All posts by Γιώργος

About Γιώργος

είμαι ο Γιώργος , είμαι ψυχολόγος με κατεύθυνση κοινωνικής και κλινικής ψυχολογίας, μέλος του Συλλόγου Ελλήνων Ψυχολόγων (ΣΕΨ, Α.Μ. 1570), και αυτή την περίοδο δραστηριοποιούμαι ως ελεύθερος επαγγελματίας ψυχολόγος.

Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο: “Σχεδιασμός και Διεξαγωγή μιας Ποιοτικής Έρευνας “

ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ

ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ – ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ – ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ

ΤΟΜΕΑΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ & ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ

(www.qual.ppp.uoa.gr)

Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο:

«Ποιοτική Μεθοδολογία Έρευνας στην Ψυχολογία, την Εκπαίδευση και τις Κοινωνικές Επιστήμες»

  • Επιστημονικά Υπεύθυνη:

Φιλία Ίσαρη:Επίκουρη Καθηγήτρια Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Τομέας Ψυχολογίας, Εργαστήριο Ποιοτικής Έρευνας στην Ψυχολογία και την Ψυχική Υγεία, Φ.Π.Ψ., Ε.Κ.Π.Α.

  • Υπεύθυνος Εκπαίδευσης:

Δρ. Γεώργιος Κεσίσογλου: Ψυχολόγος, Μεταδιδακτορικός Συνεργάτης του Εργαστηρίου Ποιοτικής Έρευνας στην Ψυχολογία και την Ψυχική Υγεία, Τομέας Ψυχολογίας, Φ.Π.Ψ., Ε.Κ.Π.Α.

Εισαγωγικά

Το Εργαστήριο Ποιοτικής Έρευνας στην Ψυχολογία και την Ψυχική Υγεία ανακοινώνει τον Α΄ κύκλο του μετεκπαιδευτικού σεμιναρίου: «Ποιοτική Μεθοδολογία Έρευνας στην Ψυχολογία, την Εκπαίδευση και τις Κοινωνικές Επιστήμες». Η σειρά των προτεινόμενων κύκλων στο πλαίσιο του μετεκπαιδευτικού σεμιναρίου επιθυμεί να καλύψει το αυξανόμενο ενδιαφέρον για την ποιοτική έρευνα στο ακαδημαϊκό ερευνητικό πεδίο της ψυχολογίας, της εκπαίδευσης, της υγείας και γενικότερα των κοινωνικών και ανθρωπιστικών επιστημών. Παράλληλα, επιδιώκει να ανταποκριθεί στο αίτημα το οποίο αρθρώνεται όλο και περισσότερο από μεταπτυχιακούς φοιτητές, υποψήφιους διδάκτορες και νέους ερευνητές για συστηματική, ενδελεχή, συνεκτική και επαρκή γνώση της εφαρμογής της ποιοτικής μεθοδολογίας σε συγκεκριμένα ερευνητικά πεδία. Το ποιοτικό ρεύμα είναι συνυφασμένο με έναν πλουραλιστικό και αναστοχαστικό προσανατολισμό στην επιστημονική γνώση, μπορεί δε να εμπλουτίσει με νέους τρόπους σκέψης και διαφορετικές πρακτικές το χώρο της έρευνας και της πράξης.

Α΄ κύκλος : Σχεδιασμός και Διεξαγωγή μιας Ποιοτικής Έρευνας (30 ώρες – 7 συναντήσεις)

  • Επιστημολογικές βάσεις των Ποιοτικών Μεθόδων Έρευνας

  • Διαφορές Ποιοτικής – Ποσοτικής Μεθοδολογίας

  • Ηθική και Δεοντολογία της Ποιοτικής Έρευνας

  • Αναστοχαστικότητα: Επιστημολογική και προσωπική

  • Κριτήρια αξιολόγησης Ποιοτικής Έρευνας

  • Ερευνητικό Σχέδιο

  • Μέθοδοι Παραγωγής Δεδομένων

  • Μέθοδοι κωδικοποίησης και ανάλυσης δεδομένων

  • Θεματική ανάλυση ως μέθοδος κωδικοποίησης και ανάλυσης δεδομένων.

  • Λογισμικό στην Ποιοτική Έρευνα

  • Ανακοίνωση των αποτελεσμάτων μιας ποιοτικής έρευνας

Οι επόμενοι κύκλοι του Μετεκπαιδευτικού Σεμιναρίου περιλαμβάνουν τα παρακάτω σεμινάρια εξειδίκευσης:

Ερμηνευτική Φαινομενολογική Ανάλυση, Εμπειρικά Θεμελιωμένη Θεωρία, Βιογραφική-Αφηγηματική Ανάλυση, Ανάλυση Λόγου – Λογοψυχολογία, Έρευνα-Δράση, Εθνογραφία, Μελέτες Περίπτωσης, Ποιοτικές Μέθοδοι Αξιολόγησης, Οπτικές Μέθοδοι, Ποιοτικές μέθοδοι έρευνας στη συμβουλευτική και κλινική πράξη κ.ά.

  • Μέθοδοι Διδασκαλίας:

Η διδασκαλία του Μετεκπαιδευτικού Σεμιναρίου συνδυάζεται με:

  • Σύντομες εισηγήσεις – παρουσιάσεις των περιεχομένων του μαθήματος με τη χρήση κατάλληλου λογισμικού, Η/Υ και projector

  • Role-playing σε δεξιότητες των ποιοτικών μεθόδων (π.χ. συνέντευξη, focus-group)

  • Πρακτική άσκηση στην κωδικοποίηση και ανάλυση δεδομένων

  • Αναρτήσεις των εισηγήσεων και των αναγνωσμάτων σε ηλεκτρονική πλατφόρμα

  • (συν)εργασία σε ομάδες για την παραγωγή ποιοτικής εργασίας

  • Διερευνητική μάθηση

  • Συνεργασία με τους εκπαιδευτές

  • Που απευθύνεται:

Το σεμινάριο απευθύνεται σε μεταπτυχιακούς φοιτητές/τριες, υποψήφιους/ες διδάκτορες, νέες ερευνήτριες και ερευνητές, ψυχολόγους, εκπαιδευτικούς, λογοπεδικούς, κοινωνικούς λειτουργούς, κοινωνιολόγους, κοινωνικούς ανθρωπολόγους, καθώς και σε άλλες ειδικότητες των κοινωνικών και ανθρωπιστικών επιστημών.

Όριο απουσιών: 10% επί του συνόλου των ωρών παρακολούθησης του σεμιναρίου.

Σε όσους και όσες συμμετάσχουν στις δραστηριότητες κάθε κύκλου θα δοθεί Βεβαίωση Παρακολούθησης Μετεκπαιδευτικού Σεμιναρίου από το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (Ε.Κ.Π.Α.).

  • Λεπτομέρειες λειτουργίας Σεμιναρίου:

Έναρξη σεμιναρίου: 21/11/2016

Συνολική Διάρκεια: 30 ώρες, που κατανέμονται σε επτά συνεδρίες των τεσσάρων διδακτικών ωρών (κατά περίπτωση).

Ημέρα και ώρες μαθημάτων: Δευτέρα 16:00 – 20:00.

Κόστος συμμετοχής: 150

Δεκτές δηλώσεις συμμετοχής μέχρι 15/11/2016.

ΔΗΛΩΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ

Τη δήλωση συμμετοχής μπορείτε να τη βρείτε στην: https://goo.gl/forms/lk9d34d3J4YfguZD3.

Το Εργαστήριο επικοινωνεί μαζί σας, μετά τη λήξη της προθεσμίας αποστολής δηλώσεων συμμετοχής, αποκλειστικά με ηλεκτρονικό τρόπο (e-mail).

