπουδήποτε και οποιαδήποτε στιγμή καθώς το μόνο που χρειάζεται είναι το να συντονιστείτε με την εμπειρία σας έτσι όπως ξεδιπλώνεται στον παρόντα χρόνο. Χρήσιμο είναι να αφουγκράζεστε καθημερινά και να ρωτάτε τον εαυτό σας :

  • είμαι ευχαριστημένος-η με την ζωή που ζω; Υπάρχουν πράγματα που θέλω να αλλάξω;
  • Πώς θα μπορούσα να τα αλλάξω; Υπάρχουν άνθρωποι, που μπορούν να με στηρίξουν και να με ενθαρρύνουν σ’ αυτό;
  • Όταν έχω επιθυμίες, οι οποίες εξαιτίας εξωτερικών παραγόντων δεν μπορούν να ικανοποιηθούν, υπάρχει ίσως κάποια παρόμοια ή κάποια μικρότερη επιθυμία, την οποία να μπορώ να ικανοποιήσω;

 

3. “Οι φίλοι κάνουν το καλύτερο φάρμακο”: Μιλήστε σε κάποιο φίλο/η που εμπιστεύεστε για αυτά που νιώθετε και τις περιόδους κρίσης. Βεβαιωθείτε ότι μπορεί, θέλει και έχει τα τηλέφωνα επικοινωνίας σας για να σας ψάξει, αν “εξαφανιστείτε” για κάποιο διάστημα. Ίσως ο σημαντικότερος παράγοντας για την πρόληψη είναι το να έχουμε έναν κύκλο φίλων ή γνωστών, με τους οποίους αισθανόμαστε καλά και μπορούμε να συζητήσουμε τις δυσκολίες μας, αλλά και τις χαρές της ζωής μας. Εδώ μπορεί να είναι βοηθητική η επαφή με μια ομάδα αυτοβοήθειας.

 

4. Λίστα για την περίπτωση της κρίσης: Ανακαλέστε με βάση την τελευταία περίοδο κρίσης τι σας βοήθησε και τι σας έβλαψε τότε και φτιάξτε με βάση αυτές τις εμπειρίες έναν κατάλογο από πράγματα, που μπορείτε να κάνετε σε περίπτωση κρίσης.

 

5. Χώρος – καταφύγιο: Διαμορφώστε μια γωνιά όπου νιώθετε ηρεμία και ασχοληθείτε με πράγματα που χαλαρώνουν (μουσική, διαλογισμό, μαγείρεμα, διάβασμα, χειρωνακτικές εργασίες, κλπ) ή ακόμα και γυμναστική, γιόγκα, ποδήλατο.

 

6. Νομικά Δικαιώματα: Ενημερωθείτε από έναν έμπιστο σας δικηγόρο για τα προσωπικά σας δικαιώματα έναντι του νόμου σε περίοδο κρίσης, για την αποφυγή (βίαιης) αναγκαστικής νοσηλείας.

Πολιτικοοικονομικά θα πρέπει να χτυπήσεις”:

Βγάζοντας τα γυαλιά του “ειδικού ψυ”, καταλαβαίνω ότι η ψυχολογιοποίηση είναι η πιο πρόσφορη κριτική για την προοπτική αυτού του άρθρου. Ωστόσο, η φροντίδα, η αυτοβοήθεια, και η μη-παθολογικοποίηση του πολιτικού είναι ο προσανατολισμός αυτού του άρθρου, όχι η κατάφαση της εξουσίας/γνώσης του “ειδικού ψυ” μέσα από την άκριτη απόδοση διαγνώσεων. Γιατί, σε κάθε περίπτωση, τα έχει πει καλύτερα στα τετράστιχα του ο Γιάννης Νεγρεπόντης, όπως τα τραγούδησε ο Λ.Κηλαηδόνης9 σε μια άλλη ταραχώδη περίοδο, σχεδόν 40 χρόνια πριν:

Η ψύχωση παράγωγο
βαθύτερης αιτίας
κυρίως οικονομικής
δομής της κοινωνίας

Στη θεραπεία παράλληλα
θα πρέπει να κοιτάξεις
απ’ την αιτία ριζικά
τον κόσμο ν’ απαλλάξεις