Η κατάθεση της συμμετοχής σας, σε τραπεζικό λογαριασμό του Πανεπιστημίου, γίνεται σύμφωνα με τις οδηγίες που θα δοθούν στο ενημερωτικό e-mail.

ΔΗΛΩΣΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ για τα εξειδικευμένα σεμινάρια:  https://goo.gl/forms/TSMZVp89R7Iqr31E3 

Καλοκαιρινές Διακοπές!

Το γραφείο θα παραμείνει κλειστό για το διάστημα 25/7-22/8, για τις τόσο απαραίτητες καλοκαιρινές διακοπές.

Για προγραμματισμό νέων συνεδριών, μπορείτε να επικοινωνήσετε από τη Δευτέρα 22/8 στα γνωστά τηλέφωνα (2106464898 – 6981714143).

Καλή ξεκούραση!

Πληθυντικοί Ανδρισμοί και Γλώσσα

Το ακόλουθο κείμενο είναι μια εκτεταμένη Βιβλιοπαρουσίαση του τόμου σε επιμέλεια του Tommaso Milani (2015), Language and Masculinities; Performances, Intersections, Dislocations. New York and London: Routledge. Θα δημοσιευόταν στο τελευταίο τεύχος του περιοδικού Radicalμα, το οποίο όμως δυστυχώς διέκοψε την έκδοσή του. Οπότε δημοσιεύεται στην προσωπική μου ιστοσελίδα, καθώς είναι μια συνοπτική εισαγωγή στα θέματα ανδρισμού και γλώσσας. 

Ο τόμος αυτός, σε επιμέλεια του T. Milani αποτελείται από μια συλλογή άρθρων από όλο τον κόσμο, αναφορικά με τις τομές, τις αμφισημίες και τις εκτοπίσεις (dislocations) στα πεδία των ανδρισμών1, του λόγου (discourse) και της εξουσίας. Η σημαντική συνεισφορά του τόμου, στο ευρύτερο πεδίο της κοινωνιογλωσσολογίας και της ανάλυσης λόγου, είναι ακριβώς η πληθυντική και ‘queer’ ακαδημαϊκή οπτική επί των ‘ανδρισμών’, στα βήματα ενός προηγούμενου τόμου με τίτλο Language and Masculinity των Johnson & Meinhof (1997). Ήδη από την εισαγωγή του, ο επιμελητής θέτει τον στόχο του τόμου, «να ξεφύγει από το ηγεμονικό κέντρο των ανδρισμών, όπως επιτελούνται από ετεροσεξουαλικούς άνδρες, προς πιο πολύπλοκες, ‘queer’ διευθετήσεις» (Milani, 2015, σελ. 6). Ο στόχος αυτός συνεπάγεται επίσης την εστίαση της προσοχής στους γλωσσικούς πόρους και πρακτικές με τις οποίες οι γυναίκες, οι τράνς- και τα intersex υποκείμενα επιτελούν μια ποικιλία διαφορετικών ανδρισμών που υπηρετούν μία πληθώρα διαφορετικών συμφερόντων (ο.π. σελ. 2). Είναι χρήσιμο όμως να προσδιορίσουμε τις έννοιες περί των ανδρισμών, γύρω από τις οποίες περιστρέφεται ο στόχος και τα κεφάλαια του βιβλίου.

Η σημαντικότερη έννοια που διαπνέει όλο το βιβλίο και κυρίως τα πρώτα 5 κεφάλαια –δηλαδή, το πρώτο μέρος που ξεκινά από τους ‘straight’ άνδρες– είναι βέβαια ο ανδρισμός (masculinity). Στον τόμο αυτό, ο ανδρισμός προσδιορίζεται σχεσιακά, σε αντιπαράθεση με την ομόλογη έννοια της θηλυκότητας· εννοιολογείται ως ένα σύνολο επιτελέσεων (performances) που ένα πρόσωπο (ανεξαρτήτως βιολογικού φύλου) πραγματώνει, χρησιμοποιώντας γλωσσικούς και άλλους πόρους παραγωγής νοήματος, εντός κάποιων νορμών, σε σχέση με το πως ένας ‘άνδρας’ πρέπει να φαίνεται, να ακούγεται και να συμπεριφέρεται. Οι ανδρισμοί είναι πολλοί, είναι στον πληθυντικό λόγω αφενός των περίπλοκων τρόπων με τους οποίους το κοινωνικό φύλο διαπλέκεται με μια ποικιλία άλλων κατηγοριών όπως η φυλή, η κοινωνική τάξη, η ηλικία, η εθνική ταυτότητα, η σωματική ικανότητα (κ.α.) και αφετέρου επειδή δεν ταυτίζονται με το βιολογικό φύλο, τον ανδρικό φαλλό, αλλά μπορούν να εκτοπιστούν από αυτόν. Ωστόσο, το βιβλίο πέρα από αυτή την ‘queer’ προοπτική της πληθυντικότητας, συζητά εκτενώς και την έννοια του ηγεμονικού ανδρισμού (hegemonic masculinity). Σύμφωνα με τον Πεχτελίδη (2012), η Connell (2005) χρησιμοποίησε την έννοια της ηγεµονίας του A. Gramsci προκειμένου να αναλύσει τις ασύμμετρες έµφυλες σχέσεις εξουσίας. Υποστήριξε, δηλαδή, ότι η έµφυλη ηγεμονία και κυριαρχία δεν είναι ποτέ δεδομένη, τελεί µονίµως υπό διαπραγμάτευση και ως εκ τούτου διεκδικείται και κερδίζεται διαρκώς. Η άνιση κατανομή της εξουσίας στην κοινωνία σημαίνει ότι κάποιοι τύποι ανδρισμού και θηλυκότητας είναι ηγεμονικοί σε συγκεκριμένους κοινωνικούς χώρους, στη βάση των ποικίλων συναρθρώσεων των διαφορετικών κοινωνικών θέσεων, όπως είναι η κοινωνική τάξη, η εθνότητα, η φυλή, η θρησκεία, η σεξουαλικότητα, κλπ. Ο ηγεμονικός ανδρισμός παράγεται και εξυμνείται στο πλαίσιο του ισχύοντος πατριαρχικού κοινωνικού συστήματος, το οποίο καθορίζει τους «κατάλληλους» τρόπους του να είσαι άνδρας και γυναίκα. Ο ηγεμονικός ανδρισμός, λοιπόν, εγκαθιδρύει μια κοινωνική θέση υψηλού κύρους και επιρροής, αποτελεί τον «κανόνα» ή το πρότυπο σε σχέση με το οποίο ορίζονται και ταξινομούνται ιεραρχικά οι άλλες μορφές ανδρισμού και θηλυκότητας (Πεχτελίδης, 2012). Παραδείγματα επιτελέσεων αυτού του ανδρισμού είναι οι γυμνασμένοι σύγχρονοι άνδρες των ανδρικών περιοδικών, των απογευματινών σήριαλ, των διαφημίσεων. Ο ηγεμονικός ανδρισμός καταφέρνει να καθορίσει το «κανονικό» και το «κατάλληλο», εγκαθιδρύοντας μια ιεραρχία, με συνέπεια οι υποτελείς ή διαφορετικές μορφές ανδρισμού να τίθενται στο περιθώριο και να μην γίνονται αντιληπτές οι συνέπειες της υποτέλειας αυτής. Σύμφωνα με την Connell (2005), η ηγεμονική μορφή ανδρισμού χαρακτηρίζεται από την υποχρεωτική ετεροσεξουαλικότητα, την οµοφοβία, τον µισογυνισµό, την κατοχή και άσκηση εξουσίας, την αυθεντία, την επιθετικότητα και βιαιότητα, καθώς και τις τεχνικές ή τεχνολογικές ικανότητες. Οι Kenway και Fitzclarence (2010) δίνουν μια πιο αναλυτική εικόνα των γνωρισμάτων αυτής της έννοιας, λέγοντας ότι ο ηγεμονικός ανδρισμός εκφράζεται μέσω της φυσικής δύναμης, της συναισθηματικής ουδετερότητας, της δράσης και της περιπέτειας, της ανταγωνιστικότητας, της πειθαρχίας και του αυτo-ελέγχου, της ορθολογικότητας, της αντικειμενικότητας, των δεξιοτήτων, της γνώσης και της ατομικότητας2.