Και το κακό στη ρίζα του
αν το αντιμετωπίσεις
πολιτικοοικονομικά
θα πρέπει να χτυπήσεις

 

1http://theicarusproject.net/: Ένα δίκτυο ανθρώπων που ζουν με/έχουν επηρεαστεί από εμπειρίες που κοινότυπα φέρουν τη διάγνωση και την ετικέτα ψυχιατρικών διαταραχών. Είναι δίκτυο αυτοβοήθειας σε ΗΠΑ και Η.Β., που οραματίζεται μια νέα κουλτούρα και γλώσσα η οποία να συνηχεί με τις πραγματικές εμπειρίες “ψυχικής ασθένειας” παρά να προσπαθεί να χωρέσει τις ζωές των μελών του σε ένα συμβατικό πλαίσιο (ψυχιατρικής διάγνωσης).

2 Rose, N. (1985) The Psychological Complex, London: Routledge.

3 Στο λήμμα για τη ΔΔ: http://goo.gl/z3KIk. Αντλώ από τη Βικηπαίδεια για τη σαφήνεια, απλότητα και προσβασιμότητα της περιγραφής των συμπτωμάτων της ΔΔ . Ωστόσο, σίγουρα, τα διαγνωστικά κριτήρια και η διαφοροδιάγνωση της διπολικής διαταραχής είναι πολύ πιο αμφίσημα και ανάλογα της συγκεκριμένης παθολογικής φαινομενολογίας του ανθρώπου και της ερμηνείας του “ψυ ειδικού” (ψυχιάτρου, ψυχολόγου, κλπ).

4Levine, B.E. “Με ποιο τρόπο οι ψυχολόγοι υπονομεύουν τα δημοκρατικά κινήματα” (μτφρ. Α.Βατσινάς), Radicalμα τ.2.

5Έχω αντλήσει στοιχεία για τις συμβουλές αυτές από τον οδηγό “…Τι (δε) με βοηθάει όταν τρελαίνομαι…”, που διαθέτει το Παρατηρητήριο για τα Δικαιώματα στο Χώρο της Ψυχικής υγείας, σε απόδοση από τα Γερμανικά της Άννας Εμμανουηλίδου. Διαθέσιμο στο: http://goo.gl/C2ipb

6 Gilligan, C. (1993). In a Different Voice: Psychological Theory and Women’s Development. Cambridge, MA: Harvard University Press.

7Βατσινάς, Α. (2012) “Η κρίση ως ψευδασθένεια και οι κατά φαντασίαν θεραπευτές”, Radicalμα τ.1.

8 Μαρία-Έρση Κολίρη: “Ζώντας Εν συνειδήσει – η εφαρμογή του διαλογισμού στην ψυχοθεραπεία”, διαθέσιμο στο: http://goo.gl/sthRV

9 Γιάννης Νεγρεπόντης – Λουκιανός Κηλαηδόνης: “Η αντιμετώπιση των ψυχώσεων”, από το δίσκο “Απλά Μαθήματα Πολιτικής Οικονομίας” (1975)

Παρουσίαση οδηγού αυτοβοήθειας: «Μαθαίνοντας να ζούμε με τη διπολική διαταραχή»

από το: http://health.in.gr/news/healthpolicies/article/?aid=1231131562

Η πρώτη επίσημη παρουσίαση της ελληνικής έκδοσης του Οδηγού «Μαθαίνοντας να ζούμε με τη Διπολική Διαταραχή» πραγματοποιήθηκε την Τρίτη 4 Οκτωβρίου, στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Ημέρας Ψυχικής Υγείας. Την εκδήλωση διοργάνωσε ο Πανελλήνιος Σύλλογος Οικογενειών για την Ψυχική Υγεία (ΣΟΨΥ)

Σκοπός του Συνοδευτικού Οδηγού είναι να βοηθήσει τους ανθρώπους που επηρεάζει η διπολική διαταραχή και να τους δείξει τη σωστή κατεύθυνση. Δεν προσποιείται ότι υπάρχει σωστός ή λάθος τρόπος ζωής με διπολική διαταραχή. Ούτε διερευνά διεξοδικά τα αίτια και την ιατρική αντιμετώπιση της κατάστασης. Αυτό στο οποίο στοχεύει είναι, μέσα από τη «διαβούλευση» με τους ασθενείς, τους φροντιστές, τα μέλη των οικογενειών και τους επαγγελματίες φροντίδας υγείας, να προσφέρει πρακτικές οδηγίες που η εμπειρία έχει αποδείξει ότι όντως βοηθούν στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων που επηρεάζει η διπολική διαταραχή.

Η σημασία του Οδηγού μεγιστοποιείται αν λάβουμε υπόψη ότι, η διπολική διαταραχή είναι από τις πιο συχνές ψυχικές ασθένειες. Προσβάλλει το 3-5% όλων των ενηλίκων στον κόσμο. 

Στη δημιουργία του, που αποτελεί μια πανευρωπαϊκή πρωτοβουλία, συνέβαλλαν 10 από τις πιο σημαντικές ευρωπαϊκές οργανώσεις για την Ψυχική Υγεία και συμμετείχαν συμβουλευτικά 16 διακεκριμένες προσωπικότητες με εμπειρία γύρω από την ασθένεια.

Ο Οδηγός επισημαίνει τη σημασία της έγκαιρης διάγνωσης μέσα από απλές ερωτήσεις για τον έλεγχο των συμπτωμάτων. Για τους περισσότερους, η πάθηση επιμένει για πολλά χρόνια. Μπορεί να διαρκέσει μια ζωή, άλλοτε θα υποχωρεί, άλλοτε θα επανέρχεται μήνες ή ακόμη και χρόνια αργότερα. Η ζωή με τη διπολική διαταραχή μπορεί συχνά να γίνεται σκληρή

Η διπολική διαταραχή προκαλεί σοβαρές διακυμάνσεις στη συναισθηματική διάθεση, από βαθιά δυστυχία, έως έντονη ευφορία ή μεικτές καταστάσεις στις οποίες η φοβερή ενέργεια συνδυάζεται με συναισθήματα απελπισίας και θλίψης. Το αποτέλεσμα αυτών των διακυμάνσεων είναι να διαταράσσεται η συμπεριφορά του ασθενή και επομένως οι σχέσεις του με το περιβάλλον και να προκαλούνται σοβαροί περιορισμοί στην επίδοση στο σχολείο ή την εργασία.

Ο Οδηγός στέλνει επίσης ένα αισιόδοξο μήνυμα σχετικά με το ότι όταν διαγνωσθεί η διπολική διαταραχή, μπορούν να αντιμετωπιστούν όλες αυτές οι αρνητικές επιπτώσεις. Υπάρχουν αποτελεσματικές θεραπείες που μπορούν να θέσουν υπό έλεγχο τις σοβαρές μεταβολές της συναισθηματικής διάθεσης. Έτσι, δίνεται η δυνατότητα στους ασθενείς και στην οικογένειά τους να αναδιοργανώσουν τη ζωή τους, με αποτελεσματικό και επιτυχημένο τρόπο. 

Με δεδομένο ότι η αναδιοργάνωση της ζωής μπορεί να αποτελεί τόσο μεγάλη πρόκληση, όσο η ίδια η αντιμετώπιση της νόσου, ο Οδηγός υποδεικνύει την ανάγκη να αναπτυχθούν νέες δεξιότητες και να γίνουν αλλαγές στον τρόπο ζωής. Μπορεί να μην είναι πάντοτε εύκολο, αλλά η ζωή με διπολική διαταραχή δε σημαίνει ότι χρειάζεται να εγκαταλειφθούν οι προσωπικοί στόχοι και οι φιλοδοξίες. Κανένα άτομο με διπολική διαταραχή δεν πρέπει να καθορίζεται από την ασθένειά του και μόνο. Δυστυχώς, η διπολική διαταραχή περιβάλλεται κι αυτή όπως οι περισσότερες ψυχικές διαταραχές από το «κοινωνικό στίγμα» που μπορεί να οδηγήσει σε άδικες διακρίσεις, περιθωριοποίηση και απομόνωση. Η αντιμετώπιση της προκατάληψης χρειάζεται θάρρος και επιμονή.