Στα πρώτα 5 κεφάλαια του τόμου, λοιπόν, η έννοια του (ηγεμονικού) ανδρισμού αποτελεί το υπόβαθρο στο οποίο διαρθρώνεται η ‘queer’, διαθεματική (intersectional) κριτική ανάλυση. Το πρώτο κεφάλαιο, γραμμένο από τον επιμελητή, συνθέτει την ακαδημαϊκή θεωρία και κάποια παραδείγματα από τη δημόσια σφαίρα για να εισάγει το θεωρητικό πρόταγμα του τόμου, δηλαδή την ‘queer’ τομή στα πεδία της μελέτης του λόγου και του ανδρισμού. Στο δεύτερο κεφάλαιο, πιο εμπειρικά, ο Paul Baker χρησιμοποιεί μια στατιστική γλωσσολογική ανάλυση σε μεγάλα σώματα κειμενικών δεδομένων (corpus linguistics) για να συζητήσει τις ιστορικές αλλαγές στις αναπαραστάσεις των ανδρισμών στις Η.Π.Α. Πιο συγκεκριμένα, δείχνει ότι κάποιες ‘ενδογενείς’ ιδιότητες όπως η ανδρεία, η σωφροσύνη και η τιμιότητα, απαραίτητα χαρακτηριστικά του Αμερικανού άνδρα του 19ου αιώνα, έχουν υποχωρήσει έναντι της εξωτερικής εικόνας του μυώδους, γραμμωμένου σώματος, για τον άνδρα του 20ου-21ου αιώνα. Ο Robert Lawson στο τρίτο κεφάλαιο, παρουσιάζει μια συμμετοχική εθνογραφική, κοινωνιογλωσσολογική ανάλυση ενός λυκείου στη Γλασκώβη. Αναδεικνύει τις νεανικές ανδρικές γλωσσικές επιτελέσεις εν σχέσει με τη βία και την κοινωνική τάξη: πως δηλαδή παράγονται, αναδιαμορφώνονται και μετασχηματίζονται στον λόγο-εν-δράσει οι ιδεολογίες της βίας και οι ταυτότητες ‘σκληρών’ (νεαρών) ανδρών. Το επόμενο κεφάλαιο έχει μία παρόμοια εστίαση, στις γλωσσικές επιτελέσεις που κατασκευάζουν ηγεμονικές, ‘macho’ ανδρικές ταυτότητες, αν και ο Quentin Williams αντλεί τα δεδομένα του από τις μάχες χιπ-χοπ ομάδων (crews) σε κλάμπ του Γιοχάνεσμπουργκ της Ν. Αφρικής, όπου αυτές οι επιτελέσεις του ανδρισμού συμπλέκονται σε διαφορετικές γλώσσες, φυλές και κοινωνικές τάξεις. Στο πέμπτο κεφάλαιο, η Μichelle Lazar χρησιμοποιεί την κριτική ανάλυση λόγου ως μέθοδο για να αναλύσει ένα σώμα δεδομένων από αναρτήσεις σε ιστολόγια της Σιγκαπούρης. Οι αναρτήσεις αρθρώνουν έναν αντιφεμινιστικό λόγο από και για τους άνδρες ως το νέο-καταπιεσμένο φύλο. Στόχος της συγγραφέα είναι να αναδείξει τις λιγότερο ή περισσότερο ‘λεπτές’ ρηματικές στρατηγικές που χρησιμοποιούνται στις αναρτήσεις για να φτιασιδωθεί ο ανδρισμός, ώστε να διατηρηθεί ο ηγεμονικός χαρακτήρας και τα προνόμια των ανδρών.

Η έννοια της διαθεματικότητας3 (intersectionality), είναι η δεύτερη σημαντική έννοια/εργαλείο που εμπνέει την προοπτική του τόμου και των επιμέρους κεφαλαίων. Η προοπτική της διαθεματικότητας προέκυψε από την πολιτική των μαύρων φεμινιστριών στα τέλη της δεκαετίας του 1970 και στις αρχές της δεκαετίας του 1980 (Collins, 1990). Συχνά θεωρείται μία έννοια-απάντηση στο κυρίαρχο (εκείνη την εποχή) φεμινιστικό θεωρητικό οικοδόμημα, το οποίο στηριζόταν στις έννοιες της «οικουμενικής γυναίκας» (δηλ. της δημιουργίας ενός «καθολικού» τύπου για το πως είναι μια γυναίκα) και της «αδελφοσύνης» (δηλαδή, της ενότητας όλων των γυναικών στη βάση αυτού του χαρακτηριστικού, ανεξαρτήτως των διαφορών τους)4. Στο κέντρο της διαθεματικής προσέγγισης βρίσκεται η επιθυμία να επισημανθούν οι μυριάδες τρόποι με τους οποίους διάφορες κατηγορίες και κοινωνικές θέσεις –όπως η φυλή, το κοινωνικό φύλο και η τάξη– διασταυρώνονται, αλληλεπιδρούν και αλληλοεπικαλύπτονται, παράγοντας συστημικές κοινωνικές ανισότητες (Crenshaw, 1994· Diggins, 2011). Στην αρχή, η διαθεματικότητα γινόταν αντιληπτή με βάση το τρίπτυχο «φυλή/τάξη/κοινωνικό φύλο», αλλά αργότερα διευρύνθηκε από την Patricia Hill Collins (1990) και συμπεριέλαβε επίσης κοινωνικούς τόπους όπως το έθνος, η σωματική ικανότητα, η σεξουαλικότητα και η ηλικία.

Σύμφωνα λοιπόν με την Crenshaw (1994), η διαθεματικότητα εννοιολογείται ως ένας «φακός» που εστιάζει την προσοχή στα «τυφλά» σημεία που υπάρχουν στον φεμινισμό, στον αντιρατσισμό, στην ταξική πολιτική· ένας “φακός” μέσα από τον οποίο μπορούμε να δούμε τη φυλή, την τάξη, το κοινωνικό φύλο, τη σεξουαλικότητα κ.λπ., ως αμοιβαία συγκροτούμενες διαδικασίες. Ως κατηγορίες, με άλλα λόγια, που δεν υφίστανται η μία ανεξάρτητα από την άλλη, αλλά αντιθέτως ενισχύουν αμοιβαία η μία την άλλη: ως κοινωνικές σχέσεις που αναπαράγονται απτά και με περίπλοκους τρόπους στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων. Η διαθεματική προοπτική, επομένως, δεν εξετάζει αυτές τις κοινωνικές θέσεις ως ξεχωριστές κατηγορίες, αλλά τις αντιμετωπίζει –σε θεωρητικό επίπεδο– ως αλληλοεπικαλυπτόμενες, περίπλοκες, αλληλεπιδρώσες, διατεμνόμενες, και συχνά αντιφατικές παραμέτρους. Με αυτόν τον φακό, γράφει η Nash (2008), γίνεται εφικτό να κατανοηθούν τα (ανδρικά) προνόμια και η καταπίεση ως ταυτόχρονα, πολύπλοκα και πολυδύναμα φαινόμενα. Επομένως, η έννοια αυτή προσφέρει μια πιο μεστή σύλληψη τόσο της κατασκευής της ταυτότητας όσο και της καταπίεσης, πάντα σε μια πολιτική κατεύθυνση αγώνα για την ισότητα των φύλων.

Στην τομή των ανδρισμών και της γλώσσας, οι queer προσεγγίσεις (Butler, 1999, 2009) στα υπόλοιπα κεφάλαια επιδιώκουν να κατανοήσουν εμπειρικά πως το κοινωνικό φύλο και η σεξουαλικότητα περιπλέκονται στην παραγωγή και καταξίωση του ‘κανονικού’, της νόρμας και στην επακόλουθη κατασκευή και απαξίωση του ‘παρεκκλίνοντος’. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, μια τέτοια κριτική ενασχόληση με την κοινωνική (ανα)παραγωγή του ηγεμονικού ανδρισμού και της κανονικότητας μπορεί να ξεσκεπάσει και να αντιπαλέψει τους τρόπους με τους οποίους, μέσω του φύλου και της σεξουαλικότητας, λειτουργεί η εξουσία στις ανθρώπινες σχέσεις. Ως εκ τούτου, τα επόμενα κεφάλαια του βιβλίου καταπιάνονται με την εκτόπιση των ανδρισμών από το βιολογικό φύλο, το ανδρικό πέος, καθώς, όπως δηλώνει η Kossofsky-Sedgwick (1995), μερικές φορές ο ανδρισμός δεν έχει καθόλου να κάνει με τους άνδρες. Κατά την Butler (1999, 2009), η queer προσέγγιση συμβάλλει στην εξάρθρωση της ‘μήτρας καταληπτότητας’ (matrix of intelligibility), δηλαδή, του πλέγματος πολιτισμικής καταληπτότητας μέσα από το οποίο φυσικοποιούνται τα σώματα, τα φύλα και οι επιθυμίες. Στα επόμενα κεφάλαια, μέσα από τη λεπτομερή ανάλυση του εκφερόμενου λόγου, γίνεται ακριβώς αυτό. Στο κεφάλαιο έξι, ο Ronald Beline Mendes, χρησιμοποιεί μια ποιοτική και ποσοτική κοινωνιογλωσσολογική μεθοδολογία ανάλυσης των υποκοριστικών στα Βραζιλιάνικα, προκειμένου να συζητήσει τη ρευστότητα της σχέσης της χρήσης υποκοριστικών και της σεξουαλικότητας του ομιλούντος. Σε ένα γλωσσικό πλαίσιο όπου η χρήση υποκοριστικών υποδηλώνει θηλυκότητα/θηλυπρέπεια, οι straight άνδρες5 τα χρησιμοποιούν ως γλωσσικό πόρο λιγότερο, με δεύτερους τους αρρενωπούς ομοφυλόφιλους άνδρες και τις αρρενωπές λεσβίες γυναίκες, αλλά πληροφορούν περισσότερο το λόγο των θηλυπρεπών λεσβιών, των straight γυναικών και των θηλυπρεπών ομοφυλόφιλων ανδρών. Ο φακός του επόμενου κεφαλαίου εστιάζει στο Ισραήλ, όπου μέσα από μια ανάλυση λόγου των ιστοριών coming-out ομοφυλόφιλων ανδρών, ο Erez Levon περιγράφει πως αυτοί οι άνδρες κατορθώνουν να αντιστέκονται σε περιθωριοποιητικούς λόγους στην πατρίδα τους, κινητοποιώντας έναν λόγο ηγεμονικού ανδρισμού που βρίσκεται σε συμφωνία με τις εθνικές Ισραηλινές έμφυλες και ηθικές νόρμες, οι οποίες επιτάσσουν ότι ο ιδανικός Ισραηλινός άνδρας είναι αναγκαστικά ανδροπρεπής και ετεροσεξουαλικός. Στο πολύ ενδιαφέρον όγδοο κεφάλαιο, η Veronika Koller κάνει μια ανάλυση λόγου μιας σύντομης queer πορνογραφικής ιστορίας. Αναδεικνύει πως χρησιμοποιείται η γλώσσα σε ένα κείμενο για να κατασκευάσει θέσεις υποκειμένου για τους/τις πρωταγωνιστές που δεν περιορίζονται σε διχοτομικές έμφυλες ταυτοτικές κατηγορίες, αλλά που είναι ρευστές έμφυλες και σεξουαλικές επιτελέσεις, περιλαμβάνοντας τόσο ηγεμονικούς όσο και θηλυκούς ανδρισμούς6. Και το επόμενο κεφάλαιο περιστρέφεται γύρω από τη συζήτηση μεταξύ ηγεμονικού και θηλυκού ανδρισμού, όπου η Lucy Jones παρουσιάζει μια ανάλυση κοινωνικο-πολιτισμικής γλωσσολογίας, για μια λεσβιακή ομάδα πεζοπορίας (hiking) στο Ηνωμένο Βασίλειο. Στην ανάλυση αυτή, απέναντι στην έννοια του θηλυκού ανδρισμού, αναδεικνύει πως ο butch λεσβιανισμός παράγεται στο λόγο των συμμετεχουσών ως απόρριψη της ετεροκανονιστικής θηλυκότητας, ως κατασκευή μιας εναλλακτικής γυναικείας υπόστασης, παρά ως μίμηση του ανδρισμού. Ο Lal Zimman στο δέκατο κεφάλαιο χρησιμοποιεί μία πολύ ενδιαφέρουσα κοινωνιο-φωνητική εθνογραφική μέθοδο, σε κοινότητες τρανς-αρρενωπών (transmasculine)7 γυναικών για να τονίσει την ανάγκη προσεκτικότερης εξέτασης του πλήρους εύρους των κοινωνικών φύλων που μπορούν να προσδιοριστούν ως ανδρικά. Το κεφάλαιο εστιάζει στις φωνητικές αλλαγές των ομιλητών που βρίσκονται στον πρώτο χρόνο θεραπείας με τεστοστερόνη, η οποία προκαλεί σημαντική πτώση στον φωνητικό τόνο και ειδικότερα στην εκφορά του συριστικού συμφώνου [s]. Η φωνητική ποικιλία στην εκφορά του [s] από τους συμμετέχοντες κατά την ερευνητική διαδικασία δείχνει την ρευστότητα, την ευελιξία και το πολυδιάστατο του φύλου ως κοινωνικού συστήματος, καθώς αλληλοτέμνονται το βιολογικό φύλο, η έμφυλη ταυτότητα, ο έμφυλος προσδιορισμός, η παρουσίαση του φύλου και η σεξουαλικότητα για την φωνητική έκφραση της τρανς-αρρενωπότητας. Στο τελευταίο κεφάλαιο παρουσιάζεται η κατασκευή της βιωμένης εμπειρίας του/της8 Mani Bruce Mitchell, ενός intersex προσώπου. Ο Brian W. King χρησιμοποιεί έναν φακό queer γλωσσολογίας για να δείξει πως οι θεωρίες κοινωνικής κατασκευής μπορούν να συνυφανθούν με τον βιολογικό προσδιορισμό του φύλου σε μικρές ιστορίες, σε περιστάσεις όπου η/ο Mani Bruce Mitchell παρουσιάζει την πορεία της/του σε διαλέξεις σεξουαλικής εκπαίδευσης σε σχολεία.