Την επιστημονική επιμέλεια της ελληνικής έκδοσης του Οδηγού είχε η κυρία Μαρίνα Οικονόμου-Λαλιώτη, επίκουρη καθηγήτρια Ψυχιατρικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, πρόεδρος της Επιστημονικής Επιτροπής του ΣΟΨΥ και μέλος της οργανωτικής επιτροπής της έκδοσης.

Κατά την παρουσίαση του Οδηγού η κυρία Οικονόμου τόνισε μεταξύ άλλων: «Από την παρουσίαση του Οδηγού στα ΜΜΕ, προκύπτει το συμπέρασμα ότι με σωστές οδηγίες και κατάλληλη αντιμετώπιση, η ζωή με διπολική διαταραχή μπορεί να είναι μια κανονική ζωή» και υπογράμμισε ότι «Ο οδηγός αυτοβοήθειας «Μαθαίνοντας να ζούμε με τη Διπολική Διαταραχή» είναι ένα εργαλείο που μπορεί να βοηθήσει το άτομο με διπολική διαταραχή να κατανοήσει την ασθένεια και να εκπαιδευτεί σε αποτελεσματικούς τρόπους διαχείρισής της, αλλά ταυτόχρονα μπορεί να λειτουργήσει και ως ένα ενημερωτικό εγχειρίδιο για τις οικογένειές τους».

Στην παρουσίαση συμμετείχαν οι κ.κ. Γιώργος Ν. Παπαδημητρίου, καθηγητής Ψυχιατρικής, διευθυντής Α’ Ψυχιατρικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και Πέτρος Ανδρόνικος, πρόεδρος Πανελληνίου Συλλόγου Οικογενειών για την Ψυχική Υγεία.

Τι είναι η Διπολική Διαταραχή;

Η Διπολική Διαταραχή, που ήταν γνωστή στο παρελθόν με τον όρο «μανιοκατάθλιψη», είναι μια συχνή, χρόνια και υποτροπιάζουσα ψυχική νόσος η οποία χαρακτηρίζεται κυρίως από διαταραχή στη συναισθηματική λειτουργία.
Βασική εκδήλωσή της είναι οι ακραίες διακυμάνσεις στη διάθεση που συμπαρασύρουν τη σκέψη, τη δραστηριότητα και τη γενικότερη συμπεριφορά του ατόμου
Κύριο χαρακτηριστικό της είναι η εναλλαγή φάσεων μανίας με φάσεις κατάθλιψης, μεταξύ των οποίων παρεμβάλλονται διαστήματα με φυσιολογική διάθεση («νορμοθυμία»). 

Είναι γεγονός ότι όλοι οι άνθρωποι βιώνουν διακυμάνσεις στη διάθεσή τους, οι οποίες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τα ερεθίσματα του περιβάλλοντος. Οι διακυμάνσεις αυτές είναι φυσιολογικές και κινούνται κυρίως ανάμεσα στο συναίσθημα της χαράς και το συναίσθημα της λύπης και μπορούν να εμφανιστούν με μια ποικιλία αποχρώσεων και παραλλαγών. 
Στη Διπολική Διαταραχή όμως, οι μεταβολές της διάθεσης είναι πολύ διαφορετικές σε ένταση και διάρκεια και συνήθως γίνονται ακραίες, από τη μεγάλη χαρά και ευφορία που μπορεί να πάρει τη μορφή της μανίας, στη βαθιά και ανείπωτη θλίψη που μπορεί να πάρει τη μορφή της κατάθλιψης. 
Ωστόσο, η Διπολική Διαταραχή σήμερα είναι δυνατό να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά και το άτομο να έχει μια φυσιολογική και δημιουργική ζωή.