Ο τόμος αυτός, μέσα από το ευρύ αλλά συνεκτικό φάσμα των κεφαλαίων του, κατορθώνει να πετύχει τον στόχο που τέθηκε στην εισαγωγή, δηλαδή, να συνθέσει μια πιο περίπλοκη και queer προοπτική στη μελέτη της γλώσσας και των ανδρισμών. Ωστόσο, τα κείμενα του βιβλίου έχουν έναν αυξημένο βαθμό δυσκολίας, απαιτώντας από τους αναγνώστες προχωρημένες γνώσεις στις θεωρίες του λόγου (discourse), της κατασκευής του έμφυλου, της (κοινωνιο)γλωσσολογίας, αλλά και της queer θεωρίας. Όπως έγινε ίσως κατανοητό από την παρουσίαση, ο τόμος απευθύνεται περισσότερο σε ένα κοινό εξοικειωμένο με τη (κοινωνιο)γλωσσολογική έρευνα, παρά σε ένα κοινό ψυχολόγων, ανθρωπολόγων ή κοινωνιολόγων που ενδιαφέρονται για τις προσεγγίσεις του λόγου. Σε κάθε περίπτωση όμως, αποτελεί έλλειμμα της (κοινωνικο-)ψυχολογικής προοπτικής η απροθυμία συνομιλίας με άλλες επιστημονικές περιοχές των κοινωνικών ή/και των ανθρωπιστικών επιστημών· ο τόμος αυτός αποτελεί λοιπόν ένα σημαντικό έργο για τη μελέτη των ανδρισμών, της συγκρότησης της έμφυλης ταυτότητας και της γλώσσας σε όλες τις κοινωνικές επιστήμες, καθώς εικονογραφεί εμπειρικά ακριβώς την πολλαπλότητα, τη διαθεματικότητα και τις εκτοπίσεις των ανδρισμών πέρα από τα ετεροκανονιστικά δίπολα.

Βιβλιογραφία

Butler, J. (1999, 2009). Αναταραχή Φύλου: ο Φεμινισμός και η Ανατροπή της Ταυτότητας. Αθήνα: Αλεξάνδρεια.

Collins, P.H. (1990). Black feminist thought: Knowledge, consciousness and the politics of empowerment. Boston: Unwin Hyman.

Connell, R.W. (2005). Masculinities. Berkeley, Los Angeles: University of California Press.

Crenshaw, K.W. (1994). Mapping the margins: Intersectionality, identity politics, and violence against women of color. In M.A. Fineman & R. Mykitiuk (Eds.), The public nature of private violence (pp. 93-118). New York: Routledge.

Diggins, C.A. (2011). Examining Intersectionality: The Conflation of Race, Gender and Class in Individual and Collective Identities. Student Pulse, 3 (03), διαθέσιμο στο: http://www.studentpulse.com/a?id=417

Halberstam, J. (1998). Female Masculinity. Durham: Duke University Press.

Johnson, S., Meinhoff, U.H. (eds.) (1997). Language and Masculinity. Oxford: Blackwell.

Kenway J., Fitzclarence L. (2010). Masculinity, violence and schooling: challenging poisonous pedagogies. Gender and Education, 9 (1), 117-134.

Kossofsky-Sedgwick, E. (1995). Gosh Boy George. You must be awfully secure in your masculinity. In M.Berger, B.Wallis, S.Watson & C.M. Weems, Constructing Masculinity (11-20). New York: Routledge.

Milani, Τ. (ed.) (2015). Language and Masculinities; Performances, Intersections, Dislocations. New York and London: Routledge

Nash, J. (2008). Rethinking Intersectionality. Feminist Review, 89, 1-15.

Πεχτελίδης, Γ. (2012). Κοινωνιολογία του Ανδρισμού στο Σχολείο. Στο Να κοιτάς με άλλα μάτια να βλέπεις διαφορετικά – έμφυλες προσεγγίσεις στην εκπαίδευση. Αθήνα: Εταιρεία Σπουδών – Σχολή Μωραϊτη.

1Για την προτίμηση του όρου ‘ανδρισμός’ έναντι της ‘αρρενωπότητας’ ως απόδοσης του αγγλικού ‘masculinity’, αντλώ από τον Πεχτελίδη (2012). 

2Η Connell (2005), βέβαια, σημειώνει ότι δεν υπάρχει µία, παγιωμένη, ενδεδειγμένη, μορφή ηγεμονικού ανδρισμού, καθώς ανάλογα με την κοινωνική περίσταση και τους μετέχοντες σ’ αυτήν ενεργοποιούνται κάθε φορά διάφορες όψεις αυτής της ταυτότητας.


3Για την ελληνική απόδοση της ‘διαθεματικότητας’ από τον αγγλόφωνο όρο intersectionality αντλώ από τη φεμινιστική ομάδα ‘καμένα σουτιέν’: http://kamenasoutien.com/2013/02/27/dia8ematikotita-intersectionality/


4Οι συζητήσεις της εποχής εκείνης για την εμπειρία της «οικουμενικής γυναίκας» καθρέφτιζαν συνήθως τις πιο προνομιούχες κατηγορίες γυναικών, δηλαδή τις λευκές, σωματικά υγιείς, μεσαίας τάξης, ετεροσεξουαλικές κ.λπ. γυναίκες, οι οποίες μπορούσαν και να αρθρώσουν θεωρητικό και πολιτικό λόγο.


5Έχει ενδιαφέρον ότι για τους straight άνδρες, η χρήση υποκοριστικών σε ορισμένα γλωσσικά πλαίσια μπορεί να παραπέμπει λιγότερο στο κοινωνικό φύλο και τη σεξουαλικότητα και περισσότερο σε τρυφερές αναμνήσεις της παιδικής τους ηλικίας.


6Η έννοια αυτή του ‘θηλυκού ανδρισμού’ του J.Jack Halberstam (1998), αναφέρεται στην παραγωγή μίας queer θέσης υποκειμένου που μπορεί με επιτυχία να προκαλέσει τα ηγεμονικά μοντέλα έμφυλης συμμόρφωσης και να εκτοπίσει τον ανδρισμό από το βιολογικό φύλο. Ως παράδειγμα αναφέρεται η κατηγορία του ‘αγοροκόριτσου’ σαν μία έμφυλη νεανική ταυτότητα όπου τα ανδρικά χαρακτηριστικά δεν θεωρούνται μη-κανονιστικά στην παιδική και νεανική ηλικία.


7Σύμφωνα με τον Zimman, ο όρος transmasculine αναφέρεται σε άτομα που έλαβαν έναν γυναικείο ρόλο κοινωνικού φύλου στη γέννησή τους, αλλά σε κάποιο σημείο της ζωής τους άρχισαν να αυτο-προσδιορίζονται ως άνδρες ή με κάποια άλλη ανδρική ταυτότητα.

8Σε αυτό το κεφάλαιο προσδιορίζεται ότι ο/η Mani Bruce Mitchell, έχοντας συνείδηση της intersex ταυτότητάς του/της, προτιμά να προσδιορίζεται πέρα από το δίπολο των φύλων, φτιάχνοντας αντωνυμίες όπως το hir, αντί για his/her. Για την ελληνική απόδοση των άρθρων, προτίμησα να χρησιμοποιήσω εναλλάξ και τα δυο.  

Ομιλία στις 18/3/2016: “Εργασία & Ψυχοκοινωνική Αποκατάσταση”

Την Παρασκευή 18/3 2016 θα πω μερικά λόγια για το θέμα των αλλαγών στη εργασία σε σχέση με την ψυχοκοινωνική αποκατάσταση στην 5η συνάντηση/συζήτηση της “Πρωτοβουλίας για ένα Πολύμορφο Κίνημα στην Ψυχική Υγεία”.