Αίτια
Μέχρι στιγμής, δεν έχει απομονωθεί ένας συγκεκριμένος αιτιολογικός παράγοντας. Αντιθέτως, πολλοί παράγοντες, βιολογικοί, ψυχολογικοί και κοινωνικοί, που αλληλεπιδρούν μεταξύ τους θεωρείται ότι συμβάλλουν στην εμφάνιση της Διπολικής Διαταραχής. Είναι γεγονός πάντως, ότι η νόσος έχει βιολογικό υπόβαθρο με τεκμηριωμένη την κληρονομική συμμετοχή.

Συμπτώματα
Η Διπολική Διαταραχή μπορεί να ξεκινήσει είτε με ένα καταθλιπτικό επεισόδιο, είτε με ένα επεισόδιο μανίας. Σε κάθε περίπτωση, τις περισσότερες φορές τα πρώτα συμπτώματα εμφανίζονται σταδιακά.

Τα συμπτώματα της μανίας
Στον ένα πόλο της Διπολικής Διαταραχής βρίσκεται η μανία. Η ευφορία, που είναι το χαρακτηριστικό σύμπτωμα στη φάση της μανίας, ξεπερνά τα όρια του φυσιολογικού και γίνεται παθολογική. Η διάγνωση τίθεται όταν τουλάχιστον τρία από τα παρακάτω συμπτώματα εκδηλώνονται ταυτόχρονα, συνοδευόμενα από ευφορική ή ευερέθιστη διάθεση και είναι παρόντα κατά το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας, σχεδόν κάθε ημέρα και για διάστημα μεγαλύτερο της μιας εβδομάδας. 

Στη φάση ενός μανιακού επεισοδίου μπορεί να εμφανιστούν: 

  • Υπερβολικά ευφορική διάθεση, υπεραισιοδοξία
  • Έντονη δραστηριότητα 
  • Εκνευρισμός, ανησυχία, ευερεθιστότητα 
  • Γρήγορη και συχνά ανοργάνωτη σκέψη και ομιλία 
  • Διάσπαση προσοχής και αδυναμία συγκέντρωσης 
  • Μειωμένη ανάγκη για ύπνο 
  • Υπερεκτίμηση δυνάμεων και ικανοτήτων, ιδέες μεγαλείου 
  • Μείωση της κριτικής ικανότητας, που επηρεάζει την επαφή με την πραγματικότητα 
  • Υπερκαταναλωτική συμπεριφορά, αλόγιστες οικονομικές δαπάνες 
  • Σεξουαλική υπερδραστηριότητα 
  • Κατάχρηση ουσιών 
  • Αδυναμία αναγνώρισης του νοσηρού της κατάστασης

Τα συμπτώματα της κατάθλιψης
Στον αντίθετο πόλο της μανίας βρίσκεται η κατάθλιψη. 
Για να τεθεί όμως η διάγνωση της κατάθλιψης, το άτομο πρέπει να εμφανίζει τουλάχιστον πέντε από τα παρακάτω συμπτώματα και οπωσδήποτε τα δύο πρώτα, τις περισσότερες ώρες της ημέρας, για τουλάχιστον δύο εβδομάδες και σχεδόν σε καθημερινή βάση. Συνήθως τα συμπτώματα αυτά είναι πιο έντονα το πρωί και υποχωρούν προς το τέλος της ημέρας.

Στη φάση ενός καταθλιπτικού επεισοδίου μπορεί να εμφανιστούν: 

  • Καταθλιπτική διάθεση, με ή χωρίς άγχος
  • Απώλεια των ενδιαφερόντων ή μείωση της ικανοποίησης από δραστηριότητες που ήταν ευχάριστες στο παρελθόν
  • Απαισιοδοξία ή απελπισία και αίσθημα αβοηθητότητας
  • Ιδέες ενοχής, αυτομομφής και αναξιότητας 
  • Μείωση της ενεργητικότητας και της ζωντάνιας, εύκολη κόπωση
  • Ψυχοκινητική ανησυχία ή ψυχοκινητική επιβράδυνση 
  • Δυσκολία στη συγκέντρωση, τη μνήμη και τη δυνατότητα λήψης αποφάσεων 
  • Διαταραχές του ύπνου 
  • Διαταραχές της όρεξης 
  • Μείωση της σεξουαλικής διάθεσης 
  • Ευχές θανάτου ή σκέψεις αυτοκαταστροφής και συχνά απόπειρες αυτοκτονίας

Θεραπεία
Στην αντιμετώπιση της Διπολικής Διαταραχής ο δρόμος προς την πλήρη και οριστική θεραπεία δεν είναι εύκολος. Υπάρχουν όμως αρκετοί τρόποι που μπορούν να βοηθήσουν τον ασθενή όχι μόνο να βελτιώσει την κατάστασή του, αλλά και να διατηρηθεί σε αυτή την καλή κατάσταση. 

Φαρμακευτική αγωγή 
Τα φάρμακα αποτελούν το θεμελιώδη λίθο στη θεραπεία της Διπολικής Διαταραχής. Μελέτες των τελευταίων 20 ετών έχουν δείξει ότι τα άτομα που λαμβάνουν τα κατάλληλα φάρμακα παραμένουν καλά για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, συγκρινόμενα με εκείνα που δεν παίρνουν φάρμακα.

Στόχος της φαρμακευτικής αγωγής είναι όχι μόνο η αντιμετώπιση των οξέων συμπτωμάτων αλλά η πρόληψη των υποτροπών και η διατήρηση της καλής κατάστασης. 

Η φαρμακευτική αγωγή για τη Διπολική Διαταραχή βρίσκεται ακόμη σε φάση πλήρους εξέλιξης –νέα φάρμακα, νέοι συνδυασμοί προστίθενται στη θεραπευτική φαρέτρα. 

Ψυχοκοινωνικές παρεμβάσεις 
Εκτός από τα φάρμακα, ψυχοθεραπείες και ψυχοκοινωνικές παρεμβάσεις συμπληρωματικά, μπορούν να συμβάλουν στην ολοκληρωμένη αντιμετώπιση της Διπολικής Διαταραχής. 
Ανάμεσα σε αυτές η Ψυχοεκπαίδευση αποτελεί μια σύγχρονη θεραπευτική παρέμβαση, η οποία ειδικά για τη Διπολική Διαταραχή παρέχει: 

  • ενημέρωση για τη νόσο
  • εκπαίδευση σε δεξιότητες που διευκολύνουν στην αναγνώριση των πρόδρομων συμπτωμάτων, στην αντιμετώπιση των ειδικών συμπτωμάτων της κάθε φάσης, στη συστηματική λήψη της φαρμακευτικής αγωγής, στην αντιμετώπιση του στρες και των προβλημάτων που απορρέουν από τη νόσο και επηρεάζουν την οικογενειακή και επαγγελματική ζωή του ατόμου 
  • υποστήριξη για την αντιμετώπιση της χρονιότητας και του κοινωνικού στιγματισμού.

Η ψυχοεκπαίδευση είναι ιδιαίτερα χρήσιμη τόσο για το ίδιο το άτομο με Διπολική Διαταραχή, όσο και για την οικογένειά του. 

Η Διπολική Διαταραχή σήμερα μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά με τα νέα φάρμακα, τη λήψη της κατάλληλης σε κάθε φάση φαρμακευτικής αγωγής, την ψυχοεκπαίδευση και την ψυχολογική υποστήριξη.

«Εναλλακτικές πέρα από την ψυχιατρική στην πράξη»