Θα διεξαχθεί στο στέκι του Δικτύου Hearing Voices, Τροίας 44 και Γ’ Σεπτεμβρίου.

Η συνάντηση είναι ανοιχτή σε όλους, χωρίς προεγγραφή ή οικονομική συνεισφορά.

 

Κριτική Ψυχοθεραπεία;

Μπορούμε να φανταστούμε μια προσέγγιση στη ψυχοθεραπεία και τη συμβουλευτική που να εμπνέεται από κριτικές αρχές και μια διάθεση αμφισβήτησης του υπάρχοντος πλαισίου και δημιουργίας ενός διαφορετικού;

Όντας σε αυτό τον δρόμο εδώ και κάποιο καιρό, προσπάθησα να συνθέσω μια λίστα βιβλιογραφικών αναφορών στα αγγλικά κυρίως και τα ελληνικά, που να προσδιορίζουν μερικές συστατικές κατευθύνσεις της κριτικής ψυχοθεραπείας.

Μπορείτε να τις δείτε εδώ, όπου και να συμπληρώσετε ή να σχολιάσετε.

Καλή Χρονιά, κριτική & Δημιουργική!

Τι είναι ο (ηγεμονικός) ανδρισμός;

 

 

 

 

 

 

 

 

Η διερώτηση του τι σημαίνει να είναι κάποιος ‘άνδρας’ είναι μια διαρκής έγνοια κάθε άνδρα, είτε έρχεται σε θεραπεία, είτε όχι. Πως νιώθω επαρκής, πως ξέρω ότι τα καταφέρνω; Τι πρέπει να κάνω για να νιώθω ότι είμαι αρκετά “αρσενικός”; Πως πρέπει να είναι το σώμα μου; Τι αυτοκίνητο πρέπει να έχω για να “μετράω”; Ποια είναι η πιο κατάλληλη ανδρική εμφάνιση; Θα επιχειρήσω να συζητήσω αυτά τα ερωτήματα που αφορούν τη συγκρότηση της ανδρικής υποκειμενικότητας μέσα από την έννοια του ηγεμονικού ανδρισμού (hegemonic masculinity) που πρότεινε ο Connell (2005).

Ωστόσο, πρώτα χρειάζεται μια σύντομη θεωρητική πλαισίωση, ως προς τη μεταδομική συνεισφορά στη μελέτη του ανδρισμού. Αντλώντας από το µετα-δοµισµό, ο Martino (1999), πρότεινε τον «ανδρισµό» ως ένα «παιχνίδι αλήθειας». Στο επίκεντρο του ερευνητικού ενδιαφέροντος της εστίασης αυτής στον ανδρισμό είναι οι ποικίλοι τρόποι µε τους οποίους τα αγόρια εµπλέκονται σ’ αυτό το «παιχνίδι αλήθειας» και µαθαίνουν τι σηµαίνει να είσαι “άνδρας”, πώς συγκροτούν τους εαυτούς τους ως ανδρικά υποκείµενα, μέσα στο σχετικά ρευστό πλαίσιο των σχέσεων του φύλου, της σεξουαλικότητας, της εθνότητας, της ηλικίας, και της τάξης. Ο «ανδρισµός» µετατρέπεται έτσι σε µια µορφή επιτελεστικότητας (performance) ή σ’ ένα ενδεχοµενικό σύνολο πρακτικών, το οποίο µετακινείται σε διαφορετικούς χώρους, χρόνους, περιστάσεις, πεδία και στιγµές. Κατά την Connell (2005), ο ανδρισµός συνιστά έναν «τόπο» στις έµφυλες σχέσεις και τις κοινωνικές πρακτικές όπου άνδρες και γυναίκες εµπλέκονται και αλληλεπιδρούν. Ο ανδρισµός περιλαµβάνει τα αποτελέσµατα αυτών των πρακτικών πάνω στις σωµατικές εµπειρίες, στην προσωπικότητα και στον πολιτισµό των εμπλεκόμενων υποκειμένων.

Οπότε, η ανδρική ταυτότητα εννοιολογείται από τις σύγχρονες θεωρητικές και θεραπευτικές προσεγγίσεις μια εξαιρετικά εύθραυστη κοινωνική κατασκευή. Η ανθρώπινη ταυτότητα εν γένει μπορεί να θεωρηθεί ως ένα προϊόν το οποίο δεν ολοκληρώνεται ποτέ, βρίσκεται πάντοτε σε κατάσταση δηµιουργίας, υπό την έννοια ότι πάντοτε συγκροτείται εντός συστηµάτων αναπαράστασης ή λόγων. Οι ταυτότητες δεν είναι ιστορικά αµετάβλητες, καθηλωµένες, κλειστές οντότητες, αλλά αντιθέτως υπόκεινται σ’ ένα διαρκές «παιχνίδι» µεταξύ ιστορίας, κουλτούρας και εξουσίας (Πεχτελίδης, 2012). Το ερώτηµα στο οποίο απαντά η έννοια του ηγεμονικού ανδρισμού, λοιπόν, είναι πώς η εύθραυστη κοινωνική κατασκευή του «ανδρισµού» κλείνει, πως αναπαρίσταται και γίνεται αντιληπτή ως φαινομενικά σταθερή. 

Η Connell (2005) χρησιμοποίησε την έννοια της ηγεµονίας από τον A. Gramsci προκειµένου να αναλύσει τις ασύµµετρες έµφυλες σχέσεις εξουσίας. Συγκεκριµένα, υποστήριξε ότι η έµφυλη ηγεµονία και η κυριαρχία δεν είναι ποτέ δεδοµένη, τελεί µονίµως υπό διαπραγµάτευση και ως εκ τούτου διεκδικείται και κερδίζεται διαρκώς. H ηγεµονία δεν κερδίζεται µόνο µε τον εξαναγκασµό, αλλά και µέσω της διαµόρφωσης και της απόσπασης της συναίνεσης γύρω από τις κυρίαρχες αντιλήψεις για το φύλο. Ο ηγεμονικός ανδρισμός λοιπόν αποτελεί τον «κανόνα» ή το πρότυπο σε σχέση µε το οποίο ορίζονται και ταξινομούνται ιεραρχικά οι άλλες μορφές ανδρισμού και θηλυκότητας (Πεχτελίδης, 2012). Η άνιση κατανομή της εξουσίας στην κοινωνία σημαίνει ότι κάποιοι τύποι ανδρισμού και θηλυκότητας είναι ηγεμονικοί σε συγκεκριμένους κοινωνικούς χώρους, στη βάση των ποικίλων συναρθρώσεων των διαφορετικών κοινωνικών θέσεων, όπως είναι η κοινωνική τάξη, η εθνότητα, η φυλή, η θρησκεία, η σεξουαλικότητα, κλπ. Ο ηγεμονικός ανδρισμός παράγεται και εξυμνείται στο πλαίσιο του ισχύοντος πατριαρχικού κοινωνικού συστήματος το οποίο προσδιορίζει τους «κατάλληλους» τρόπους του να είσαι άνδρας και γυναίκα. Εγκαθιδρύει μια κοινωνική θέση υψηλού κύρους και επιρροής, θέτει τον πήχη βάσει του οποίου συγκρινόμαστε όλοι, οι άνδρες αλλά και οι γυναίκες, κατέχει τη δύναμη να ορίζει ποια είναι η «κατάλληλη» ανδρική και γυναικεία συμπεριφορά. Τέτοιοι είναι οι γυμνασμένοι σύγχρονοι άνδρες των ανδρικών περιοδικών, των απογευματινών σήριαλ, των διαφημίσεων.

Ο ηγεμονικός ανδρισμός καταφέρνει να καθορίσει το “κανονικό” και το “κατάλληλο”, εγκαθιδρύοντας μια ιεραρχία, με συνέπεια οι υποτελείς ή διαφορετικές µορφές ανδρισµού να µένουν στο περιθώριο και να μην γίνονται αντιληπτές οι συνέπειες της υποτέλειάς τους. Σύµφωνα µε την Connell (2005), ο ηγεµονικός ανδρισµός κατασκευάζεται σε σχέση προς και κατά αντιπαράθεση µε τη «θηλυκότητα», καθώς και µε υποτελείς µορφές «ανδρισµού» (πχ gay ανδρισμός, ανάπηρος ανδρισμός, queer ανδρισμός). Η ηγεµονική µορφή ανδρισµού χαρακτηρίζεται από την υποχρεωτική ετεροσεξουαλικότητα, την οµοφοβία, το µισογυνισµό, την κατοχή και άσκηση εξουσίας, την αυθεντία, την επιθετικότητα και βιαιότητα, καθώς και τις τεχνικές ή τεχνολογικές ικανότητες. Οι Kenway και Fitzclarence (2010) δίνουν µια πιο αναλυτική εικόνα των γνωρισµάτων αυτής της έννοιας λέγοντας ότι, ο ηγεµονικός ανδρισµός εκφράζεται µέσω της φυσικής δύναµης, της συναισθηµατικής ουδετερότητας, της δράσης και της περιπέτειας, της ανταγωνιστικότητας, της πειθαρχίας και του αυτο-ελέγχου, της ορθολογικότητας, της αντικειµενικότητας, των δεξιοτήτων, της γνώσης και της ατοµικότητας. Ωστόσο, δεν υπάρχει µία µορφή ηγεµονικού ανδρισµού, καθώς ανάλογα µε την κοινωνική περίσταση και τους μετέχοντες σ’ αυτή ενεργοποιούνται κάθε φορά διάφορες όψεις αυτής της ταυτότητας.

Η επιτέλεση των μορφών του (ηγεμονικού) ανδρισμού στις περιστάσεις της ζωής, ενδέχεται να δημιουργήσει δυσφορία και ψυχικό πόνο, καθώς ως σύστημα κατανόησης περι-ορίζει την βιωμένη εμπειρία των ανδρών. Με αυτόν τον τρόπο, ως κυρίαρχο κοινωνικοπολιτισμικό και έμφυλο σύστημα λόγου (discourse) μπορεί να καταστεί ιστός της αράχνης, παγίδευση σε δυσλειτουργικούς και παθολογικοποιητικούς τρόπους κατανόησης της ιδιαίτερης και προσωπικής εμπειρίας (Γεωργάκα, 2008). Αυτό στη θεραπεία μπορεί να κλείσει τα οποιαδήποτε περιθώρια διαπραγμάτευσης και ανάπτυξης εναλλακτικών τρόπων κατανόησης της εμπειρίας του φύλου, να οδηγήσει σε παθολογικούς μονοδρόμους επίλυσης που συχνά συντηρούν καταπιεστικές και δυσλειτουργικές πρακτικές. Ρόλος ενός κριτικά προσανατολισμένου θεραπευτή είναι να μπορεί να δράσει ως καταλύτης στην ανάδειξη και αποδόμηση του ρόλου αυτών των ηγεμονικών συστημάτων λόγου.

Το κείμενο έχει αντλήσει πολύ από το άρθρο του Πεχτελίδη, 2012, που αναφέρεται στη βιβλιογραφία.

Γεωργάκα, Ε. (2008). Αναδεικνύοντας το ρόλο των κοινωνικοπολιτισμικών συστημάτων λόγου στον ψυχικό πόνο: η συμβολή της ποιοτικής έρευνας της ψυχοθεραπείας. Hellenic Journal of Psychology, 5, pp. 79-98. Διαθέσιμο στο: http://www.pseve.org/journal/UPLOAD/Georgaca5a.pdf
Connell, R.W. (2005). Masculinities. Berkeley, Los Angeles: University of California Press. 
Kenway J. και Fitzclarence L. (2010). Masculinity, violence and schooling: challenging poisonous pedagogies. Gender and Education, 9 (1), 117-134.
Martino W. (1999). ‘Cool boys’, ‘party animals’, ‘squids’ and ‘poofters’: Interrogating the dynamics and politics of adolescent masculinities in school. British Journal of Sociology of Education, 20, σ.242.
Πεχτελίδης, Γ. (2012). Κοινωνιολογία του Ανδρισμού στο Σχολείο. Στο Να κοιτάς με άλλα μάτια να βλέπεις διαφορετικά – έμφυλες προσεγγίσεις στην εκπαίδευση. Αθήνα: Εταιρεία Σπουδών – Σχολή Μωραϊτη. 

Καλοκαιρινές Διακοπές!

Το γραφείο θα είναι κλειστό για την απαραίτητη καλοκαιρινή ανάπαυλα από σήμερα 21/7/2015 ως και τις 16/8/2015.

επικοινωνία για προγραμματισμό συνεδριών μετά τις 16/8 στα γνωστά τηλέφωνα.

 

νέα έκδοση: Critical Psychotherapy, Psychoanalysis and Counselling

σε επιμέλεια του Del Lowenthal (Roehampton University)

 

Περιεχόμενα:

PART I: INTRODUCTION

  1. Talking Therapies, Culture, the State and Neo-liberalism: Is There a Need for Critical Psychotherapy, Psychoanalysis and Counselling? Del Loewenthal

PART II: WHAT CAN WE LEARN FROM CRITICAL PSYCHIATRY AND CRITICAL PSYCHOLOGY?

  1. The Medical Model: What Is It, Where Did It Come from and How Long Has It Got? Hugh Middleton
  2. Toward Critical Psychotherapy and Counselling: What Can We Learn from Critical Psychology (and Political Economy)? Ian Parker
  3. The Neurobiological Turn in Therapeutic Treatment: Salvation or Devastation? Kenneth J. Gergen

PART III: USERS’ PERSPECTIVES

  1. Personal Versus Medical Meanings in Breakdown, Treatment and Recovery from ‘Schizophrenia’ Tom Cotton and Del Loewenthal

PART IV: CRITIQUES COMING MORE FROM OUTSIDE

  1. Critical Theory and Psychotherapy Anastasios Gaitanidis
  2. When Love Is Not All We Want: Queers, Singles and the Therapeutic Cult of Relationality Mari Ruti and Adrian Cocking
  3. Relating to People as Revolutionaries Lois Holzman
  4. Work in Contemporary Capitalism Michael Rustin

PART V: CRITIQUES COMING MORE FROM INSIDE

  1. Everything You Always Wanted to Know About Therapy (but Were Afraid to Ask): Fragments of a Critical Psychotherapy Andrew Samuels
  2. Critical Priorities for the Psychotherapy and Counselling Community Colin Feltham
  3. The Deleuzian Project Chris Oakley
  4. Psychoanalysis and the Event of Resistance Steven Groarke
  5. Psychology, Psychotherapy – Coming to Our Senses? Paul Moloney

PART VI: CRITIQUES OF TRAINING AND LEARNING

  1. Contesting the Curriculum: Counsellor Education in a Postmodern and Medicalising Era Tom Strong, Karen H. Ross, Konstantinos Chondros and Monica Sesma-Vazquez
  2. Systemic Means to Subversive Ends: Maintaining the Therapeutic Space as a Unique Encounter Jay Watts 

PART VII: IS THERE AN UNFORTUNATE NEED FOR CRITICAL PSYCHOTHERAPY, PSYCHOANALYSIS AND COUNSELLING?