Ομιλία του Dr. Peter Lehmann
(“Alternatives beyond psychiatry in practice”)
Διοργάνωση: “ΑΝΙΜΑ  αμκε – μκο”
Το τμήμα εκπαίδευσης της ΑΝΙΜΑ αμκε – μκο διοργανώνει την Πέμπτη 12 Μαΐου 2011 και ώρα 18:00 ομιλία του Dr. Peter Lehmann, με τίτλο «Εναλλακτικές πρακτικές πέρα από την ψυχιατρική» (μετάφραση στα αγγλικά: “Alternatives beyond psychiatry in practice”)
στο Πολιτιστικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων «Μελίνα Μερκούρη»,Αίθουσα «Οδοιπορικό», στην οδό Ηρακλειδών 66, Θησείο.
Η ομιλία πραγματοποιείται στη λήξη του 1ου εκπαιδευτικού σεμιναρίου που διοργανώνει ο φορέας με θέμα «Coming Off Psychiatric Drugs» («Βγαίνοντας από τα ψυχοφάρμακα»).
Λίγα λόγια για τον εισηγητή: Ο Dr Peter Lehmann γεννήθηκε το 1950, στο Calw της Γερμανίας. Σπούδασε στο Παιδαγωγικό Πανεπιστήμιο του Βερολίνου, στο Τμήμα Επιστημών Αγωγής, Κοινωνικής Εργασίας & Κοινωνικής Παιδαγωγικής από όπου αποφοίτησε το 1977. Τον ίδιο χρόνο βιώνει μια σημαντική διακοπή της βιογραφικής του πορείας που οδηγεί στην ακούσια, χωρίς δικαστική απόφαση, εισαγωγή του σε  δημόσιο Ψυχιατρείο στη Γερμανία.
Κατά τη διάρκεια του εγκλεισμού του βίωσε μια σειρά από παραβιάσεις της σωματικής του ακεραιότητας, της ανθρώπινης αξιοπρέπειάς του αλλά και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων του. Οι προσωπικές αυτές εμπειρίες τον οδήγησαν από το 1979 σε επιστημονικές και ανθρωπιστικές δράσεις κατά της ψυχιατρικής αυθαιρεσίας και στην υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ατόμων με ψυχιατρική εμπειρία τόσο στη Γερμανία όσο και διεθνώς.
Από το 1980 ανέλαβε πρωτοβουλίες σε διάφορα επίπεδα για το «στήσιμο» των πρώτων ομάδων αυτοβοήθειας στο Βερολίνο, οι οποίες ανέπτυξαν γρήγορα έντονα πολιτικό αντιψυχιατρικό λόγο. Είναι ιδρυτικό μέλος του Συλλόγου για προστασία από την ψυχιατρική βία και τουΕυρωπαϊκού Δικτύου (πρώην) χρηστών και επιζώντων Ψυχιατρικής– ENUSP. Από το 1990 μέλος της συντακτικής επιτροπής του βρετανικού επιστημονικού περιοδικού Journal of Critical Psychology, Counselling and Psychotherapy. Από το 1994 μέχρι το 2000 μέλος του Δ.Σ. της γερμανικήςΣυνομοσπονδίας Ανθρώπων με ψυχιατρική εμπειρία. Από το 1997 μέχρι το 1999 μέλος της ειδικής επιτροπής Mental Health Europe, ευρωπαϊκό παρακλάδι της Παγκόσμιας Συνομοσπονδίας για την Ψυχική Υγεία. Ιδρυτικό μέλος και συμμετοχή σε πολυάριθμες ακόμα πρωτοβουλίες. Σήμερα συγγραφέας βιβλίων, εκδότης και έμπορος βιβλίων ψυχοκοινωνικού περιεχομένου στο Βερολίνο.
Από τον Σεπτέμβριο του 2010 επίτιμος διδάκτωρ Ψυχολογίας του Αριστοτέλειου Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκης.

 

Απλές εισαγωγές για την Κατάθλιψη, τη Σχιζοφρένεια και τη Διπολική Διαταραχή

Το ΕΠΙΨΥ (Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής) σε συνεργασία με το Πρόγραμμα Κατά του Στίγματος της Ψυχικής Ασθένειας επιμελήθηκαν και διέθεσαν ελεύθερα 3 απλούς οδηγούς- συνόψεις, με κατανοητό λόγο, που απευθύνονται στο ευρύ κοινό, για 3 από τα σημαντικότερα προβλήματα ψυχοπαθολογίας, την κατάθλιψη, την σχιζοφρένεια και την διπολική διαταραχή. Τα τομίδια αυτά εκλαϊκεύουν τα διαγνωστικά κριτήρια και τις περιγραφές των συμπτωμάτων με πολύ κατανοητό τρόπο.

Μπορείτε να τα κατεβάσετε ελεύθερα,

εδώ για την Κατάθλιψη,

εδώ για την Διπολική Διαταραχή και

εδώ για τη Σχιζοφρένεια