17. Psychotherapy, Psychoanalysis and Counselling for Oppressors and Oppressed: Sex, Violence and Ideology Del Loewenthal

 

10 link για την εβδομάδα #8

Η γνώριμη θεματική, το αναγκαίο ερώτημα, πως το “έξω”, οι κοινωνικές, πολιτικές ή πολιτισμικές συνθήκες καθορίζουν το “μέσα”, την ψυχολογία, τον “ψυχισμό” μας.

1. Νιώθουμε δυστυχισμένοι, δεν ήμαστε: ένας αρθρογράφος του Ακραίου Κέντρου, ο Θοδωρής Γεωργακόπουλος, επιχειρηματολογεί με δεδομένα και στοιχεία για το υποκειμενικό βίωμα της κρίσης, έναντι ποσοτικών δεικτών.

2. Τo χρέος ως σχέση εξουσίας: ομιλία εκ των ηγετών του PODEMOS, του  Juan Domingo Sáncheζ στην Αθήνα, για την εξουσιαστική πτυχή του χρέους, η οποία είναι και μια τεχνική υποκειμενοποίησης, διαμορφώνει ένα υποκείμενο. Μπορείτε να δείτε και την ομιλία από το youtube.

3. Ordinary Psychosis του David Ferraro: Μια γενεαλογία περιήγηση στην έννοια της κανονικόμορφης ψύχωσης, όπως αναπτύσσεται στη λακανική κλινική, και στη σχέση της με το πραγματικό του 21ου αιώνα.

4. Σχετικά με το Music School: ένα συλλογικό κείμενο μεστής, θεωρητικής και πολιτικής κριτικής για το reality show του Mega, το οποίο βασίζεται σε ένα κριτικό ψυχολογικό πρίσμα για τη σεξουαλικοποίηση της παιδικής ηλικίας. “Το πιο σημαντικό στοιχείο είναι πως συχνά καλούνται να ερμηνεύσουν τραγούδια σαν να είναι μεγάλοι, να νιώσουν λόγια ερωτικής έντασης (πόνου, καημού κτλ.) που δεν ανταποκρίνονται στα βιώματά τους, λαμβάνοντας σχόλια από τους κριτές πως ερμήνευσαν το τραγούδι με μεγάλη ωριμότητα και πολύ συναίσθημα και πως φάνηκε ότι ένιωθαν τα λόγια κτλ. Η συστηματική καλλιέργεια της ερωτικής συναισθηματικής ωριμότητας και η δημόσια έκθεση και επιτέλεση της επιτρέπει την σύγκλιση της ερωτικής θυμικής οικονομίας των παιδιών με αυτή των ενήλικων, δίνοντας επιπλέον υπόσταση στο σεξουαλικό βλέμμα προς τα παιδιά.”

5. The McMindfulness Craze: The dark side of the mindfulness revolution: για τη σύνδεση μεταξύ ‘ενσυνειδητότητας’ (mindfulness) και ψυχοθεραπείας, αλλά και τις διαφορές των δυο, στη δυτική κουλτούρα. Αντίθετα με ό,τι υποστηρίζεται από τους οπαδούς της ενσυνειδητότητας, δεν είναι πανάκεια!

6. Rethinking one of psychology’s most infamous experiments: μια σημερινή (!) συζήτηση του διάσημου πειράματος του Milgram, για τη σημασία του για τη σημερινή επιστήμη και κουλτούρα, για την επανεξέτασή του σήμερα και για τους τρόπους που το επανεξετάζουν οι επιστήμονες σήμερα.

7. Is it depression? Or melancholy? Or…: μια συζήτηση της έννοιας και της κλινικής διάγνωσης της “κατάθλιψης”, η οποία όχι μόνο αποδομεί πρακτικά την κλινική οντότητα, αλλά επιμένει στη πολύπλοκη ιδιαιτερότητά της για τον κάθε πάσχοντα, με αναφορά στην καταγεγραμμένη κατάθλιψη του Αβραάμ Λίνκολν. Και κλείνει με τις σημαντικές φράσεις: “Η ευτυχία πουλιέται ανελέητα στο καπιταλιστικό παζάρι, αλλά μερικοί από μας προτιμάμε να επιδιώκουμε όχι να αισθανόμαστε καλά, αλλά να αισθανόμαστε άνθρωποι. Ζωή με ένα σκοπό. Φροντίδα των άλλων. Να ανταπεξέρχεσαι στις προσωπικές προκλήσεις. Να μαθαίνεις τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος. Να βρίσκεις νόημα στη ζωή. Να αντιμετωπίζεις τις σκληρές αλήθεις της ζωής με εντιμότητα?.

8. Πολιτισμικός Πόλεμος ενάντια στην ανορεξία/βουλιμία: ένα παλιότερο άρθρο από τη μακρινή Νέα Ζηλανδία το οποίο περιγράφει τη δουλειά που κάνει για δεκαετίες ο David Epston, αφηγηματικός θεραπευτής, για να χτίσει μια “αντι-γλώσσα” και ένα μέτωπο εναντίον των διατροφικών διαταραχών της ανορεξίας/βουλιμίας και υπερ της ζωής. Σημαντικές βέβαια, είναι και οι ίδιες οι αφηγήσεις των insiders, των γυναικών (και ανδρών) που έχουν “πολεμούν” τέτοιες διαταραχές για τη ζωή τους. Το άρθρο είναι σημαντικό γιατί τονίζει καταρχάς ότι θέματα θεραπείας συνδέονται με την ευρύτερη κουλτούρα της εποχής και κατά δεύτερον, επειδή φέρνει στη σκηνή ακριβώς τις φωνές των ίδιων των ατόμων.

9. Επιστημονική συσχέτιση των πολιτικών λιτότητας διαχρονικά με τις αυτοκτονίες: μια μελέτη από μια διεπιστημονική ομάδα των Πανεπιστημίων της Πεννσυλβάνια, της Κρήτης, της ΕΛ.ΣΤΑΤ., του Εδιμβούργου και του Π.Ο.Υ., η οποία συσχέτισε τα διαθέσιμα στατιστικά αυτοκτονιών με τα κοινωνικά γεγονότα (λιτότητας & ευημερίας) σε βάθος 30ετίας. Το συμπέρασμα, ότι τα γεγονόταλιτότητας συσχετίζονται θετικά με την αύξηση των αυτοκτονιών στις ίδιες περιόδους. Σαν να λέμε δηλαδή, το “έξω” καθορίζει το “μέσα”! Φυσικά, στη στατιστική μαθαίνουμε ότι συσχέτιση δεν σημαίνει αιτιότητα, και δεν μπορούμε βέβαια να βγάλουμε οριστικές σχέσεις αιτιότητας… Για τη συγκεκριμένη δημοσίευση μπορείτε να δείτε εδώ.

10. Για ένα μοντέλο συνεργατικής πρακτικής στην κοινοτική ψυχική υγεία: μια αγγλόφωνη δημοσίευση από το Σκανδιναβικό περιοδικό Skandinavian Psychologist, όπου περιγράφονται λεπτομερώς δυο μελέτες διεπιστημονικών ομάδων με κέντρο τη Νορβηγία. Στις μελέτες αυτές, με μια προοπτική ολοκληρωμένων υπηρεσιών (ψυχικής) υγείας, αναδεικνύεται η σημασία της συμμετοχής και συνεργασίας των ίδιων των χρηστών ψυχικής υγείας στις αποφάσεις που τους αφορούν.Τελικά, φαίνονται τα καλύτερα αποτελέσματα από την ενίσυση της δημοκρατίας και της ισότητας (και) στην ψυχική υγεία, σε ένα ανθρώπινο και αποτελεσματικό μοντέλο οργάνωσης των υπηρεσιών.